قصیدهٔ شمارهٔ ۴۳ - در مدح صاحب صدر طاهربن مظفر
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف زیباییهای باغ و طبیعت میپردازد و در عین حال به شخصیتهایی چون ناصر دین و طاهربن مظفر اشاره دارد. شاعر از عید و تغییرات فصلها صحبت میکند و به جلوههای مختلف گلها و بلبلها توجه نشان میدهد. او با استفاده از نمادهای طبیعی به تمجید از صفات خوب و فضیلتهای انسانی میپردازد و بر اهمیت عشق و انصاف در زندگی تأکید میکند. در نهایت، شعر ترکیبی از زیباییهای طبیعی و قدرت انسانی را به تصویر میکشد و حضور شخصیتهای بزرگ را در این فضا یادآور میشود.
باغ سرمایهٔ دگر داردکان شد از بس که سیم و زر دارد
هوش مصنوعی: باغ، دارای ثروت و نعمت زیادی است زیرا پر از طلا و نقره است.
هیچ طفل رسیده نیست دروکه نه پیرایهٔ دگر دارد
هوش مصنوعی: هیچ بچهای در اینجا وجود ندارد که زینت دیگری نداشته باشد.
مینماید که از رسیدن عیدچون همه مردمان خبر دارد
هوش مصنوعی: به نظر میرسد که عید نزدیک است، زیرا همه مردم از آن مطلع شدهاند.
طبع بر کارگاه شاخ نگرکه چه دیبای شوشتر دارد
هوش مصنوعی: به طبیعت و زیباییهای طبیعی نگاه کن، چون مانند دیبای خوش بافت و زیباست که در شوشتر وجود دارد.
گل رعنا به یاد نرگس مستجام زرین به دست بر دارد
هوش مصنوعی: گلی زیبا و خوشبو به یاد نرگسی مست و سرمست، جامی طلایی در دست میگیرد.
بلبل اندر هوای بزم وزیرصد نوای عجب ز بر دارد
هوش مصنوعی: بلبل در آرزوی حضور در جشن و سرور وزیر، صداهای عجیب و زیبایی را به گوش میرساند.
ابر بیکوس رعد مینرودتا گل اندر جهان حشر دارد
هوش مصنوعی: باران بدون صدای رعد و برق نمیبارد تا زمانی که گلها در این دنیا وجود دارند.
گر ز بیجاده تاج دارد گلزیبدش ملک نامور دارد
هوش مصنوعی: اگر گلی در بیابان تاج داشته باشد، شایسته است که در یک سرزمین مشهور و باارزش جای بگیرد.
بر ریاحین به جملگی ملکستنه سر و کار مختصر دارد
هوش مصنوعی: تمامی گلها و نعمتها در دست توست و تو هیچ دغدغه و مشکلی نداری.
نی کدامست وز کجا باریکه ز فیروزه صد کمر دارد
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف نی (نی موسیقی) و ویژگیهای خاص آن میپردازد. این نی اشاره به منبعی دارد که از کجا آمده و چرا که از فیروزه ساخته شده، به نوعی نشاندهنده زیبایی و ارزش آن است. در واقع، شاعر در اینجا به جزییات خاص و ظرافتهای نی اشاره میکند و به اهمیت و زیباییاش توجه میکند.
هر زمانی چنار سوی فلکبه مناجات دست بر دارد
هوش مصنوعی: هر زمانی که درخت چنار به آسمان دست نیاز و دعا دراز کند، مرا به یاد میآورد.
مگر اندر دعای استسقاستورنه او با فلک چه سر دارد
هوش مصنوعی: آیا درخواست باران از خداوند است یا اینکه او با آسمان و ستارهها چه نسبتی دارد؟
پیش پیکان گل ز بیم گشادهر شب از هاله مه سپر دارد
هوش مصنوعی: هر شب به خاطر ترس از پیکانی که ممکن است به گل آسیب برساند، گل به صورت محافظتی، سپری از نور ماه برمیگشاید.
با بقایای لشکر سرماگر صبا عزم کر و فر دارد
هوش مصنوعی: اگر نسیم صبا بخواهد با باقیماندهی لشکر سرما مقابله کند، نشان از اراده و عزم او دارد.
تیغ در دست بید میچکندوز چه معنی زره شمر دارد
هوش مصنوعی: تیغ در دست بید میشکند و این به چه معناست که زره شمر (پوشش جنگی) به او مربوط باشد؟
این جمله به نوعی به بیفایده بودن زره اشاره میکند، زیرا در برابر قدرتی نرم و ضعیف مثل بید، حتی زره نیز توان و فایدهای ندارد.
در چنین موسمی که باغ هنوزکس نداند چه مدخر دارد
هوش مصنوعی: در این فصل که هیچکس نمیداند باغ چه چیزهایی در دل خود نگه داشته، همه چیز نامشخص و غیرقابل پیشبینی است.
یاسمین را ببین که تا دو سه روزبیرفیقان سر سفر دارد
هوش مصنوعی: یاسمین را ببین که تنها چند روز بدون دوستانش در سفر است.
دهن لاله چون دهان صدفابر پیوسته پر گهر دارد
هوش مصنوعی: دهان گل لاله مانند دهان صدف است که همیشه پر از جواهرات ارزنده و گرانبهاست.
لاله گویی که بر زبان همه روزمدح دستور دادگر دارد
هوش مصنوعی: لاله مانند گل زیبا و شگفتانگیزی است که هر روز دربارهاش صحبت میشود و به خاطر زیباییاش مورد ستایش قرار میگیرد.
تا که اندر دعا و مدح وزیرلب لعلش همیشه تر دارد
هوش مصنوعی: وزیر همیشه با محبت و دعاهای خالصانه مورد ستایش قرار میگیرد و باید به یاد داشته باشد که این محبت را در دل خود حفظ کند.
ناصر دین که شاخ دولت و دیناز معالیش برگ و بر دارد
هوش مصنوعی: ناصر دین به عنوان کسی که نمایانگر قدرت و اعتبار دین و دولت است، تأثیرات مثبت و سازندهای بر جامعه دارد و میتواند مشکلات و چالشها را از سر راه بردارد.
طاهربن المظفر آنکه خدایهمه وقتیش با ظفر دارد
هوش مصنوعی: طاهربن المظفر شخصی است که در هر زمان و مکان تحت حمایت خداوند قرار دارد و همیشه در پی موفقیت و پیروزی است.
آنکه گیتی ز شکر هستی اویک دهان سر به سر شکر دارد
هوش مصنوعی: کسی که جهان به خاطر وجود او شیرین است، خود نیز به تمام معنای شیرینی و لذت است.
وانکه از عشق نام و صورت اوخاک سمع و هوا بصر دارد
هوش مصنوعی: کسی که به محبت او معتقد است، حتی اگر نام و شکل او را درک نکند، همچنان میتواند روح و وجود او را در صدای دلنشین و زیبایی منظرها بیابد.
رایش اندر نظام کار جهاناز قضا سعی بیشتر دارد
هوش مصنوعی: در نظام کارهای جهان، تلاش بیشتری از جانب تقدیر و سرنوشت وجود دارد.
کلکش اندر بیان باطل و حقکمترین مستمع قدر دارد
هوش مصنوعی: در بیان حقایق و نادرستها، فقط اندکی از شنوندگان ارزش و اهمیت دارند.
دستش ار واهب حیات نشددر جمادات چون اثر دارد
هوش مصنوعی: اگر دست خداوند نشد که به موجودات بیجان زندگی ببخشد، باز هم اثری از او در آنها وجود دارد.
اثری بیش از این بود که دروکلک نطق و نگین نظر دارد
هوش مصنوعی: اثر و تأثیری فراتر از آنچه که با سخن و نگاه به دست میآید وجود دارد.
کسوت قدر اوست آن کسوتکز نهم چرخ آستر دارد
هوش مصنوعی: لباسی که نشانگر مقام و بزرگی اوست، همان لباسی است که از دنیای بالا (چرخ) به زمین آمده و این جایگاه را به او عطا کرده است.
در نه اقلیم آسمان حکمشکارداران خیر و شر دارد
هوش مصنوعی: در نه منطقه آسمان، فرمان حکومتگران به نیکی و بدی تأثیرگذار است.
زاتش باس اوست اینکه هواشروز و شب شعله و شرر دارد
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که عشق و احساسات قوی او مانند آتش است و همواره روشن و شعلهور است؛ در روز و شب، همیشه پر از حرارت و انرژی است.
زدهٔ پشت پای همت اوستهرچه ایام خشک و تر دارد
هوش مصنوعی: هرچه روزگار با سختی و آسانی برای انسان به وجود میآید، همگی از تلاش و پشتکار او نشأت میگیرد.
سعد اکبر که از سعادت عامخویشتن در جهان سمر دارد
هوش مصنوعی: سعد اکبر فردی است که با داشتن خوشبختی و موفقیت عمومی، در دنیا به ثمرات و نتایج مثبتی دست یافته است.
هنرش زاسمان بپرسیدمکز چه این اختصاص و فر دارد
هوش مصنوعی: از هنرش پرسیدم که چرا این ویژگی و خصوصیت خاص را دارد.
گفت شاگرد رای دستورستبس بود گر همین هنر دارد
هوش مصنوعی: معلم گفت: اگر شاگرد فقط همین یک مهارت را داشته باشد، برای او کافی است و نیازی به بیشتر ندارد.
ای به جایی که رایت ار خواهدرسم شب از زمانه بردارد
هوش مصنوعی: ای کسی که اگر پرچم تو به اهتزاز درآید، شب به خاطر تو از رحم زمانه کنار میرود.
ناید اندر کرشمهٔ نظرتهرچه تقدیر منتظر دارد
هوش مصنوعی: هر چیزی که سرنوشت برای ما مقدر کرده باشد، در جاذبهٔ چشمان تو نمیگنجد و قابل مشاهده نیست.
کلبهای از جهان جاه تو نیستفوق و تحتی که جانور دارد
هوش مصنوعی: جهان و ظواهر آن برای تو هیچ ارزش و جایگاهی ندارند، زیرا این دنیا مانند کلبهای است که جانوری در آن زندگی میکند و از لحاظ معنوی و باطنی ویژگی خاصی ندارد.
چشم بخت تو در جهانبانیسال و مه سرمهٔ سهر دارد
هوش مصنوعی: چشمِ خوششانسی تو در اداره کردن جهان، مانند سرمهای است که در سال و ماه به کار میرود.
فتنه زان سوی خوابگاه فناروز و شب شیوهٔ حذر دارد
هوش مصنوعی: فتنه از سوی خوابگاه نابودی، در تمام روز و شب، همواره در حال احتیاط و دوری است.
عرصهٔ ساحت تو چیست سپهرکاختر و برج و ماه و خور دارد
هوش مصنوعی: فضای تو چیست که در آن ستارهها، برجها، ماه و خورشید حضور دارند؟
روضهٔ مجلس تو چیست بهشتکه فنا از برون در دارد
هوش مصنوعی: مجلس تو چه زیباست که بهشتی را هم تحتالشعاع قرار میدهد و حتی زوال و نابودی را بیرون از خود میداند.
حیرت نعمت تو چو جذر اصمیک جهان عقل گنگ و کر دارد
هوش مصنوعی: نعمت تو باعث شگفتی و حیرت است، مانند جزر که دریا را خفیف و ساکت میکند، و در نتیجه، جهان پر از عقلهای ناتوان و ناشنوا میشود.
مهر تو از بهشت دارد قدرخشم تو صولت سقر دارد
هوش مصنوعی: عشق و محبت تو از آسمان برتر است و خشم تو قدرتی همچون آتش جهنم دارد.
عقل آزاد بر تو مینرسدکه جهان جمله زیر پر دارد
هوش مصنوعی: عقل و درک تو به این حقیقت پی نمیبرد که همهٔ دنیا در زیر فشار و کنترل است.
مرغ فکرت کجا رسد که هنوزرشته در دست خواب و خور دارد
هوش مصنوعی: فکر و اندیشهات چه قدر میتواند پیش برود در حالی که هنوز در خواب و خور سرگرم هستی و نتوانستهای خود را از آن عقاید و عادات آزاد کنی؟
نیمهای زین سوی ولایت تستهر ولایت که آن فکر دارد
هوش مصنوعی: نیمهای از این سرزمین متعلق به تو است و هر منطقهای که فکر و اندیشه در آن وجود دارد، به تو مرتبط میشود.
پدر اول آدم آنکه وجودنه ز مادر نه از پدر دارد
هوش مصنوعی: پدر نخستین آدم، کسی است که وجودش نه بدلیل مادر است و نه پدر.
قبلهٔ آسمانیان زانستکه چو تو در زمین پسر دارد
هوش مصنوعی: معنای این بیت به این شکل است که محبوب آسمانیها کسی است که مانند تو در زمین فرزندی دارد. این جمله نشاندهندهی ارزش و اهمیت انسانی است که در زمین به دنیا آمده و فرزند دارد، و این ویژگی او را نزد آسمانیها محبوب میکند.
در دریای دهر کیست؟ توییوین سخن عقل معتبر دارد
هوش مصنوعی: در دریای زندگی، کسی جز تو وجود ندارد و این گفته عقل از اعتبار و ارزش برخوردار است.
گوهرت زانکه زبدهٔ بشرستجای در حیز بشر دارد
هوش مصنوعی: جواهرت به خاطر این که برترین ویژگیهای انسان را دارد، در میان انسانها مکان و مقام ویژهای دارد.
آفتاب ار زبرترست چه شدکار گوهر نه مستقر داد
هوش مصنوعی: اگر خورشید بالاتر از همه چیز باشد، پس چرا کار گوهر (جواهر) ثابت نیست و دائماً در حال تغییر است؟
جرم خاشاک را از آن چه شرفکاب دریاش بر زبر دارد
هوش مصنوعی: خاشاک از نظر اهمیت و ارزش نسبت به عظمت و جلال دریا، بسیار ناچیز و بیارزش است.
به تحمل چو تو نگردد خصمخود ندارد هنوز و گر دارد
هوش مصنوعی: اگر کسی به اندازه تو صبر نکند، او هنوز دشمن خود را نمیشناسد و اگر هم بشناسد، باز هم او را نخواهد داشت.
چون کلیم و مسیح کی باشدهرکه چوب کلیم و خر دارد
هوش مصنوعی: هر کس به گونهای خود را شبیه پیامبران و بزرگانی چون کلیم (حضرت موسی) و مسیح (حضرت عیسی) نشان دهد، اما اگر از چوب (سلاح) و خر (وسیله) معمولی برخوردار باشد، چقدر به مقام و جایگاه آنها نزدیک است؟ این بیان نشاندهندهی نادرستی در ظاهر و باطن است.
خصم چندان هوس پزد که تراحلم بر عفو ماحضر دارد
هوش مصنوعی: دشمن به حدی آرزوها دارد که همچنین آرزوهایی باعث شده تا تو با صبوری و بزرگواری، او را ببخشی.
دیو چندان علم زند که نبیمکه بیسایهٔ عمر دارد
هوش مصنوعی: دیو آنقدر دانش و علم دارد که پیامبر مکه در سایهٔ شخصیت عمر احساس امنیت نمیکند.
با خلاف تو دست کیست یکیکه نه یک پای در سقر دارد
هوش مصنوعی: خلاف تو کسی وجود ندارد که نه پایش در جهنم باشد.
نوح پیغمبری که بر اعداقهرت اعجاز لاتذر دارد
هوش مصنوعی: نوح، پیامبری است که در برابر دشمنانش با قدرت و اعجاز خود هیچ چیزی را از دست نمیدهد و همیشه در قهر و غضب خود قوی و مؤثر باقی میماند.
شکر این در جهان که یارد کردآنکه توفیق راهبر دارد
هوش مصنوعی: شکر سر این دنیا که کسی به ما کمک کرد که راه درست را پیدا کنیم.
کاب در جوی تست و چرخ چو پلدشمنان را لگد سپر دارد
هوش مصنوعی: در جوی، آنچه که تو به دنبالش هستی، وجود دارد و مانند چرخ، محافظت کننده است که از دشمنان جلوگیری میکند.
تا ز تکرار دور چنبر چرخبر جهان خیر و شر گذر دارد
هوش مصنوعی: تا زمانی که چرخ روزگار به دور خود بچرخد، خیر و شر در دل جهان جریان دارد و تکرار این ماجرا ادامه خواهد داشت.
روز عمر تو باد کز پی تستکه شب انس و جان سحر دارد
هوش مصنوعی: زندگی تو در پی تو باشد و هر شب، آرامش و روحی تازه داشته باشد.
بر کران بادی از خطر که جهانبه تو دارد اگر خطر دارد
هوش مصنوعی: اگر دنیا برای تو خطرهایی دارد، پس در حاشیهاش بادی هم برای تو وجود دارد.
چون گل از خنده لب مبند که خصمداغ چون لاله بر جگر دارد
هوش مصنوعی: مانند گل، لبهای خود را از خنده ببند، زیرا دشمن در دلش آتش و غم را مانند لالهای بر روی جگرش احساس میکند.