غزل شمارهٔ ۳۲۹
هوش مصنوعی: این شعر به بیان زوال و مرگ انسان‌ها و عدم ماندگاری زندگی می‌پردازد. شاعر در دعوت به تفکر در باره طبیعت و سرانجام انسان‌ها می‌گوید که حتی پادشاهان و امرا که در زندگی با شکوهی زندگی می‌کردند، در مرگ به کلاغ‌های مراقب گورها تبدیل می‌شوند. او به گورستان‌ها و یادآوری دوستان و عزیزان اشاره می‌کند و به مضمون هستی و نیستی، زندگی و مرگ می‌پردازد. در نهایت، شاعر به بی‌ثباتی و فانی بودن این دنیا اشاره می‌کند و به مخاطب یادآوری می‌کند که هیچ چیز دائمی نیست و باید به حقیقت زندگی توجه کرد.
یکی بخرام در بستان که تا سرو روان بینیدلت بگرفت در خانه برون آ تا جهان بینی
هوش مصنوعی: یکی به باغ برو و قدم بزن تا وقتی که سرو زیبای درختان را ببینی. اگر دلت گرفته، از خانه بیرون بیا و دنیا را ببین.
چو رفتی سوی بستان‌ها یکی بگذر به گورستانکه گورستان همی گوید بیا تا دوستان بینی
هوش مصنوعی: وقتی به سمت باغها میروی، از کنار قبرستان هم عبور کن؛ چرا که قبرستان هم دعوتت می‌کند که بیایی و دوستانت را ببینی.
بسی بادام چشمانند به دام مرغ حیرانندبسا پسته دهانان را تو بربسته دهان بینی
هوش مصنوعی: چشمان بسیاری مانند بادام هستند که مرغ حیران را به دام میکشانند. و همچنین، لبهای بسیاری مانند پسته وجود دارند که بر دهانها بسته شدهاند و تو میتوانی این دهانها را ببینی.
امیری را که بر قصرش هزاران پاسبان بودندتو اکنون بر سر گورش کلاغی پاسبان بینی
هوش مصنوعی: اگرچه یک امیر با لشکری از نگهبانان در قصر خود به قدرت و اعتبار دست یافته بود، اکنون پس از مرگش تنها یک کلاغ بر قبرش نشسته و هیچ کس از او محافظت نمیکند. این نشان میدهد که سرانجام همه به یک سرنوشت واحد میرسند و قدرت و مقام زودگذر است.
سر تابوت شاهان را اگر در گور بگشایندفتاده در یکی کنجی دو پاره استخوان بینی
هوش مصنوعی: اگر سر تابوت پادشاهان را باز کنند، در گوشهای از قبر فقط دو تکه استخوان را خواهند دید.
احد گویان صمد جویان همه زیر زمین رفتندتو مهرویان مهوش را در این خاک گران بینی
هوش مصنوعی: افراد حقیقی و جویندگان حقیقت همه به دنیای زیرین رفتهاند، اما تو زیباییهای خاص و دلنشین را در این زمین پر از سختی و تلخی میبینی.
چه دل بندی در این دنیا ایا خاقانی خاکیکه تا بر هم نهی دیده نه این بینی نه آن بینی
هوش مصنوعی: در این دنیا چه ارتباطی وجود دارد، ای خاقانی خاکی! وقتی که چشمانت را میبندی، نه چیزی را میبینی و نه چیزی دیگر را.