شمارهٔ ۱۷۵ - در مرثیهٔ قدوة الحکماء کافی‌الدین عم خویش
هوش مصنوعی: این شعر به بیان اندوه و بی‌قراری انسان‌ها در جهان و عدم یافتن خوشی و آرامش می‌پردازد. شاعر می‌گوید که در زندگی نمی‌توان به خوشبختی و دل‌خوشی دست یافت و هیچ دوستی یا همدمی برای کاهش غم و اندوه پیدا نخواهد شد. او به ناامیدی از یافتن وفا، عشق و دانش اشاره می‌کند و می‌گوید که همه چیز در این جهان موقتی و پر از رنج است. در نهایت، شاعر بر این باور است که هیچ‌کس نمی‌تواند از درد و غم رهایی یابد و در این دنیای ظاهری آرامش و خوشی را نخواهد یافت.
خرمی در جوهر عالم نخواهی یافتنمردمی در گوهر آدم نخواهی یافتن
هوش مصنوعی: در دنیا هیچ نشانی از خوشی و شادمانی نمییابی و هیچ انسانی با ویژگیهای نیک و باارزش پیدا نخواهی کرد.
روی در دیوار عزلت کن، در هم دم مزنکاندرین غم‌خانه کس همدم نخواهی یافتن
هوش مصنوعی: بهتر است در تنهایی خود به دیواری نگاه کنی و با کسی صحبت نکنی، چون در این خانه غم، هرگز نمیتوانی همدمی پیدا کنی.
تا درون چار طاق خیمهٔ پیروزه‌ایطبع را بی‌چار میخ غم نخواهی یافتن
هوش مصنوعی: تا زمانی که در دل خیمهای پیروزمندانه وجود داری، هیچگاه با درد و غم مواجه نخواهی شد.
پای در دامان غم کش کز طراز بی‌غمیآستین دست کس معلم نخواهی یافتن
هوش مصنوعی: اگر در غم و اندوه خود قرار بگیری، هرگز نمیتوانی به آرامش و خوشحالی دست یابی و هیچ کسی نمی‌تواند به تو کمک کند تا از این وضعیت خارج شوی.
آه را در تنگنای لب به زندان کن از آنکماجرای درد را محرم نخواهی یافتن
هوش مصنوعی: با ناراحتی و درد خود را در دل نگهدار، چون کسی را نخواهی یافت که بتوانی با او از این مسائل صحبت کنی و این دردها را در میان بگذاری.
با جراحت چون بهایم ساز در بی‌مرهمیکز جهان مردمی مرهم نخواهی یافتن
هوش مصنوعی: با وجود زخمها و دردهایم، مانند یک حیوان زحمتکش کنار میآیم، زیرا در این دنیا که پر از بیتفاوتی است، مرهمی برای دردهایم پیدا نخواهم کرد.
نیک عهدی در زمین شد جامهٔ جان چاک زنکز فلک زین صعبتر ماتم نخواهی یافتن
هوش مصنوعی: در این دنیا، نیازی به سوگواری عمیق نیست، زیرا هیچ چیز سختتر از آنچه از آسمان میرسد، وجود ندارد. با دل نیک و ارادهای قوی، میتوان از این چالشها عبور کرد و به زندگی ادامه داد.
از وفا رنگی نیابی در نگارستان چرخرنگ خود بگذار، بویی هم نخواهی یافتن
هوش مصنوعی: اگر به وفا در دنیای عشق و زندگی امیدی نداری، بهتر است که به خود رنگ و بویی بدهی، چون در نهایت چیزی پیدا نخواهی کرد.
هر زمان از هاتفی آواز می‌آید تو راکاندر این مرکز دل خرم نخواهی یافتن
هوش مصنوعی: هر زمان صدایی از یک ندا به گوش میرسد، باید بدانی که در این مرکز وجودت، دل شاداب و خوشحال را نخواهی یافت.
قاف تا قاف جهان بینی شب وحشت چنانکتا دم صورش سپیده‌دم نخواهی یافتن
هوش مصنوعی: تا زمانی که در عالم شب و ترس قرار داری، نمیتوانی روشنی و روز را ببینی و احساس کنی، مانند کوهی که تا زمانی که به قلهاش نرسی، به آسمان روشنی نخواهی رسید.
تاج دولت بایدت زر سلامت جوی لیکآن زر اندر بوتهٔ عالم نخواهی یافتن
هوش مصنوعی: برای دستیابی به مقام و قدرت، باید به دنبال سلامت و خوشبختی باشی، اما باید بدانی که این خوشبختی را نمی‌توان در دنیای مادی و فانی پیدا کرد.
تا چو هدهد تاجداری بایدت در حلق دلطوطی آسا طوق آتش کم نخواهی یافتن
هوش مصنوعی: برای اینکه همچون هدهد به مقام و مقامتی دست یابی، باید همانند طوطی بر دل خود تاجگذاری کنی و در این مسیر هرگز طوق آتشین کمبودی نخواهی داشت.
خشک‌سال آرزو را فتح باب از دیده سازکان گلستان را ازین به نم نخواهی یافتن
هوش مصنوعی: آرزوهای خشک و بیثمر را کنار بگذار و از خودت شروع کن، چون از این به بعد دیگر نمیتوانی زیباییها و لطافتهای زندگی را پیدا کنی.
حلقهٔ تنگ است درگاه جهان را لاجرمتا در اویی قامتت بی‌خم نخواهی یافتن
هوش مصنوعی: جهان به گونهای است که برای ورود به آن، باید به خوبی آماده باشی؛ بنابراین، نمیتوانی با قامت راست و بدون خمیدگی وارد آن شوی.
جان نالان را به داروخانهٔ گردون مبرکز کفش جان داروی بی‌سم نخواهی یافتن
هوش مصنوعی: جانی که در درد و رنج است را به داروخانهٔ آسمان مبر، زیرا از دست او دارویی بدون سم نخواهی یافت.
عافیت زان عالم است اینجا مجوی از بهر آنکنوش زنبور از دم ارقم نخواهی یافتن
هوش مصنوعی: سلامتی و آرامش از عالم بالاست، پس اینجا آن را جستجو نکن. چرا که نمیتوانی مانند دانهای شیرین، عسل را از زنبور که به میخوارگی و حجامت مشغول است، به دست آوری.
های خاقانی، بنای عمر بر یخ کرده‌اندزو فقع مگشای چون محکم نخواهی یافتن
هوش مصنوعی: ای خاقانی، زندگی بر اساس چیزهایی ناپایدار و گذرا بنیاد شده است، از این رو، به دنبال چیزهای محکم و استوار نباش؛ چرا که نخواهی یافت.
دهر گو در خون نشین و چرخ گو در خاک شوچون ازین و آن وجود عم نخواهی یافتن
هوش مصنوعی: دنیا را در حالتی غمانگیز ببین و آسمان را در خاک فرود آوری، زیرا از این دنیا و آن دنیا چیزی از وجود مادری نخواهی یافت.
فیلسوف اعظم و حرز امم کز روی وهمجای او جز گنبد اعظم نخواهی یافتن
هوش مصنوعی: این عبارت به این معناست که بزرگترین و والاترین فیلسوف، به عنوان نگهبان و راهنمای بشریت، به قدری بزرگ و مهم است که در ذهنهای ما نمیتوانیم جایی برای او جز در بزرگترین و باعظمتترین مکانها تصور کنیم.
دفتر حکمت بر آتش نه که او چون باد شدجام را بر سنگ زن چو جم نخواهی یافتن
هوش مصنوعی: نگذار که wisdom و تجربههایت زیر فشار و خشم نابود شود، چرا که مانند نسیم میگذرد. اگر ارادهات قوی باشد، مانند جم، میتوانی بر سختیها غلبه کنی و چیزی ارزشمند بیافرینی.
رخش دانش را ببر دنبال و پی برکش ازآنکهفت خوان عقل را رستم نخواهی یافتن
هوش مصنوعی: پس از دانش و آگاهی پیروی کن و آن را دنبال کن، چرا که مانند رستم، بدون دومین آگاهی و تفکر عمیق نمیتوانی به قلههای عقل و هوش دست یابی.
چرخ طفل مکتب او بود و او پیر خردلیکن از پیران چنو معظم نخواهی یافتن
هوش مصنوعی: چرخ زندگی و دانش آن کودک به مکتب وابسته است، و او هر چند بزرگ و با تجربه است، اما از میان بزرگان نمیتوانی کسی را با چنین عظمت و مقام پیدا کنی.
صد هزاران خاتم ار خواهی توانی یافت لیکنقش جم بر هیچ‌یک خاتم نخواهی یافتن
هوش مصنوعی: اگر بخواهی، میتوانی صد هزاران خاتم پیدا کنی، اما هیچ‌یک از آنها نمی‌تواند نقشی مانند نقش جم داشته باشد.
چشم ما خون دل و خون جگر از بس که ریختاکحل و شریان ما را دم نخواهی یافتن
هوش مصنوعی: چشم ما پر از اشک و حسرت است و جگرمان از درد و اندوه به شدت میسوزد، به طوری که دیگر هیچ نشانهای از زندگی و شادابی در ما نخواهی یافت.
سوخت کیوان از دریغ او چنان کورا دگربر نگار این کهن طارم نخواهی یافتن
هوش مصنوعی: کیوان به شدت از حسرت او میسوزد، به گونهای که دیگر نمیتوانی تصویری از این زیبایی قدیمی پیدا کنی.
مشتری از بس کز این غم ریخت خون اندر کنارمصحفش را جز به خون معجم نخواهی یافتن
هوش مصنوعی: مشتری به خاطر این غم به شدت غمگین شده و خونش بر روی مصحف ریخته است. جز به خون مصاحف دیگر، چیزی نمی‌توان پیدا کرد.
از دریغ آنکه روح و جسم او از هم گسستچار ارکان را دگر باهم نخواهی یافتن
هوش مصنوعی: آه از اینکه روح و جسم او از هم جدا شدند، دیگر نمیتوانی چهار عنصر را با هم در یک جا پیدا کنی.