غزل شمارهٔ ۲۰۷
هوش مصنوعی: این شعر درباره عظمت و زیبایی عقل و ویژگی‌های انسان‌های خردمند است. عقل به عنوان سلطان جان شناخته می‌شود و در مجلسی که روشنایی بخش جهان است، جایگاه والایی دارد. شاعر به تصویر زیبای صورت و لبان معشوق اشاره می‌کند که هر بیننده‌ای آن را زیبا می‌بیند و به تمثیل‌هایی چون طوطی‌ای شکرفشان تشبیه می‌کند. او همچنین بر اهمیت حسن و زیبایی می‌افزاید و می‌گوید که لب معشوق باید به درستی شناخته شود. در نهایت، شاعر به زیبایی‌های عالم و اعتبار عقل در وصف آن‌ها اشاره می‌کند و نام خاقانی را به‌عنوان یکی از شاعرانی که از اوصاف این زیبایی‌ها سخن گفته یاد می‌کند.
عقل ما سلطان جان می‌خواندشمجلس‌افروز جهان می‌خواندش
هوش مصنوعی: عقل ما او را سلطان جان میداند و به همین دلیل، او را به عنوان روشنیبخش جهان معرفی می‌کند.
نسر طائر تا لب خندانش دیدطوطی شکرفشان می‌خواندش
همینکه نسرِ طائر لب خندانش را ببیند، او را طوطی شکر افشان میخواند. (به استناد لغتنامه دهخدا، «نسر طائر» یکی از «دو ستاره نسر» است که در فارسی به آن‌ها «دو شاهین» میگویند.)
تا ملاحت را به حسن آمیخته استهر که این می‌بیند آن می‌خواندش
هوش مصنوعی: هر کسی که زیبایی و جذابیت را در هم آمیخته ببیند، او را با نام نیکو میشناسد.
تا لبش را لب نخوانی زینهارزانکه روح القدس جان می‌خواندش
هوش مصنوعی: تا زمانی که لب او را به عنوان لب نخوانی، مراقب باش که روح القدس او را جان میخواند.
تا خیال لعل او در چشم ماستهرچه در کون است کان می‌خواندش
هوش مصنوعی: هر چیزی که در این دنیا وجود دارد، به خاطر تصور زیبایی او در چشمان ماست.
کوی او از اختران چشم منهر که دیده است آسمان می‌خواندش
هوش مصنوعی: هر کسی که کوچه و محلهاش را دیده است، آن را به زیباترین صورت توصیف می‌کند و به آن مانند آسمان ارزش میدهد.
کمترین وصاف او خاقانی استکاسمان صاحب‌قران می‌خواندش
هوش مصنوعی: کمترین توصیف او، خاقانی است که او را صاحب قرآن میدانند.