شمارهٔ ۳۶۶ - در عزلت و قناعت و جواب سائلی که از حکیم قصهٔ شعر گفتنش پرسید گوید
هوش مصنوعی: در این شعر، سخنگو به عشق و شعر و حالاتی که تجربه کرده می‌پردازد. او از کسی می‌شنود که غزل می‌گوید و به او توصیه می‌شود که از مدح و هجا خودداری کند. اما او در نهایت بیان می‌کند که این حالات روحی و ذهنی که در آن‌ها گرفتار است، نمی‌توانند به خوبی توصیف شوند. او در شب‌هایش غم و اندیشه‌ای درباره کسب روزی دارد و در روزها با محنت‌ها و مشکلات مختلف روبه‌روست. او به حالتی مانند یک سگ خسته اشاره می‌کند که در پی تسلی و آرامش است. در نهایت، از خداوند درخواست می‌کند تا او را از این زحمت‌ها نجات دهد و به یادآوری می‌پردازد که تن دادن به نفس و عقل خود ظلمی است که بر خود روا داشته است. او می‌خواهد به سمت نجاتی برود قبل از اینکه دیر شود.
دی مرا عاشقکی گفت غزل می‌گوییگفتم از مدح و هجا دست بیفشاندم هم
هوش مصنوعی: یک عاشق به من گفت که آیا غزل میگویی؟ من هم در پاسخ گفتم که از شایستهگویی و نکوهش هر دو دست برمیدارم.
گفت چون گفتمش آن حالت گمراهی رفتحالت رفته دگر باز نیاید ز عدم
هوش مصنوعی: وقتی به او گفتم که در آن وضعیت گمراهی گرفتار است، او فهمید که آن حالت از او رفته و حالتی که از دست رفته است، هرگز برنمیگردد.
غزل و مدح و هجا هرسه بدان می‌گفتمکه مرا شهوت و حرص و غضبی بود بهم
هوش مصنوعی: من به خاطر شهوت، حرص و خشم خود، درباره غزل، مدح و هجا سخن میگفتم.
این یکی شب همه شب در غم و اندیشهٔ آنکز کجا وز که و چون کسب کنم پنج درم
هوش مصنوعی: در این شب، من تماماً در فکر و اندیشه هستم که چطور و از کجا باید پولی به دست بیاورم.
وان دگر روز همه روز در آن محنت و بندکه کند وصف لب چون شکر و زلف به خم
هوش مصنوعی: یک روز دیگر همگی در محنت و زنجیر هستند، آنکه توصیف لبش مانند شکر و موهایش خمیدگی دارد.
وان سه دیگر چو سگ خسته تسلیش بدانکه زبونی به کف آرم که ازو آید کم
هوش مصنوعی: در اینجا اشاره شده که در کناری از سه چیز دیگر، مانند سگی خسته، آرامش را پیدا میکنم. این آرامش به خاطر این است که وقتی در نهایت زبونی و ناتوانی را در دست دارم، از آن حالت کمتر میآید. به طور کلی، احساس تسلی و آرامش به خاطر پذیرش وضعیتی است که شاید در زندگی دشوار باشد.
چون خدا این سه سگ گرسنه را حاشاکمباز کرد از سر من بندهٔ عاجز به کرم
هوش مصنوعی: زمانی که خداوند این سه سگ گرسنه را از من دور کرد، من هم بندهای هستم که به لطف و رحمتی که به من می‌شود، امیدوارم.
غزل و مدح و هجا گویم یارب زنهاربس که با نفس جفا کردم و با عقل ستم
هوش مصنوعی: ای پروردگار، کمکم کن که دیگر از سر نادانی با نفس خود بدی کردم و با عقل، ظلم روا داشتم. در این حال، برای تو شعر و ستایش و انتقاد میگویم.
انوری لاف زدن سیرت مردان نبودچون زدی باری مردانه بیفشار قدم
هوش مصنوعی: در این بیت، به بیهودگی لاف زدن و خودستایی اشاره شده است. واقعیت این است که انسانها باید در عمل و رفتار خود نشان دهند که مردانگی و شجاعت دارند، نه فقط با سخنرانی و ادعا. انجام کارهای بزرگ و شجاعانه به جای صحبت کردن در مورد آن‌ها، نشانهی واقعی مردانگی است.
گوشه‌ای گیر و سر راه نجاتی بطلبکه نه بس دیر سر آید به تو بر این دو سه دم
هوش مصنوعی: در جایی بمان و در طلب راه نجاتی باش، زیرا ممکن است که این فرصت به زودی به پایان برسد و زمان زیادی برای اقدام نداشته باشی.