قصیدهٔ شمارهٔ ۱۶۱ - در مدح پیروزشاه عادل
هوش مصنوعی: این شعر به ستایش شمس دین و مقام والای او پرداخته است. شاعر به صفات برجسته او اشاره می‌کند و او را منبع خیر و کمال می‌داند. شمس را به عنوان مرکز قدرت و دانایی معرفی می‌کند و می‌گوید که همه چیز تابع اوست. او به طور ضمنی بر نقش شمس در ایجاد و تدبیر عالم تاکید می‌کند و او را به عنوان رازهای نهانی که در آسمان وجود داشته، توصیف می‌کند. در نهایت، شاعر برای شمس ویژگی‌های برجسته‌ای چون علم، قدرت و شکوه قائل است و به فرآیند شکل‌گیری و تاثیر او بر عالم هستی اشاره می‌کند.
ای شمس دین و شمس فلک آسمان توای صدر ملک و صدر جهان آستان تو
هوش مصنوعی: ای بهترین پیشوا و تابنده آسمان، تو ابتدا و نهایت تمام عالم هستی هستی و درگاه تو سرآغاز همه چیز است.
ای چرخ پست همبر رای رفیع تووی ابر زفت همبر بذل بنان تو
هوش مصنوعی: ای دوران پست، با رای والای تو مقایسه میشوی و ای ابر تیره، با بخشش دست تو سنجیده میشوی.
آرام خاک تابع پای رکاب تستتعجیل باد والهٔ دست و عنان تو
هوش مصنوعی: خاک زیر پای تو به آرامی حرکت می‌کند، و درختان و نسیم به تماشای تو و حرکات تو ایستادهاند.
اسباب دهر دادهٔ دست سخای تواشکال عقل سخرهٔ کشف و بیان تو
هوش مصنوعی: دنیا و امکاناتش به دست بخشندگی و سخاوت تو ایجاد شده است و عقل و دانش تو بستری برای فهم و بیان این مسائل است.
ذات مقدس تو جهانیست از کمالیک جزو نیست کل کمال از جهان تو
هوش مصنوعی: وجود پاک تو جهانی است که در آن هیچ جزئی از کمال وجود ندارد و تمامی کمالات از وجود تو ناشی میشوند.
گر لامکان روا بودی جای هیچ‌کساز قدر و از مکان تو بودی مکان تو
هوش مصنوعی: اگر غیرممکن بود که جایی برای هیچکس وجود نداشته باشد، آنگاه محل و موقعیت تو باید از هر کس دیگر بالاتر و ویژهتر میبود.
ور بر قضا روان شودی امر هیچ‌کسراه قضا ببستی امر روان تو
هوش مصنوعی: اگر سرنوشت زندگی تو تغییر کند و هیچکس نتواند آن را متوقف کند، پس اراده و تصمیم تو میتواند سرنوشت تو را رقم بزند.
رازی که از زمانه نهان داشت آسمانراند در این زمانه همی بر زبان تو
هوش مصنوعی: آسمان رازی را که در دل خود پنهان کرده بود، اکنون بر زبان تو میآورد و در این زمان فاش می‌کند.
گر با زمانه کلک تو گوید که در زمینمنظور کیست حکم قضا گوید آن تو
هوش مصنوعی: اگر زمانه به تو بگوید که در دنیا چه کسی مورد نظر است، باید بدان که آنچه قضا و قدر تعیین کرده، همان است که برای تو مقدر شده است.
اسرار عالمش به حقیقت شود یقینهرکو کند مطالعهٔ لوح گمان تو
هوش مصنوعی: هر کسی که به دقت به حقیقت و رازهای جهان بنگرد، متوجه خواهد شد که این رازها به واقعیت تبدیل میشوند، و دیگر در آن گمان نمیکند.
مریخ رابه خنجر تو سرزنش کندگر دیدهٔ سپهر ببیند سنان تو
هوش مصنوعی: اگر مریخ با خنجر تو مورد سرزنش قرار گیرد، این فقط به این دلیل است که سپهر (آسمان) قدرت تندوتیز تو را ببیند.
شکل هلال و بدر ز تاثیر شمس نیستاین هست عکس جام تو وان ظل خوان تو
هوش مصنوعی: شکل هلال و ماه کامل به خاطر تأثیر خورشید نیست؛ بلکه اینها فقط سایهای از جام تو و سایهای از سفرهات هستند.
جوزا به پیش طالع سعدت کمر ببستچون دست تو شده است مگر بر میان تو
هوش مصنوعی: در زمان خوشبختی، ستارهها به نیکی و سعادت تو کمک میکنند، ولی آیا دستی که تو داری، به تو امید و راهی برای رسیدن به آن خوشبختی نمیدهد؟
واندر مراتب هنر ابنای ملک راآیین وسان دگر شد از آیین وسان تو
هوش مصنوعی: در دنیا، هنر و خلاقیت افرادی که در موقعیتهای عالی هستند، تحت تأثیر دستورها و شیوههای تو تغییر کرده است.
بر ذروهٔ وجود رساند خدنگ خویششست شهاب اگر به کف آرد کمان تو
هوش مصنوعی: اگر شهابسنگها بتوانند به اوج وجود برسند، تنها با تیر کمان تو میتوانند به دست بیاورند.
تا شاخ را ز باد صبا تربیت بودبیخ فنا برآمده از بوستان تو
هوش مصنوعی: تا زمانی که باد صبا به درختان لطافت و رشد میبخشد، ریشههای فنا از باغ تو برآمده است.