قصیدهٔ شمارهٔ ۲۰۱ - در مدح صدر کمال‌الدین عارض
هوش مصنوعی: این شعر به ستایش و تمجید از شخصیتی بزرگ و تاثیرگذار می‌پردازد که به او قدرت و ولایتی عظیم نسبت داده می‌شود. شاعر با زیبایی‌های وصف و تشبیهات، عظمت و مقام آن فرد را توصیف می‌کند و می‌گوید که نام او به خوبی و زیبایی جهانیان گره خورده است. در متن اشاره به تاثیرات مثبت این شخصیت در جامعه و امور دنیا وجود دارد و او را به‌عنوان منبع خیر و برکت معرفی می‌کند. همچنین، شاعر بیان می‌کند که اگرچه او توانایی‌های محدودی دارد، اما عظمت و سهم این فرد در دنیای گران‌قدر و بالغ بر آن، به اندازه‌ای است که از درک او فراتر می‌رود. در نهایت، به اهمیت خدمت به این فرد و تاثیرات آن بر زندگی و شانس افراد اشاره می‌شود.
ای عاقلهٔ چرخ به نام تو مباهینام تو بهین وصف سپیدی و سیاهی
هوش مصنوعی: ای خردمند زمان، به خاطر تو افتخار میکنم. نام تو بهترین توصیف سیاه و سفیدی است.
ای چهرهٔ ملک از قلم کاه‌ربایتلعلی که چو یاقوت نترسد ز تباهی
هوش مصنوعی: ای چهرهٔ ملکه، تو مانند لعل زینتی هستی که با وجود تمام خطرات و تباهیها، از ارزش و زیباییات کاسته نمیشود.
تا جاه عریض تو بود عارض این ملکگردون بودش عرصه و سیاره سپاهی
هوش مصنوعی: تا زمانی که مقام و اعتبار تو گسترده باشد، این زمین و آسمان عرصه و میدان قدرت تو خواهد بود.
مسعودی و در دادن اقطاع سعادتچون طالع مسعود تویی آمر و ناهی
هوش مصنوعی: مسعودی در اعطای زمینهای سعادت به دیگران مانند طالع خوش تو، همواره فرمانروایی و نهیگری می‌کند.
گر عرصهٔ شطرنج به عرض تو درآیددانی که پیاده چکند دعوی شاهی
هوش مصنوعی: اگر در میدان شطرنج تو را ببینند، میدانی که سرباز (پیاده) هم میتواند ادعای سلطنت کند.
ور نام جنینی مثلا در قلم آریای لوح و قلم هر دو به نام تو مباهی
هوش مصنوعی: اگر نام یک جنین را به قلم بنویسیم، ای لوح و قلم، هر دو در برابر نام تو خجالتزدهاند.
در عرض جهان دور نباشد که ز مادربا خود خروس آید و با جوشن ماهی
هوش مصنوعی: در تمام جهان، هیچ چیز مانند این نیست که انسان از مادر به دنیا بیاید و در کنار آن، ویژگیهایی مانند هشیاری و قدرت داشته باشد که نمادهای خاصی از حیات و نیرو را به همراه دارد.
رای تو که از ملک شب فتنه برون بردبا صبح قدر خاسته از روی پگاهی
هوش مصنوعی: رایی که تو داری، مانند صبحی است که از تاریکی شب بیرون میآید و به روشنی روز میرسد.
جاه تو که در دائرهٔ دور نگنجدایمن شده از طعنهٔ آسیب تباهی
هوش مصنوعی: مقام و جایگاه تو آنقدر بلند است که هیچ چیز نمیتواند به تو آسیبی برساند و تو از همهی طعنهها و آسیبها در امان هستی.
با کلک تو منشی فلک را سخنی رفتکلک تو مصیب آمد و او مخطی و ساهی
هوش مصنوعی: با نیرنگ تو، نامهای به آسمان فرستاده شد. این نامه با قلم تو به فاجعهای دچار شد، و آسمان خطا کرد و غفلت ورزید.
آن کاه‌ربائیست که خاصیت جذبشبر چرخ دهد سبنله را صورت کاهی
هوش مصنوعی: آنچه حاکی از قدرت جذب در این کاه است، باعث می‌شود که سبنله (نوعی دانه) را به خود بکشاند و آن را به شکل کاه درآورد.
یک عزم تو از عهدهٔ تایید برون نیستتایید کند هرچه کند فضل الهی
هوش مصنوعی: هر اراده و تصمیمی که تو داشته باشی، نمیتواند بدون پشتیبانی و تأیید الهی به تحقق برسد. هر چیزی که انجام گیرد، صرفاً حاصل لطف و فضل خداوند است.
هر پیک تمنا که روان شد ز در آزره سوی تو داند چکند مقصد راهی
هوش مصنوعی: هر پیام آرزومندی که از در خارج می‌شود، خوب میداند که راه رسیدن به تو چیست و چگونه باید برود.
قدر تو به اندازهٔ بینایی من نیستخود دیدن اشیا که توانست کماهی
هوش مصنوعی: مقدار ارزشی که تو داری به اندازهٔ دید من نیست؛ خود فریفتگی در مشاهدهٔ چیزها همانا تواناییای است مانند یک ماهی.
این دانم اگر صورت جسمیش دهندیگردونش قبایی کندی مهر کلاهی
هوش مصنوعی: اگر گردون به او شکل جسمی بخشد، بر او قبای زیبایی میافکند و مهری بر سرش مینهد.
ای پشت جهانی قوی از قوت جاهتیارب که جهان را چه قوی پشت و پناهی
هوش مصنوعی: ای یاوری که بر اساس قدرت اعتبار و جایگاهت، نقش پشتیبان قوی برای جهان را ایفا میکنی، خداوند، چه حمایت و پشت و پناهی برای دنیا وجود دارد!
من بنده در این خدمت میمون که به عونشخضرای دمن کسب کند مهرگیاهی
هوش مصنوعی: من در این خدمت خوشحالم که به کمک او، گیاه خوشبویی را به دست میآورم.
دارم همه انواع بزرگی و فراغتخود می‌دهد این شعر بدین شکر گواهی
هوش مصنوعی: این شعر به من احساس بزرگی و آزادی می‌دهد و شکرگزار آن هستم.
آن چیست ز انعام که در حق منت نیستهر ساعت و هر لحظه چه مالی و چه جاهی
هوش مصنوعی: این چه چیزی است که به عنوان پاداش و نعمت به ما داده شده که در واقع در برابر آن هیچ گونه یادی از منت یا لطف نیست؟ هر لحظه و هر ساعت چه ثروتی و چه مقام و جایگاهی داریم.
با کار من آن کرد قبول تو کزین پیشبا چشم پدر پیرهن یوسف چاهی
هوش مصنوعی: با کار من، تو چنان عمل کردی که گویی پدر یوسف، پیرهن او را به چاهی انداخت.
در تربیت مادح و در مالش دشمنگویی اثر طاعت و پاداش گناهی
هوش مصنوعی: در تربیت و پرورش افراد، اگرچه ممکن است کسی به نیکی رفتار کند، اما در حقیقت ممکن است اثرات منفی مثل دشمنی و گناه نیز در کارهای او وجود داشته باشد.
تا کار جهان جمله چنان نیست که خواهندکارت به جهان در همه آن باد که خواهی
هوش مصنوعی: تمامی امور دنیا به آن شکلی نیست که ما میخواهیم، پس در تمام کارها به آنچه که خود میخواهی، توجه کن.
در مرتبت و خاصیت آن باد مدامتکز سعد بیفزایی وز نحس بکاهی
هوش مصنوعی: اُمیدواری که ویژگی و تأثیر آن باد دائمی باشد، طوری که خوشبختی را افزایش دهد و بدبختی را کاهش دهد.
در خدمت تو تیر ز نواب ملازمدر مجلس تو زهره ز اصحاب ملاهی
هوش مصنوعی: در کنار تو، تیرهایی از بهترینها حاضرند و در محفل تو، زنی زیبا از دوستان خوشگذارانی نیز حضور دارد.