قصیدهٔ شمارهٔ ۳۵ - در مدح خاتون معظم صفوةالدین مریم گوید
هوش مصنوعی: این متن توصیفی از عظمت و قدرت الهی و تأثیر آن بر انسان‌هاست. شاعر به عناصر طبیعی مانند آب، آتش، خاک و هوا اشاره می‌کند و بیان می‌کند که همه چیز تحت فرمان خداوند است. او به مقام پیامبران و خاصان خدا می‌پردازد و قدرت و علم بی‌نهایت خداوند را در مقایسه با عقل و درک انسان می‌آورد. شاعر همچنین به سادگی و پیچیدگی مفاهیم معنوی اشاره می‌کند و تاکید می‌کند که درک کامل خداوند و صفاتش از توانایی انسان فراتر است. در نهایت، او به تجلی این عظمت در زندگی بشر و سعادتهای دنیوی و اخروی اشاره می‌کند.
هرچه زاب و آتش و خاک و هوای عالمستراستی باید طفیل آب و خاک آدمست
هوش مصنوعی: هر چه در این جهان از آب و آتش و خاک و هوا وجود دارد، همگی باید زیر نظر و برای خدمت به انسانها شکل بگیرند، چرا که این عناصر به نوعی وابسته به وجود آدمی هستند.
باز هر کاندر دوام خیر کلی دست اوبر بنی آدم قوی‌تر بهترین عالمست
هوش مصنوعی: هر کسی که در مسیر خیر و نیکی ثابت قدم باشد، قدرت بیشتری از جانب خداوند بر روی انسانها دارد و این شخص بهترین فرد در عالم است.
گر کسی تعیین کند کان کیست ورنه باک نیستمعنیی دارد مبین گر به صورت مبهمست
هوش مصنوعی: اگر کسی مشخص کند که این مراد چیست، خوب است؛ و اگر نه، مشکلی نیست، چون حتی اگر معنایش نامشخص باشد، باز هم ویژگیهایی دارد که قابل درک است.
عیسی اندر آسمان هم داند ار خواهی بپرستات گوید کاین سخن در صفوةالدین مریمست
هوش مصنوعی: عیسی در آسمان هم میداند. اگر بخواهی، از او بپرس تا به تو بگوید که این سخن، در مورد مریم، در کتاب صفوةالدین است.
پادشا سیرت خداوندی که در تدبیر ملکهرچه رای اوست رای پادشاه اعظمست
هوش مصنوعی: پادشاه برای اداره ملک خود به حکمت و نیروی الهی تکیه می‌کند و هر تصمیمی که او میگیرد، همانند رای خداوند است.
آنکه در انگشت تدبیر سلیمان دوممشورتهای صوابش را خواص خاتمست
هوش مصنوعی: کسی که در تدبیر و تصمیمگیری سلیمان دوم نظر درست و معقولی داشته باشد، در واقع از دانش و خرد خاصی برخوردار است.
ای از آن برتر که در طی زبان آید ثناتطوطی معنی منم وینک زبانم ابکمست
هوش مصنوعی: تو از هر چیزی که بتوان آن را با زبان توصیف کرد، برتری. من مثل طوطی در تعریف و تمجید تو هستم، اما زبان من ناتوان است و نمیتواند آنطور که شایستهاش است، از تو سخن بگوید.
حرف را چون حلقه بر در بسته‌ای پس ای عجبمن چگویم چون لغتها از حروف معجمست
هوش مصنوعی: وقتی که کلمات را مانند حلقهای بر در میبینم، تعجب میکنم که چگونه میتوانم صحبت کنم در حالی که الفاظ من از حروفی تشکیل شدهاند که همگی معنا و مفهوم خاصی دارند.
ابجد نعمت تو حاصل زان دبیرستان شودکاوستادش علم الانسان ما لم یعلمست
هوش مصنوعی: نعمت تو به گونهای است که تمامی دانشها و تجارب انسانی به آن وابستهاند و به نوعی، این نعمت اساس زندگی و آگاهی بشر را شکل میدهد.
گر به خاطر در نگنجد مدح تو نشگفت ازآنکهرچه عقلش در تواند یافت از قدرت کمست
هوش مصنوعی: اگر مدح تو در ذهن من جا نگیرد، عجیب نیست؛ زیرا هر چه عقل میتواند درک کند، محدود به قدرت است.
قدرت اندیشه بر قدر تو شکلی مشکلستدیدن خورشید بر خفاش کاری معظمست
هوش مصنوعی: قدرت تفکر و اندیشه انسانی به قدری بالاست که توانایی درک و فهم تو را دارد، اما مشاهده خورشید برای خفاش که شبزی است، کار دشواری است.
مسند قدر تو تن در حیز امکان ندادزان تاسف آسمان اندر لباس ماتمست
هوش مصنوعی: تو در مقام و جایگاه والایی قرار داری، چنانکه امکان ندارد که تن تو به پستی و زشتی کشیده شود. به همین دلیل، آسمان از این موضوع غمگین و در حالت ماتم و سیاهی است.
خواستم گفت آسمانی رفعتت، گفتا مگوکاسمان از جملهٔ اقطاع ما یک طارمست
هوش مصنوعی: خواستم بگویم که بلندی و مقام تو به آسمان میرسد، ولی او پاسخ داد که نه، آسمان نیز بخشی از زمین ماست و تنها یک تکه از آن است.
تو در آن اندازه‌ای از کبریا کاندر وجودهیچ‌کس را دست بر نتوان نهادن کو همست
هوش مصنوعی: تو آنقدر در مقام والایی هستی که هیچکس نمیتواند به وجود تو دست بزند و تو را کم ارزش کند.
باد را در شارع حکمت شتابی دایمستخاک را از فضلهٔ حلمت اساسی محکمست
هوش مصنوعی: باد در مسیر عقل و حکمت به تندی در حرکت است و زمین زیر پایش به خاطر استقامت و شکیبایی تو، محکم و استوار است.
ایمنی با سدهٔ جاهت چو دمسازی گرفتفتنه را گفتند کایمان تازه کن کاخر دمست
هوش مصنوعی: ایمنی و سرزندگی تو به خاطر مقام و جایگاهت است، اما وقتی فتنهای به وجود آمد، به تو گفتند که ایمان خود را تجدید کن، چون در این شرایط نیاز به تقویت ایمان داری.
تا در انعام تو بر آفرینش باز شدآز را پیوسته در با بی‌نیازی درهمست
هوش مصنوعی: تا وقتی که نعمتهای تو بر خلقت باز شد، آز (رنج و امتحان) همیشه در بی‌نیازی در آمیخته است.
فتح باب دست تو شکلیست کز تاثیر اودود آتش را میان چو ابر نیسان پر نمست
هوش مصنوعی: دست تو به گونهای می‌زند که تأثیرش باعث میشود دود آتش مانند ابرهای بارانساز در ماه نیسان پخش و پراکنده شود.
موج شادی می‌زند جان جهانی از کفتاینت غم گر کان و دریا را از آن شادی غمست
هوش مصنوعی: شادی از دل تو به همهی عالم میرسد، اما اگر دریا و کوه را هم ببینی، باز هم غم در آنجا وجود دارد.
سعد اکبر کیست کاندر یک دو گز مقنع تراآن سعادتهای دنیاوی و دینی مدغمست
هوش مصنوعی: سعد اکبر کیست که در یک یا دو قدم، آن خوشبختیهای دنیوی و آخرتی برایت نهفته است؟
کز ورای بیخ گردون ده یکی زان خاصیتمشتری را در صد و سی گز عمامه معلمست
هوش مصنوعی: از دوردستهای آسمان، یکی از ویژگیهای سیاره مشتری را در صد و سی متر از استاد نشان میدهد.
تا که از دوران دایم و زخم سقف فلکبا چراغ صبح اشهب دود شام ادهمست
هوش مصنوعی: از زمانهای دور و آسیبهای ناشی از آسمان، صبح با نوری روشنیبخش و شفاف که به رنگ خاکستری است، برمیخیزد و شب با رنگ تیرهاش به تدریج از بین میرود.
آتش جود ترا کز دود منت فارغستآن سعادت باد هیزمکش که بیرون زین خمست
هوش مصنوعی: آتش سخاوت تو که از دود منت دور است، بر هر کسی که از این دایره خارج شده، خوشبختی باد.
می‌نیارم گفت خرم باد عیدت، گو چرازانکه خود عید دو گیتی از وجودت خرمست
هوش مصنوعی: نگران نباش، خوشحالی و شادمانیات را به دیگران هم منتقل میکنم. اما چرا که خودت باعث شادی و سرسبزی در این دنیا هستی.
رایت عز تو بر بام بقا تا در گذرطرهٔ شب نیزهٔ فوج زمان را پر چمست
هوش مصنوعی: پرچم عزت و افتخار تو بر بلندای جاودانگی در اهتزاز است، به طوری که حتی در تاریکی شب، نیزههای زمان به سمت تو نشانه رفتهاند و بر تو میدرخشند.