غزل شمارهٔ ۱۸۸
هوش مصنوعی: این شعر به زیبایی و لطافت گل بنفشه اشاره دارد و احساسات عمیق شاعر را نسبت به آن القا می‌کند. شاعر خود را همچون گل بنفشه توصیف می‌کند، با لبانی بنفشه‌ای و غمگین، که با درد و آتش عشق آمیخته است. او در جستجوی شکر و خوشی است اما به خاطر غم‌ها و مشکلات، در خلأ عاطفی گرفتار است. به تصویر کشیده شدن رنگ بنفشه به عنوان نماد غم و شادی، بوی خوش آن و پیوندش با عشق و سیرت‌های انسانی، تصویر زیبایی از حالت درونی شاعر می‌سازد. در نهایت، شاعر به پیشنهاد و تحفه‌ای در عشق اشاره می‌کند که به شهریار تقدیم کند، و در این میان، به مبارزات و سختی‌هایی که در دل دارد، اشاره می‌کند.
پیش لب تو حلقه به گوشم بنفشه‌وارلب‌ها بنفشه رنگ ز تب‌های بیقرار
هوش مصنوعی: در نزد تو، من به علامت عشق و علاقهای در خور بنفشه نشستهام، با لبهایی که به رنگ بنفشهاند و نشان از حرارت و اشتیاقی بیقرار دارند.
زان خط و لب که هر دو بنفشه به شکّرندوقت بنفشه دارم سودای بی‌شمار
هوش مصنوعی: از آن خط و لب که هر دو مانند بنفشه شیرین هستند، هنگامی که فصل بنفشه فرا میرسد، من آرزویی بیپایان دارم.
من چون بنفشه بر سر زانو نهاده سرزانو بنفشه‌رنگ‌تر از لب هزار بار
هوش مصنوعی: من مانند گل بنفشه بر روی زانوی خود نشستهام و رنگ زانوی من هزار بار زیباتر و دلرباتر از رنگ لبهاست.
همچون بنفشه کز تف آتش بریخت خویزآن زلف چون بنفشه دل من بسوخت زار
هوش مصنوعی: دل من مانند بنفشه‌ای است که از گرمای آتش پژمرده شده است، و زلف تو مانند آن بنفشه، جانم را به درد آورده و سوزانده است.
سودا بَرَد بنفشه و شکر چرا مرازان شکر و بنفشه به سودا رسید کار
هوش مصنوعی: عشق و شوقی که به بنفشه و شکر داشتم، مرا تحت تأثیر قرار داد و به شدت درگیر احساساتم کرد. اقبال من به این خوشبوها و شیرینیها باعث شد که کارم به جایی برسد که نتوانم از آن ها دل بکنم.
از بس که غم خورم ز سپهر بنفشه رنگخاقانی بنفشه دلم خواند روزگار
هوش مصنوعی: به خاطر اندوهی که در دل دارم، روزگار برایم به رنگ بنفشه است و مانند خاقانی، در غم و اندوه به سر میبرم.
بازار دل بنفشه صفت تحفه‌ای کنمتا دستهٔ بنفشه نهم پیش شهریار
هوش مصنوعی: در بازار دل، هدیهای تهیه میکنم که به دستهای از بنفشهها تقدیم شود تا به حضور پادشاه برسانم.
سلطان اعظم آنکه به تیغ بنفشه‌فاماندر دل مخالف دین شد بنفشه کار
هوش مصنوعی: سلطان بزرگ کسی است که با زیبایی و لطافت خویش، دل مخالفان دین را نرم و آماده می‌کند. او با زرنگی و ظرافت، قدرت نفوذ و تأثیر بر دلها را دارد.
تیغ بنفشه‌گونش بُرَد شاخ شر چنانکبیخ بنفشه، بوی دهان شراب‌خوار
هوش مصنوعی: تیغ بنفشهاش از شاخ شر میبرد، بهگونهای که ریشه بنفشه مانند بوی دهان کسی که شراب خورده است، عطر خاصی به خود میگیرد.
گر پیش ما به بوی بنفشه برد نمکتیغش نمک تن است به رنگی بنفشه‌وار
هوش مصنوعی: اگر کسی به نزد ما بیاید و بوی خوش بنفشه را با خود آورد، تیغ و زخم او نیز زینتدهنده و دلنشین خواهد بود، چرا که رنگ آن به بنفشه میماند.