۱۰- آیه ۲۸
هوش مصنوعی: این متن به تبیین مفهوم زندگی و مرگ، بعث و حشر می‌پردازد. شاعر می‌پرسد که چگونه می‌توان به خداوند کافر بود در حالی که انسان‌ها ابتدا مردگان بودند و خدا آنان را زنده کرد، سپس می‌میراند و دوباره زنده می‌کند. این چرخه حیات و مرگ به عنوان نمایشی از قدرت الهی تعبیر می‌شود.
او به این نکته اشاره می‌کند که زندگی عاریتی است و بعد از مرگ انسان به مقام‌های بالاتر می‌رود. حرکت و تغییر در جهان، نشان از تحول و انتقال از یک حالت به حالت دیگر دارد. حشر و بعث به معنای برانگیختن انسان‌ها بعد از مرگ برای حسابرسی و آگاهی از قدرت خداوند است.
در نهایت، شاعر هشدار می‌دهد که هر کسی باید از این حقیقت آگاه باشد که در نهایت همه به سوی خدا بازمی‌گردند و در همان لحظه، زندگی حقیقی در اتصال به خداوند است. مرگ در واقع انتقال به یک مرحله جدید و بالاتر است و انسان باید از نقص و کمال خود فراتر برود تا به حقیقت وجودی خود برسد.
کَیْفَ تَکْفُرُونَ بِاللّٰهِ وَ کُنْتُمْ أَمْوٰاتاً فَأَحْیٰاکُمْ ثُمَّ یُمِیتُکُمْ ثُمَّ یُحْیِیکُمْ ثُمَّ إِلَیْهِ تُرْجَعُونَ (۲۸)
هوش مصنوعی: چگونه به خدا کافر میشوید در حالی که پیش از این مرده بودید و او شما را زنده کرد؟ سپس شما را دوباره می‌میراند و سپس دوباره زنده می‌کند و در نهایت به سوی او باز خواهید گشت.
چگونه کافر شوید بخدا و حال آنکه بودید مرده‌ها پس زنده کرد شما را پس میراند شما را پس زنده می‌کند شما را پس بسوی او بازگشت کنید (۲۸)
هوش مصنوعی: چگونه ممکن است که به خدا کافر شوید؟ در حالی که شما مرده بودید و او شما را زنده کرد. سپس شما را می‌میراند و دوباره زنده می‌کند و در نهایت به سوی او باز خواهید گشت.
« در بیان موت و حیات، بعثو حشر و معنی عالم کون و فساد »
هوش مصنوعی: در مورد مرگ و زندگی، برانگیختن و محشور شدن و معناي جهان و فساد.
کَیفَ بالله تَکْفُرُون ما را بس استبهر ارشاد ار به دارِ جان، کس است
هوش مصنوعی: چگونه میتوانید به خدایی که شما را به هدایت سوق داده، کافر شوید؟ این در حالی است که او تنها به خاطر نجات شما و با خلوص نیت، از جان خود میگذرد.
مردگان بودید ، حقتان زنده کردبر حیات عاریت زیبنده کرد
هوش مصنوعی: شما مرده بودید، ولی خداوند شما را زنده کرد و عمرتان را با زیبایی آراسته ساخت.
پس بمیراند ز بعد از زندگیپس برانگیزاند از پایندگی
هوش مصنوعی: پس از زندگی، کسی میمیرد و بعد از این مرگ، او را دوباره زنده می‌کند.
جمله میرند اوست باقی لایزالسوی او گردید راجع لامحال
هوش مصنوعی: تمام افراد در پایان عمر خود به سمت او میروند و او همیشگی و بیپایان است. در نهایت، هر چیزی به سوی او بازمیگردد و این امر غیرقابل تغییر است.
با تو گویم نکته های بکر و نغزگر که داری از معانی جان و مغز
هوش مصنوعی: اگر تو درک عمیق و نابی از معانی داشته باشی، میخواهم با تو درباره نکتهها و مفاهیم تازه و جذاب صحبت کنم.
هر زمان این زندگان را مُردنیستنقد جان را سوی مخزن بُردنیست
هوش مصنوعی: هر لحظه، این موجودات زنده به سوی مرگ پیش میروند و باید از زندگی خود استفاده کنند و آن را به جایی ارزشمند منتقل کنند.
در تحرک تن مثال آبِ جوستانتقال از رتبه ها اِفنای اوست
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که در حرکت و تغییر جسمانی، مانند جریان آب جوش است و این انتقال و تغییر وضعیت، نشانهی فنا و زوال آن حالت قبلی است.
چون کند در رتبۀ دیگر ورودحشر و بعثش اندر آن رتبه است زود
هوش مصنوعی: زمانی که انسان در مرحلهای دیگر قرار گیرد، ورود به روز قیامت و زنده شدن او در آن مرحله با سرعت انجام می‌شود.
این تحرک جوهری باشد به نامتا حیات عنصری گردد تمام
هوش مصنوعی: این حرکت به انرژیای اشاره دارد که موجب می‌شود زندگی مادی به طور کامل شکل بگیرد و وجود پیدا کند.
هم بر آنسان است عالم را نهادزآن سبب شد نام او کون و فساد
هوش مصنوعی: عالم به خاطر همان ساختاری که دارد، به دو بخش اصلی تقسیم می‌شود: ایجاد و نابودی.
جمله کونیات را این است حالبنگری گر نقل تبدیل و زوال
هوش مصنوعی: تمام موجودات عالم این چنیناند: حالا نگاهی بینداز، آیا تغییری در آنها و یا زوالی وجود دارد؟
حشر اصغر این بود وین روشن استحشر اکبر بعد موتِ این تن است
هوش مصنوعی: محاکمه و بررسی کوچک در همین دنیا اتفاق میافتد و بدیهی است که محاکمه بزرگتر پس از مرگ این بدن خواهد بود.
حق برانگیزاند این ذرات راتا تو دانی اقتدار ذات را
هوش مصنوعی: خداوند این ذرات را به حرکت درمیآورد تا تو بفهمی که ذات او چه قدر قدرت دارد.
اندر این موت طبیعی خاص و عامسوی او گردند راجع لاکلام
هوش مصنوعی: در این مرگ، همه افراد، چه خاص و چه عام، به سوی او بازمی‌گردند و سخنی خواهند گفت.
زآنکه در هر رتبه ای او حاضر استنیست جایی غیر او ، وین ظاهر است
هوش مصنوعی: خداوند در هر مقامی حضور دارد و هیچ جایی نیست که او در آن نباشد، و این حقیقت واضح و روشن است.
غیر او باشد عدم یعنی که نیستپس رجوع جمله بر ذات غنی است
هوش مصنوعی: غیر از او وجود ندارد، یعنی اگر کسی غیر او باشد، پس وجود ندارد. بنابراین تمام چیزها به ذات غنی او بازمی‌گردند.
بشنو از موت ارادی شرح خاصکآن به خاصان دارد ای جان اختصاص
هوش مصنوعی: به شنیدن توضیحات درباره مرگ ارادی بپرداز، زیرا این موضوع مختص افراد خاصی است. ای جان، این موضوع اختصاصی است و فقط برای عدهای خاص قابل فهم و درک است.
آن فنای نفس ها در وحدت استپس حیاتی در حیات از حضرت است
هوش مصنوعی: فنا و درستی نفسها در اتحاد و یکی شدن آنهاست، بنابراین حیات حقیقی فقط از ذات حضرت تأمین می‌شود.
بالحقیقه آن بقای مطلق استفانی فی الله ، باقی بالحق است
هوش مصنوعی: در واقع، آن باقی واقعی است که به خداوند تعلق دارد؛ وجودش از جوهر الهی است و تنها به واسطهی حقیقت خداوند پایدار میماند.
از مقام نفس تا جمع وجودپایه پایه تا لقای شاه جود
هوش مصنوعی: از مرتبه نفس تا سطح وجود، هر مرحلهای که طی می‌شود، به ملاقات دوستی بزرگ و بخشنده میانجامد.
هر مقامی سوی وحدت رجعتی استاتصالش بر مشاهد رؤیتی است
هوش مصنوعی: هر مرتبهای به سمت یگانگی بازمیگردد و ارتباط آن با مشاهده حقیقتی است.
در شهود ذات بی فصل و فتورضوء گردد راجع اندر اصل نور
هوش مصنوعی: در دیدن حقیقتی بدون هیچگونه فاصله و سردرگمی، نور به اصل و ریشهاش برمیگردد.
گشت میدان صاف و میدان تاز ماندآنکه باقی بود ، باقی باز ماند
هوش مصنوعی: دنیای پیرامون ما همیشه تغییر می‌کند و آنچه که در ابتدا واضح و روشن به نظر میرسد، ممکن است در گذر زمان دچار تحولات زیادی شود. اما تنها مواردی که واقعی و پایدار هستند، برای همیشه باقی میمانند و ارزش خود را حفظ میکنند.
مُردن این مردمان مرگ زن استچون بمیرد مرد، باقی ذوالمن است
هوش مصنوعی: مرگ این آدمها همچون مرگ زن است؛ چرا که وقتی مردی بمیرد، باقیمانده او همچنان در این دنیا ادامه دارد.
مرگ مردان رفتن اندر منزل استماند آنجا آنکه سلطان دل است
هوش مصنوعی: مرگ برای مردان در واقع گذر به یک منزل جدید است، و تنها کسی که در دلها سلطنت می‌کند، در آنجا باقی میماند.
شو قلندر دل بر آنجا هم مبندبگذر از نقص و کمال و چون و چند
هوش مصنوعی: دل را به چیزهای محدودی نچسبان، از محدودیتها و کمالات بگذر و به عمق امور توجه کن.
هر کسی زین اصطلاح آگاه نیستتو بمان ای آنکه جز تو شاه نیست
هوش مصنوعی: هر کسی از این موضوع باخبر نیست، تو بمان ای کسی که جز تو شاهی وجود ندارد.
بازگشتم، جستجو افسانه استجُستم اکنون دلبر اندر خانه است
هوش مصنوعی: به خانه برگشتم و جستجو میکنم، اما میدانم که جستجوی من بینتیجه است؛ در اینجا محبوبم در انتظار من است.
بهر ما گسترده خوانی در سرایمیرود هر سو پی خانه خدای
هوش مصنوعی: برای ما در میهمانیای که در خانه خدا برگزار می‌شود، خوانندهای قابل توجه و بزرگ وجود دارد که در هر سمت، به دنبال خانه خدا میگردد.