شمارهٔ ۲ - در ستایش محمود شاه
هوش مصنوعی: این شعر درباره ی ویژگی‌های یک پادشاه ایده‌آل و عدالت‌طلب صحبت می‌کند. شاعر می‌گوید که در نگاه به پادشاهی و فرمانروایی، بایسته‌تر و شایسته‌تر از پادشاهی که بر دل‌ها و جان‌ها حکومت کند، وجود ندارد. او به روشنی از سنن و آداب پادشاهی سخن می‌گوید و ویژگی‌هایی چون عقل و فضیلت را ستایش می‌کند. همچنین به نفوذ و عظمت پادشاه اشاره کرده و او را به نوشیروان، پادشاهی معروف به عدالت، تشبیه می‌کند.
شاعر بیان می‌کند که صفات الهی در صفات این پادشاه نمایان است و پادشاهی که به عدالت و قدرت مشهور باشد، هرگز به نیازی دچار نخواهد شد. او به ضرورت پادشاهی در هندوستان نیز اشاره می‌کند و تصریح می‌کند که پادشاه باید برای ماندگاری مملکتش جاودانه باشد. در نهایت، شاعر از خدایگان و نعمت‌هایی که به پادشاه داده شده یاد می‌کند و بر این موضوع تأکید دارد که او باید مملکت را به خوبی اداره کند.
شاها، جهان‌شاهی و شاه جهانیادر چشم جور و عدل پدید و نهانیا
هوش مصنوعی: پادشاهان دنیا به دو دسته تقسیم میشوند: آنهایی که در ظاهر با جود و انصاف شناخته میشوند و آنهایی که در باطن، رفتار و کردارشان متفاوت از آنچه به نمایش میگذارند، است.
بایسته تر به خسروی اندر ز دیده ایشایسته تر به مملکت اندر زجانیا
هوش مصنوعی: بیشتر از آن که به چشمان خود بها بدهی، شایسته است که به مقام پادشاهی توجه کنی؛ زیرا در کشور بهتر است که به جان خود اهمیت دهی.
عقل و روان به لطف نیابد همی تو راگویی که عقل دیگر و دیگر روانیا
هوش مصنوعی: عقل و روان از لطف الهی بهرهمند نمیشوند، تو گویی که عقل و روانی دیگر وجود دارد.
روشن به توست سنت و آیین خسرویتازه به توست رسم و ره پهلوانیا
هوش مصنوعی: تو راه و روش پادشاهی را به وضوح میدانی و سنتهای قهرمانی و پهلوانی به تازگی به تو آموخته شده است.
گر مذهب تناسخ اثبات گرددیمن گویمی تو بی شک نوشیروانیا
هوش مصنوعی: اگر نظریه تناسخ درست باشد، من به یقین میگویم که تو مانند نوشیروان خواهی بود.
گویم مگر که صورت عقلی عیان شدهچون بنگرم به عقل و حقیقت همانیا
هوش مصنوعی: میگویم شاید که نمود و نمای عقل کاملاً عیان شده باشد، وقتی به عقل و حقیقت واقعی آن نگاه میکنم.
گویی صفات ایزدی اندر صفات توستکایدون فزون ز وهم و برون از گمانیا
هوش مصنوعی: به نظر میرسد که ویژگی‌های الهی در ویژگی‌های تو جلوهگر شدهاند، بهگونهای که فراتر از خیال و تصور انسانهاست.
برنده نیازی گویی که دولتیدارنده زمینی گویی زمانیا
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که کسی که موفق و پیروز است، مانند کسی است که دارای قدرت و ثروت است و میتواند بر سرزمیناش حکمرانی کند. این افراد از نظر جایگاه اجتماعی و روانی، احساس امنیت و استحکام دارند.
با هر کسی چو با تن مهجور وصلتیدر هر دلی چو در دل مجرم امانیا
هوش مصنوعی: هر کسی را که ملاقات میکنم، احساس تنهایی و دوری میکنم، و در دل هر کسی، مانند گناهکاری که به او امان میدهند، جایی برای خود مییابم.
شاها نظام یابد هندوستان کنونزان خنجر زدوده هندوستانیا
هوش مصنوعی: ای پادشاه، حالا هند به خاطر آن خنجری که به دست هندوانی افتاده، نظم و سامان مییابد.
صاحبقران تو باشی و اینک خدایگاندادت به دست خاتم صاحبقرانیا
هوش مصنوعی: اگر تو صاحب قدرت و منزلتی باشی، در این حال خداوند داد و انصاف را به دستان تو سپرده است.
تا مملکت بماند تو جاودان بماناندر میان مملکت جاودانیا
هوش مصنوعی: برای حفظ کشور و ماندگاری آن، تو هم در دل کشور به گونهای باقی بمان که همچنان پایدار و جاودان باشی.