شمارهٔ ۶۷ - این قصیدهٔ را نهزة الارواح و نزهة الاشباح گویند و در کعبهٔ معظمه انشاء کرده مطلع اول صفت عشق و مقصد صدق کند و باز شرح منازل و مناسک راه کعبه دهد از بغداد تا مکه
هوش مصنوعی: این شعر به تصویر کشیدن مفهوم عشق و معنویت از طریق نماد کعبه جان می‌پردازد. شاعر از صبح صادق و چگونگی دیده‌شدن کعبه جان توسط روح‌های عارف و عاشق صحبت می‌کند. او عشق را به عنوان یک سفر معنوی توصیف می‌کند که در آن انسان‌ها با الهام از عشق الهی و تفکر درونی به حقیقت و ایمان نائل می‌شوند.
شاعر با استفاده از نمادها و تصاویر زیبای مرتبط با کعبه و صبح، تصاویری از شکرگزاری، قربانی کردن و طواف را به تصویر می‌کشد. او همچنین به نقش عشق و شوق در این سفر معنوی اشاره دارد و از تحولی که از عشق به وجود می‌آید، سخن می‌گوید. در نهایت، شاعر بر دشواری راه و تلاش لازم برای رسیدن به حقیقت و کمال تأکید می‌کند و از عشق به عنوان راهی برای فهم عمیق‌تر زندگی یاد می‌کند.
شب روان در صبح صادق کعبهٔ جان دیده‌اندصبح را چون محرمان کعبه عریان دیده‌اند
هوش مصنوعی: در سپیدهدم، شب به آرامی پایان میپذیرد و روح انسان به حقیقتی والا دست مییابد. صبح به مانند کسانی که به راز کعبه آشنا هستند، جلوهگری می‌کند و شگفتیهای آن را برای دلهای پاک نمایان میسازد.
از لباس نفس عریان مانده چون ایمان و صبحهم به صبح از کعبهٔ جان روی ایمان دیده‌اند
هوش مصنوعی: انسان باید از قید و بندهای نفسانی و دنیاوی رهایی یابد و به خلوص و ایمان دست یابد. صبح، که نماد روشنی و آغاز تازه است، نیز در حقیقت به باطن روح و جان انسان نگریسته و به ایمان درونی او توجه دارد. در این مسیر، کعبه به عنوان نماد مقدسیت و مرکزیت ایمان، نشاندهندهٔ جایی است که انسان باید به آنجا بازگردد و لباسی از حقیقت و ایمان بر تن کند.
در شکر ریزند ز اشک خوش که گردون را به صبحهمچو پسته سبز و خون آلود و خندان دیده‌اند
هوش مصنوعی: شکر در اشکهای خوش ریخته میشود، چرا که صبح را مانند پستهای سبز و خون آلود و خندان دیده‌اند.
وادی فکرت بریده محرم عشق آمدهموقف شوق ایستاده کعبهٔ جان دیده‌اند
هوش مصنوعی: در سرزمین اندیشه، کسی که از راز عشق آگاه است، به جایگاه شوق رسیده و کعبهای که جان را میبیند، را دیده‌اند.
روز و شب دیده دو گاو پیسه در قربانگهشصبح را تیغ و شفق را خون قربان دیده‌اند
هوش مصنوعی: در طول روز و شب، دو گاو پوزهدار در محل قربانی مشاهده کردهاند که صبح با تیغ و غروب با خون قربانی همراه است.
خوانده‌اند از لوح دل شرح مناسک بهر آنکدر دل از خط ید الله صد دبستان دیده‌اند
هوش مصنوعی: در لوح دل، به تفصیل مناسک و عبادات را نوشتهاند تا آنکه در دل، از آثار دست خدا، هزاران مدرسه و علم مشاهده شده است.
نام سلطان خوانده هم بر یاسج سلطان از آنکدل علامت گاه یاسج‌های سلطان دیده‌اند
هوش مصنوعی: نام سلطان به قدری بزرگ و مشهوری است که حتی یاسج (یک نوع گل) نیز به یاد او شناخته میشود، زیرا دلها و احساسات مردم از قدیم به یاد و نام او وابسته شدهاند.
از کجا برداشته اول ز بغداد طلبدر کجا در وادی تجرید امکان دیده‌اند
هوش مصنوعی: از کجا شروع شده که نخستین بار از بغداد جستوجو شده و در کجا در دشت عدم، امکان دیده شده است؟
صبح‌دم رانده ز منزل تشنگان ناشتاچاشتگه هم مقصد و هم چشمه هم خوان دیده‌اند
هوش مصنوعی: در صبح زود، افرادی که به خاطر تشنگی از خانه خارج شدهاند، به جایی میرسند که هم مقصد آنهاست و هم منبع آب. آنها با دیدن این مکان، به شکلی هماهنگ و همنوا به آنجا میروند.
در طواف کعبهٔ جان ساکنان عرش راچون حلی دلبران در رقص و افغان دیده‌اند
هوش مصنوعی: ساکنان عرش مانند زیورهای زیبای دلربا در حال رقص و شادی در اطراف کعبه جان میچرخند و به طواف میپردازند.
در حریم کعبهٔ جان محرمان الیاس‌وارعلم خضر و چشمهٔ ماهی بریان دیده‌اند
هوش مصنوعی: در دل کعبهٔ جان، کسانی که از رازهای الهی آگاهند و مانند الیاس (پیامبر) هستند، علم و دانشی عمیق همچون علم خضر (پیامبر حکمت) و نیز چشمهٔ جوشان و زندهای از حقیقت را مشاهده کردهاند.
در سجود کعبهٔ جان ساکنان سدره راهمچو عقل عاشقان سرمست و حیران دیده‌اند
هوش مصنوعی: در حال نماز و سجده به کعبهی جان، ساکنان درخت سدره را مانند عقل عاشقان که در حالت مستی و بهت هستند، دیده‌اند.
در طریق کعبهٔ جان چرخ زرین کاسه رااز پی دریوزه جای کاسه گردان دیده‌اند
هوش مصنوعی: در راه رسیدن به کعبهٔ جان، ظرف زرین را به منظور گدایی و طلب نیاز در دست دارند و به دنبال درک بالاتر از آنچه دارند، میگردند.
کشتگان کز کعبهٔ جان باز جانور گشته‌اندماهی خضرند گوئی کآب حیوان دیده‌اند
هوش مصنوعی: کسانی که از کعبهٔ جان جان سالم به در بردهاند، به مانند ماهیهایی هستند که به آب حیات دست یافتهاند و گویی زندگی جدیدی را تجربه کردهاند.
کعبهٔ جان ز آن سوی نه شهر جوی و هفت دهکاین دو جا را نفس امیر و طبع دهقان دیده‌اند
هوش مصنوعی: در اینجا به مکان مقدس کعبه اشاره شده که نمادی از علو روح و جان است، و با دقت به دوردستها و جاهای مختلف در گیتی نظر افکنده است. این بیانات به اطراف آن مکان اشاره می‌کند که همچون دو دنیای متفاوت، یکی در پی جستجوی روح و دیگری در پی تلخیص طبیعت و طبع انسانی است. در نهایت، این فضاها به هم مرتبطاند و هر یک شعور و احساسات متفاوتی را در خود نهفته دارند.
بر گذشته زین ده و زآن شهر و در اقلیم دلکعبهٔ جان را به شهر عشق بینان دیده‌اند
هوش مصنوعی: از اینجا و آن شهر و در سرزمین دل، کعبهٔ وجود را در شهر عشق مشاهده کردهاند.
خاکیان دانند راه کعبهٔ جان کوفتنکاین ره دشوار مشتی خاکی آسان دیده‌اند
هوش مصنوعی: انسانهای خاکی میدانند که چگونه به کعبهٔ جان دست یابند، زیرا این مسیر دشوار را به راحتی از دیدگاه افرادی معمولی میبینند.
کعبهٔ سنگین مثال کعبهٔ جان کرده‌اندخاصگان این را طفیل دیدن آن دیده‌اند
هوش مصنوعی: کعبهای سنگین و بزرگ را به عنوان نمادی از روح و جان تفسیر کردهاند و کسانی که از نزدیک آن را دیده‌اند، به شکل خاصی به بررسی این مفهوم پرداختهاند.
هر کبوتر کز حریم کعبهٔ جان آمدهزیر پرش نامهٔ توفیق پنهان دیده‌اند
هوش مصنوعی: هر پرندهای که از فضای مقدس کعبهٔ روح بیرون آمده، زیر بالش نامهای از موفقیت را پنهان کرده است.
عاشقان اول طواف کعبهٔ جان کرده‌اندپس طواف کعبهٔ تن فرض فرمان دیده‌اند
هوش مصنوعی: عاشقان ابتدا به دور معشوق واقعی، که جان و روح است، میچرخند و سپس به دور معشوق ظاهری و جسم میگردند.