قصیدهٔ شمارهٔ ۲۰۴ - در مدح عمادالدین پیروزشاه عادل
هوش مصنوعی: این شعر به ستایش شاهی می‌پردازد که علاوه بر قدرت و پیروزی، عدالت را در جهان برقرار کرده است. شاعر به توصیف ویژگی‌های این شاه می‌پردازد و بیان می‌کند که او توانسته با حزم و درایت، در میدان نبرد پیروز شود و عدل را در جامعه برقرار سازد. فلک و موجودات دیگر از او دوری می‌جویند و در سایه‌اش به آرامش می‌رسند. شاعر به شکرگزاری از نعمت‌های این شاه اشاره می‌کند و بر این نکته تأکید می‌نماید که افزایش ملک و عمر شاه به خاطر عدل و انصاف اوست. در نهایت، او به احساس نگرانی و پریشانی خود اشاره دارد و به قدرت شاه در رهایی از این وضعیت نیز اشاره می‌کند.
ای برده ز شاهان سبق شاهیبا تو همه در راه هواخواهی
هوش مصنوعی: ای کسی که زیر سلطة شاهان هستی، تو هم به عنوان یک خدمتگزار در مسیر جلب توجه و محبت آنها قرار داری.
هم فتح ترا بر عدد افزونیهم وهم ترا از عدم آگاهی
هوش مصنوعی: شما هم به موفقیتهایی دست پیدا کردهاید که شما را بیشتر از قبل به جلو برده و هم به دلیل ناآگاهی از برخی مسائل، ذهنتان را دچار تردید کرده است.
واثق شده بر فتح نخستینتگیتی که تو پیروزترین شاهی
هوش مصنوعی: به پیروزی و فتح اولیهات در دنیا اعتماد داری، چون تو را بزرگترین و موفقترین پادشاه میدانند.
پاس تو گر اندیشه کند در کانرنگ رخ یاقوت شود کاهی
هوش مصنوعی: اگر فکر تو به رنگ و زیبایی گلابی معطوف شود، مانند کاه به رنگ یاقوت در میآید.
گردون ز پی کسب شرف کردهاز نوبتی جاه تو خرگاهی
هوش مصنوعی: آسمان برای به دست آوردن شرف، به خاطر موقعیت تو مانند یک خرگاه، نوبت میزند.
در نسبت شیر علم جیشتشیر فلک افتاده به روباهی
هوش مصنوعی: در مقایسه با شیر علم، شجاعت تو به اندازهای است که در برابر مشکلاتی که از آسمان به تو میرسد، مانند روباه کوچک به نظر میرسد.
عدل تو جهان را به سکون آمرزجر تو فلک را ز ستم ناهی
هوش مصنوعی: عدالت تو باعث آرامش و ثبات جهان میشود، و فشار و ستم تو بر آسمان را متوقف می‌کند.
در دور تو دست فلک جائرچون سایهٔ شمعست به کوتاهی
هوش مصنوعی: دست تقدیر و سرنوشت نسبت به تو مانند سایه شمع است که به خاطر کوتاهیاش، همیشه به دور تو میچرخد.
در حزم ره راست‌روی مهریدر حمله چپ و راست‌روی ماهی
هوش مصنوعی: در مسیر زندگی، با دقت و احتیاط پیش برو، همانطور که در جنگها، به شدت به سمت هدف حمله میکنی و در کنار آن، به زیبایی و درخشندگی موجودات طبیعی نیز توجه کن.
قادر نبود فکرت و زین معنیدر هرچه کنی خالی از اکراهی
هوش مصنوعی: فکرت نمیتواند به درستی درک کند و از این موضوع به هر کاری که مشغول شوی، بدون اجبار و اکراه خواهد بود.
تا خارج حفظت نبود شخصیدارندهٔ بدخواه و نکوخواهی
هوش مصنوعی: تا زمانی که در حافظهات چیزی نیست، هیچکس نمیتواند به تو خوب یا بد کند.
افواه پر است از شکر شکرتار شکر ولی‌نعمت افواهی
هوش مصنوعی: فردی در اینجا اشاره می‌کند که در بین صحبتها و نقل قولها، همواره از شکر و قدردانی نسبت به نعمتها سخن به میان میآید. اما برای آنکه حقیقتاً شکرگزار باشیم، لازم است که شکر نعمتدهنده را به جا آوریم و فقط به گفتار اکتفا نکنیم.
محوست ز شبهت ورق امکانیارب چه منزه که ز اشباهی
هوش مصنوعی: شما در جستجوی حقیقت و واقعیت هستید و از هر نوع ظاهر و تصوری که شما را از مسیر اصلی منحرف کند، دوری میکنید. در این راه، میدانید که حقیقت از هرگونه تلاشی برای دگرگونی و اشتباه مبراست.
ای روز بداندیش تو آوردهدر گردن شب دست ز بیگاهی
هوش مصنوعی: ای روز بداندیش، تو در تاریکی شب زنجیری به گردن آوردهای که نشان از نادانی و بیخبری است.
من بنده که در یک نفسم دادیصد مرتبه هم مالی و هم جاهی
هوش مصنوعی: من که در یک دم به تو جانم را تقدیم کردهام، بارها و بارها ثروت و مقام را به من دادهای.
این حال که در بلخ کنون دارماز خوف پریشانی و گمراهی
هوش مصنوعی: این وضعیت که اکنون در بلخ دارم به دلیل ترس و نگرانی و به هم ریختگی ذهنی است.
زین پیش اگرم وهم گمان بردیآن مخطی کوته‌نظر ساهی
هوش مصنوعی: از این به بعد اگر به من شک کردهای، آن شخص نادانی که زود قضاوت می‌کند، اشتباه کرده است.
به ز عبرهٔ جیحون نه به آموزشچون بط به طبیعت شدمی راهی
هوش مصنوعی: من از طریق تجربه و ناراحتیهای زندگی، نه از طریق آموزش رسمی، به مانند پرندهای که به طبیعت بازمیگردد، راه خود را پیدا کردم.
تا در کنف حفظ تو چون یونسبگذشتمی اندر شکم ماهی
هوش مصنوعی: من به قدری در حفاظت و حمایت تو احساس امنیت میکنم که حتی اگر در شرایطی سخت مانند یونس در شکم ماهی قرار بگیرم، باز هم آرامش دارم و به تو اعتماد میکنم.
آری ز قدر شد نه ز بی‌قدرییوسف ز میان دگران چاهی
هوش مصنوعی: یوسف به دلیل ارزش و مقام بالایش از میان دیگران برجسته شده است، نه به دلیل بیارزشی دیگران.
تا کار کس آن نیست که او خواهدکارت همه آن باد که آن خواهی
هوش مصنوعی: هر کسی باید به کار خود بپردازد و به خواستههای دیگران توجه نکند. در واقع، آنچه که برای شما مهم است، باید در اولویت قرار گیرد و از دیگران انتظار نداشته باشید که کار شما را انجام دهند.
عمر تو و ملک تو در افزایشتا عدل فزایی و ستم کاهی
هوش مصنوعی: مدت زندگی و سلطنت تو زمانی بهبود مییابد که عدالت را افزایش دهی و ظلم را کاهش دهی.