غزل شمارهٔ ۳۲۴
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر از عشق و زیبایی می‌گوید و اینکه چگونه این عشق او را دیوانه کرده است. او به زنجیر صبر خود اشاره می‌کند که به خاطر زیبایی محبوبش پاره شده و بازار زهدش از عشق خالی شکسته شده است. شاعر به سرکشی و شدت خویی محبوبش اشاره می‌کند و از حال سخت و دشواری که برایش ایجاد کرده، می‌گوید. او در یک موقعیت احساساتی با محبوبش روبرو می‌شود و از او درباره علت گریه‌اش می‌پرسد. محبوب پاسخ می‌دهد که بدون جمال او، هر روز برایش همانند یک سال است. در نهایت، شاعر به زیبایی و پرتو جمال محبوب اشاره کرده و او را آفریده‌ای از جانب خداوند می‌داند.
شوریده کرد ما را عشق پری جمالیهر چشم زد ز دستش داریم گوشمالی
هوش مصنوعی: عشق معشوقی زیبا ما را به شدت آشفته و مجنون کرده است و هر بار که به او نگاه میکنیم، دچار تنبیه و سختی میشویم.
زنجیر صبر ما را بگسست بند زلفیبازار زهد ما را بشکست عشق خالی
هوش مصنوعی: با رهایی از زنجیر صبر، بند و زلفی که به ما قدرت و وقار میداد، عشق بدون جدیت و خالی، به زندگی ما آسیب زده است.
با سرکشی که دارد خوئی چه تندخوئیالحق فتاد ما را حالی چه صعب حالی
هوش مصنوعی: با ویژگی سرکش و خشمگینی که دارد، به راستی ما را در وضعیتی بسیار سخت و دشوار قرار داده است.
امروز پیشم آمد نالان و زار و گریانحالی بسوخت جانم کردم ازو سؤالی
هوش مصنوعی: امروز کسی پیش من آمد که بسیار ناراحت و گریهکنان بود. حال او به قدری متاثر کننده بود که جانم را سوزاند و از او سوالی کردم.
گفتم که ای نگارین این گریه بر چه داریگفتا که بی‌جمالت روزی بود چو سالی
هوش مصنوعی: گفتم ای خوشچهره، دلیل این گریهات چیست؟ او پاسخ داد که در روزی بدون زیباییات، یک سال را گذراندهام.
یارب چه صورت است آن کز پرتو جمالشهر دیده‌ای به رنگی بیند ازو خیالی
هوش مصنوعی: ای خدای من، چه شکلی دارد آن کسی که نور زیباییاش باعث می‌شود هر چشمی به شیوهای متفاوت او را ببیند و به رنگ و خیالی خاصی از او دست یابد؟
خاقانی آفرین گوی آن را کز آب و خاکیاین داند آفریدن سبحانهُ تعالی
هوش مصنوعی: خاقانی ستایش می‌کند کسی را که از آب و خاک زندگی میسازد و درک می‌کند که آفرینش از سوی خداوند متعال است.