شمارهٔ ۵۶ - قصیده
هوش مصنوعی: شاعر در این متن از لطف خداوند سخن می‌گوید که قلبش را از ترس نجات داده و به او آرامش بخشیده است. او به مرور زمان به شناخت و فهم عمیق‌تری از خود رسیده و به دلش تأمل می‌کند. تصویر مردی که پس از سی سال سفر به دنبال مویی می‌گردد، نماد جستجوی انسان‌ها برای چیزهای کوچک و بی‌اهمیت است و در نهایت خنده‌دار بودن این تلاش‌ها را نشان می‌دهد. شاعر به تنش که مانند مویی در دستانش است، اشاره می‌کند و از آن به عنوان نمادی از ضعف انسانی یاد می‌کند. همچنین، او به گرمی و زیبایی مکان خود اشاره دارد و در کل به این نکته تأکید می‌کند که دل انسان‌ها باید همواره شاد و خرسند باشد، حتی در میان مشكلات و ناکامی‌ها.
لطف ملک العرش به من سایه برافکندتا بر دل گم بوده مرا کرد خداوند
هوش مصنوعی: از رحمت و لطف خداوند بزرگ، حمایتی به من رسید که باعث شد تا دل گمشدهام را پیدا کنم و به آرامش برسم.
دل گفت له الحمد که بگذشتم از آن خوفجان گفت له الفضل که وارستم ازین بند
هوش مصنوعی: دل گفت: سپاس خدا را که از آن ترس رهایی یافتم. جان گفت: نعمت و کرامت او را که از این قید آزاد شدم.
چون کار دلم ساخته شد ساختم از خودشیرین مثلی بشنو و با عقل بپیوند
هوش مصنوعی: وقتی که دل من آرامش پیدا کرد، از خودم چیزی شیرین و دوستداشتنی خلق کردم. حالا داستانی هست که بشنوی و با فکر و منطقت همراه شوی.
مردی به لب بحر محیط از حد مغربسر شانه همی کرد و یکی موی بیفگند
هوش مصنوعی: مردی در کنار دریا، در جهتی که به مغرب میرسد، شانهای میزد و یکی از موهایش را به آب انداخت.
برخاست از آنجا و سفر کرد به مشرقباد آمد و باران زد و جایش بپراکند
هوش مصنوعی: از آن مکان حرکت کرد و به سمت شرق رفت. باد وزید و باران بارید و نشانههای او را در همه جا پخش کرد.
مرد از پی سی سال گذر کرد بر آنجایبرداشت همان موی و بخندید بر آن چند
هوش مصنوعی: مرد پس از چندین سال به جایی رفت و متوجه شد که هنوز همان مو را دارد و به آن مساله خندید.
حال تن خاقانی و اندیشهٔ ابخازاین است و چنین به مثل مرد خردمند
هوش مصنوعی: حالت جسمی خاقانی و تفکر ابخاز به گونهای است که شبیه وضعیت یک فرد عاقل و داناست.
ابخاز حد مغرب و درگاه ملک بحرمسکین تن نالانش به مویی شده مانند
هوش مصنوعی: این عبارت به توصیف وضعیتی پرداخته است که در آن سرزمین ابخاز در سمت غرب و ورودی پادشاهی دریا به تصویر کشیده میشود. همچنین اشاره به حالتی گریان و رنجور دارد که فردی از این سرزمین به شدت ناتوان و غمگین است، به طوری که حالت او به گونهای است که به یک مو وابسته شده و از کمال ضعف و درد، به شدت به خود میپیچد.
آخر به کف آمد تن نالانش دگربارگر خصم بر این نادره می‌خندد گو خند
هوش مصنوعی: در پایان، جسم رنجور او دوباره به دست آمد، و اگر دشمن بر این چیز بینظیر بخندد، به او بگو بخند.
اکنون من و این نی که سر ناخن حور استکان نی که بن ناخن من داشت جهان کند
هوش مصنوعی: الان من و این نی که به زیبایی سر ناخن حوری است، همان نی که ریشهاش به ناخن من وصل است و به خاطر آن جهانی را به وجود آورده است.
اینک دهنم بر صفت گنبدهٔ گلاین گنبد فیروزه به یاقوت و زر آکند
هوش مصنوعی: مکانی را توصیف می‌کند که دهنم بر زیبایی گنبد گل بسته شده و این گنبد با زیبایی فیروزهای و زرق و برق زر و یاقوت زینت یافته است.
خرسند نگردد به همه ملک ری اکنونآن دل که همی بود به خرسندی خرسند
هوش مصنوعی: دیگر دل شاد نمیشود با تمام زیباییهای ری، چون همیشه خوشحالیاش وابسته به چیز دیگری است.
خاقانی و خاقان و کنار کُر و تفلیسجیحون شده آب کر و تفلیس سمرقند
هوش مصنوعی: خاقانی و خاقاتن در کنار رود کر و تفلیس، جیحون و آب کر و تفلیس به سمت سمرقند حرکت کردهاند.