قصیدهٔ شمارهٔ ۱۱۵ - در مدح مخدرةالکبری عصمة الدین مریم خاتون
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر از مقام و فضائل انسانی سخن می‌گوید و بر اهمیت هنر و شرافت انسان تأکید می‌کند. او به ویژگی‌های خاص شخصیتی اشاره می‌کند که به رغم مشکلات و چالش‌ها، در دنیای پر از نسیان و ناامیدی، برتری و عدالت خود را حفظ می‌کند. همچنین به تأثیر عدالت و وجود او بر دیگران اشاره می‌کند و این‌که چگونه این انسان با کمال و شایستگی خاص خود، می‌تواند مشکلات را حل کند و به دیگران آرامش و امید دهد. کل شعر به نوعی مدح و ستایش از ارزش‌های انسانی و جایگاه خاص افراد در جهان است.
مرحبا موکب خاتون اجلعصمةالدین شرف داد و دول
هوش مصنوعی: خوش آمدید به کاروانی که به رهبری شخصیت بزرگی به نام خاتون برقرار است، بانویی که منبع شرافت و مکانی برای دین است و مقام و رفعت را به ارمغان آورده است.
آنکه بردست نهایت به ابدوانکه بردست بدایت به ازل
هوش مصنوعی: کسی که در دستش نهایت و پایان همه چیز است، همان کسی است که در دستش آغاز و ابتدایی ابدی وجود دارد.
آن به جاه و به هنر به ز فلکوان به قدر و به شرف بر ز زحل
هوش مصنوعی: آن کس که در مقام و هنر برتر از آسمانهاست و آن کس که از نظر جایگاه و ن برج زحل بالاتر است.
با وفاقش الم دهر شفابا خلافش اسد چرخ حمل
هوش مصنوعی: با اتحاد و همدلی او، درد و رنج زمانه بهبود مییابد و با ناهماهنگی و اختلاف، چرخ زندگی تحملناپذیر میشود.
ای به اجناس هنر گشته سمروی به انواع شرف گشته مثل
هوش مصنوعی: تو که در زمینه هنر به کمال رسیدهای، مانند یک گل با انواع زیبایی و مقامهای والا پرورش یافتهای.
دهر نتواندت آورد نظیرچرخ نتواندت آورد بدل
هوش مصنوعی: زمانه هیچگاه نمیتواند مانند این دوران بینظیر یا همانند آن را به وجود آورد.
چرخ با جود تو ایمن ز نیازدهر با عدل تو خالی ز خلل
هوش مصنوعی: به لطف و بخشش تو، گردش ایام از نیاز و کمبود مصون است و به برکت انصاف تو، هیچ نقص و عیبی وجود ندارد.
نقش کلکت همه در منظومدر نطقت همه وحی منزل
هوش مصنوعی: تمام هنر و زیبایی تو در کلامت به گونهای است که انگار وحیای الهی بر تو نازل شده است.
با کمال تو فلک یک نقطه استبا وقار تو زمین یک خردل
هوش مصنوعی: عظمت و جمال تو به قدری بزرگ و بینظیر است که آسمان در مقابل آن به اندازه یک نقطه کوچک میماند و وقار و بزرگی تو باعث میشود که زمین نیز به اندازه یک دانه خردل به نظر برسد.
دست عدل تو اگر قصد کنددور دارد ز جهان دست اجل
هوش مصنوعی: اگر دست عدالت تو بخواهد کسی را نجات دهد، مرگ نمیتواند به او نزدیک شود و از دنیا دور خواهد ماند.
از خداوندان برتر ز تو نیستجز خداوند جهان عزوجل
هوش مصنوعی: جز خداوند جهانی که عزت و قدرتی بیپایان دارد، هیچ موجودی برتر از تو نیست.
ای مه از گوهر آدم به شرفوی بر از گنبد اعظم به محل
هوش مصنوعی: ای ماه! تو از جواهر آفرینش برتری، و وجودت از آسمانهای بلند بالاتر است.
تیغ مریخ کند قهر تو کندمشکل چرخ کند کلک تو حل
هوش مصنوعی: تیغ مریخ که نماد جنگ و نبرد است، به کارهای تو حمله می‌کند و مشکلاتی را به وجود میآورد، اما در عین حال مشکلات زندگی با درایت و مهارت تو برطرف میشود.
بنده هرچند به خدمت نرسدمتهم نیست به تقصیر و کسل
هوش مصنوعی: هرچند که من به وظیفه خود نتوانم به درستی عمل کنم، اما این به معنای قصور یا سستی من نیست.
اندرین سال که بگذشت بروآن رسیده است که زان لاتسال
هوش مصنوعی: در این سال که گذشت، همان چیزی به وقوع پیوسته است که در سالهای قبلتر مشاهده نشده بود.
بندها داشته بی‌هیچ گناهعزلها یافته بی‌هیچ عمل
هوش مصنوعی: آدمها بدون این‌که خطایی کرده باشند، به خاطر شرایط مختلف از اجتماع جدا میشوند و به نوعی در حبس و محدودیت قرار میگیرند؛ در حالی که در واقع هیچ کار بدی انجام ندادهاند.
آن همه مغز چو تجویف دماغوین همه پوست چو ترکیب بصل
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که در وجود انسان، حقایق و دانش عمیق (مغز) مانند مغز مغزهاست، در حالی که ظواهر و چیزهای بیاهمیت (پوست) مانند غلاف بصل است. به عبارت دیگر، مهمترین بخش انسان درون اوست و ظاهر و ظاهر بیرونی تنها شکل و پوشش آن.
قرب ماهی نبود بیش هنوزتا برستست از آن ویل و وجل
هوش مصنوعی: در اینجا به این معناست که ماهی هنوز به مرحله بلوغ و کامل بودن نرسیده است و برای رشد و توسعهاش زمان بیشتری نیاز دارد. به عبارتی، او هنوز در موقعیتی نیست که بتواند به بهترین شکل خود را نشان دهد.
تا به اول نرسد هیچ آخرتا چو آخر نبود هیچ اول
هوش مصنوعی: هیچ چیزی نمیتواند به پایان برسد، مگر آنکه ابتدا وجود داشته باشد؛ زیرا اگر پایانی وجود نداشته باشد، ابتدایی نیز وجود نخواهد داشت.
باد بی‌اول و آخر همه عمرشب و روزت چو شب و روز امل
هوش مصنوعی: باد بدون آغاز و پایان، تمام عمر تو را مانند شب و روز خیال و آرزوهایت پر کرده است.
نوش در کام حسود تو شرنگزهر در کام مطیع تو عسل
هوش مصنوعی: برای کسی که حسود است، هر لذتی حسرت و تلخی به همراه دارد، در حالی که برای کسی که مطیع و گوش به فرمان است، هر چیز شیرینی و خوشی برایش فراهم میشود.
پای دور فلک و دست قضالنگ در تربیت خصمت و شل
هوش مصنوعی: قدرتهای آسمانی و سرنوشت در تربیت دشمن تو، ناتوان و نااستوار عمل میکنند.