قصیدهٔ شمارهٔ ۷۲ - در مدح میرآب مرو صاحب سعید صدر الدین نظام‌الملک - انوری

نماز شام چو کردم بسیج راه سفردرآمد از درم آن سرو قد سیمین‌بر

ز تف آتش دل وز سرشک دیده شدهلب چو قندش خشک و رخ چو ماهش تر

در آب دیده همی گشت زلف مشکینشچو شاخ سنبل سیراب در می احمر

مرا دلی ز غریوش چو اندر آتش عودمرا تنی ز وداعش چو اندر آب شکر

چه گفت، گفت نه سوگند خورده‌ای به سرمکه هرگز از خط عشق تو برندارم سر

هنوز مدت یک هجر نارسیده به پایهنوز وعدهٔ یک وصل نارسیده به سر

بهانهٔ سفر و عزم رفتن آوردیدلت ز صحبت یاران ملول گشت مگر

چه وقت رفتن و هنگام کردن سفرستسفر مکن که شود بر دلم جهان چو سقر

مرا درین غم وتیمار ودرد دل مگذارز عهد و بیعت و سوگند خویشتن مگذر

وگر به رغم دل من همی بخواهی رفتاز آن دیار خبرده مرا وزان کشور

کجاست مقصد و تا چند خواهی آنجا ماندکجا رسیم دگر بار و کی به یکدیگر

چو این بگفت به بر در گرفتمش گفتمکه جان جان و قرار دلی و نور بصر

سفر مربی مردست و آستانهٔ جاهسفر خزانهٔ مالست و اوستاد هنر

به شهر خویش درون بی‌خطر بود مردمبه کان خویش درون بی‌بها بود گوهر

درخت اگر متحرک شدی ز جای به جاینه جور اره کشیدی و نه جفای تبر

به جرم خاک و فلک در نگاه باید کردکه این کجاست ز آرام و آن کجا ز سفر

ز دست فتنهٔ این اختران بی‌معنیز دام عشوهٔ این روزگار دون‌پرور

همی به خدمت آن صدر روزگار شومکه روزگار ازو یافتست قدر و خطر

نظام ملکت سلطان و صدر دین خدایخدایگان وزیران وزیر خوب سیر

محمد آنکه ز جاهش گرفت ملت و ملکهمان نظام که دین ز ابتدا به عدل عمر

بزرگواری کاندر بروج طاعت اوستمدبران فلک را مدار گرد مدر

بر شمایل حلمش نموده کوه سبکبر بسایط طبعش نموده بحر شمر

چه دست او به سخا در چه ابر در نیسانچه طبع او به سخن در چه بحر بی‌معبر

شمر ز تربیت جود او شود دریاعرض به تقویت جاه او شود جوهر

ز بیم او نچشد شیر شرزه طعم وسنز عدل او نبرد شور و فتنه رنج سهر

چو باز او شکرد صید او چه شیر و چه گرگچو اسب او گذرد راه او چه بحر و چه بر

سعادت ابدی در هوای او مدغمنوایب فلکی در خلاف او مضمر

اگر به وجه عنایت کند به شوره نگاهوگر ز روی سیاست کند به خاره نظر

شود به دولت او خاک شوره مهر گیاشود ز هیبت او سنگ خاره خاکستر

به ابر بهمن اگر دست جود بنمایدعرق چکد ز مسامش به جای قطر مطر

چو دست دولت او بر زمانه بگشودندکشید پای به دامن درون قضا و قدر

ایا به جاه و شرف با ستاره سوده عنانو یا به جود و سخا گشته در زمانه سمر

ببرده نام ز فرزانگان به قدر و به جاهربوده گوی ز سیارگان به فخر و به فر

به روز بار ترا مهر بالش ومسندبه روز جشن ترا ماه مشرب و ساغر

کند نسیم رضای تو کاه را فربهکند سموم خلاف تو کوه را لاغر

به حضرت تو درون تیر کلک مستوفیبه مجلس تودرون زهره ساز خنیاگر

ز تیر حادثه ایمن شد و سنان بلاهر آفریده که کرد از حمایت تو سپر

به زیر سایهٔ عدل تو نیست خوف و رجاورای پایهٔ قدر تو نیست زیر و زبر

بجز در آینهٔ خاطر تو نتوان دیدز راز چرخ نشان و ز علم غیب خبر

اگر ز حلم تو یک ذره بر سپهر نهندقرار یابد ازو همچو کشتی از لنگر

نسیم لطف تو ار بگذرد به آتش تیزز شعلهاش گشاید به خاصیت کوثر

حسام قهر تو شخص اجل زند به دو نیمچنان که ماه فلک را بنان پیغمبر

به نیش کژدم قهرت اگر قضا بزندعدوت را که سیه روز باد و شوم اختر

به هیچ داروی و تریاک برنیارد خاستز خاک جز که به آواز صور در محشر

قدر ز شست تو بر اختران رساند تیرقضا ز دست تو بر آسمان گشاید در

چه باره‌ایست به زیر تو در بنامیزدکه منزلیش بود باختر دگر خاور

هلال نعل فلک قامت ستاره مسیرزمین‌نوردی دریا گذار که پیکر

به زور چرخ و به آواز رعد و جستن برقبه قد کوه و تن پیل و پویهٔ صرصر

گه درنگ ازو طیره خورده پای خیالگه شتاب درو خیره مانده مرغ به پر

گه تحرک او منقطع صبا و دبوربر تحمل او مضطرب حدید و حجر

درخش نعلش سندان و سنگ را در خاکفروغ و شعله دهد همچو اختر و اخگر

بزرگوارا دریا دلا خداونداترا سپهر سریرست و آفتاب افسر

ز شوق خدمت تو عمرها گذشت که منچو شکرم در آب و چو عود بر آذر

بدان عزیمت و اندیشه‌ام که تا ننهدقضابه دست اجل بر به حنجرم خنجر

بجز مدیح توام برنیاید از دیوانبجز ثنای توام بر نیاید از دفتر

ز نظم و نثر مدیح تو اندر آویزمز گوش و گردم ایام عقدهای گهر

نه نظم بلکه ازین درجهای پر ز نکتنه نثر بلکه ازین درجهای پر ز درر

همیشه تا که بروید ز خاکها زر و سیمهمیشه تا که بتابد ز آسمان مه و خور

علو و رفعت تو همچو ماه باد و چو مهرسرشک و چهرهٔ خصمت چو سیم باد و چو زر

تو بر میان کمر ملک بسته و جوزابه پیش طالع سعدت همیشه بسته کمر

جهان مطیع و فلک تابع و ستاره حشمزمان غلام و قضا بنده و قدر چاکر

درخت بخت حسود ترانه بیخ و نه شاخچو شاخ دولت خصم ترانه بار و نه بر