قصیدهٔ شمارهٔ ۱۰۹ - در مدح صفوةالدین مریم خاتون
هوش مصنوعی: این شعر به تمجید از یک شخصیت بزرگ و نورانی اشاره دارد که در عالم وجود به عنوان آفتاب و نور شناخته می‌شود. شاعر با توصیفاتی از بزرگی و عظمت این شخصیت، به وضعیتی اشاره می‌کند که او پنهان و آشکار در تابش خویش است. این شخصیت حتی در سختی‌ها و چالش‌ها نیز توانایی و تاثیرگذاری خود را حفظ می‌کند. شاعر به قدرت و تدبیر او تأکید می‌کند و از نقشی که در زندگی دیگران دارد، می‌گوید. در پایان اشاره به این دارد که وجود چنین شخصیتی باعث نوآوری و تغییر در جهان می‌شود و او را از هر نظر ارزشمندتر از دیگران می‌داند.
ای نهان گشته در بزرگی خویشوز بزرگی ز آسمان شده بیش
هوش مصنوعی: ای که در عظمت و بزرگی خود پنهان شدهای و با بزرگیات از آسمان نیز فراتر رفتهای.
آفتاب این چنین بود که توییآشکار و نهان ز تابش خویش
هوش مصنوعی: خورشید اینگونه است که هم در روشنی خود را نشان میدهد و هم در سایهها وجود دارد.
تو ز اندیشه آن سویی و جهانهمه زین سوی عقل دوراندیش
هوش مصنوعی: تو به فکر و اندیشهای که آنطرف است، اما همه چیز در این دنیا زیر نظر عقل و تفکر عمیق است.
باد بر سدهٔ تو هم نرسدباد فکرت نه باد خاک پریش
هوش مصنوعی: باد به سدهٔ تو نخواهد رسید، اما باد فکر تو از باد خاک آشفتهتر است.
وهم را بین که طیره برگشتستپر بیفکنده پای ز ابله ریش
هوش مصنوعی: وهم را ببین که این پرنده به جایی برگشته که پایش را بر زمین رها کرده است. این تعبیری است از نادانی و بیخود بودن.
ای توانگر ز تو بسیط زمینوز نظیر تو آسمان درویش
هوش مصنوعی: ای ثروتمند، زمین به خاطر تو گسترده است و آسمان به خاطر تو هیچ برابری ندارد.
بی‌تو رفتست ورنه در زنبوردر پی نوش کی نشستنی نیش
هوش مصنوعی: بدون تو زمان سپری شده است، وگرنه زنبور نمینشیند که فقط در پی نوش باشد؛ همچنان که برای نیش زدنش هم هدفی دارد.
لطف ار پای درنهد به میانگرگ را آشتی دهد با میش
هوش مصنوعی: اگر کسی با مهربانی به میان بیاید، میتواند حتی در بین دشمنان، صلح و سازش برقرار کند.
آسمان گر سلاح بربنددتیر تدبیر تو نهد در کیش
هوش مصنوعی: اگر آسمان سلاح به دست گیرد، تیر تدبیر تو در مسیر خود قرار میگیرد.
ماهتاب از مزاج برگددگر به حلق تو بر بمالد خیش
هوش مصنوعی: اگر نور ماهتاب با شیرینی خاصی به چهرهات بتابد، میتواند حال و هوایت را تغییر دهد و تو را خوشحال کند.
ور کند چوب آستان تو حکمشحنهٔ چوبها شود آدیش
هوش مصنوعی: اگر چوب در آستان تو حرکت کند، حکم پلیس چوبی را پیدا می‌کند و بر تو آگاهی میدهد.
جان نو داده‌ای جهانی رافرق ناکرده اهل مذهب و کیش
هوش مصنوعی: تو با جان تازهای که به انسانها داده‌ای، همه را یکسان در نظر گرفتهای و فرقی بین پیروان مذاهب و آئینها قائل نشدهای.
این نه خلقست نور خورشیدستکه به بیگانه آن رسد چو به خویش
هوش مصنوعی: این نور خورشید نیست که فقط به بیگانه میتابد، بلکه به همگان میرسد و برای خودی و غیرخودی تفاوتی ندارد.
شاد باش ای به معجزات کرممریمی از هزار عیسی بیش
هوش مصنوعی: شاد باش ای کسی که با کرامتهای مریم، بهتر و بیشتر از هزار عیسی، خوشی را به ارمغان میآوری.
تا نگویی که شعر مختصرستمختصر نیست چون تویی معنیش
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که اگر تو ویژگیها و عمق یک شعر را درک نکنی، نمیتوان آن را مختصر و ساده دانست. در واقع، غنای شعر در شناخت و فهم آن نهفته است و مختصر بودن به درک مخاطب بستگی دارد.
بخدای ار کس این قوافی رابه سخن برنشاندی به سریش
هوش مصنوعی: اگر کسی این قافیهها را به خوبی و با هنر در سخن به کار میبرد، به راستی سزاوار ستایش است.