۲۴- آیات ۴۷ تا ۴۸
هوش مصنوعی: در این متن، خداوند به بنی اسرائیل یادآوری میکند که نعماتش را به آنها داده و آنها را بر دیگر مردم ممتاز کرده است. در روز قیامت، هیچ کس نمیتواند به دیگری کمک کند و هیچ راهی برای جبران گناهان وجود ندارد. هر فرد تنها به حساب اعمال خود خواهد رسید و نمیتواند از دیگری یاری بخواهد. در این روز، هیچ شفیعی وجود نخواهد داشت و هیچ عذری پذیرفته نخواهد شد. همچنین، اهمیت شکرگزاری برای نعمتها و ترس از روز حساب و جزای عمل در این متن به خوبی بیان شده است. هر فرد باید مراقب اعمال خود باشد و بداند که تا روز قیامت، هیچ کس نمیتواند در کار او دخالت کند.
متن به نوعی بر آگاهی از واقعیات و حقایق تأکید دارد و هشدار میدهد که انسانها تنهایی در برابر اعمال خود قرار خواهند گرفت.
یٰا بَنِی إِسْرٰائِیلَ اُذْکُرُوا نِعْمَتِیَ اَلَّتِی أَنْعَمْتُ عَلَیْکُمْ وَ أَنِّی فَضَّلْتُکُمْ عَلَی اَلْعٰالَمِینَ (۴۷) وَ اِتَّقُوا یَوْماً لاٰ تَجْزِی نَفْسٌ عَنْ نَفْسٍ شَیْئاً وَ لاٰ یُقْبَلُ مِنْهٰا شَفٰاعَةٌ وَ لاٰ یُؤْخَذُ مِنْهٰا عَدْلٌ وَ لاٰ هُمْ یُنْصَرُونَ (۴۸)
هوش مصنوعی: ای فرزندان اسرائیل، نعمتهایی که به شما عطا کردهام را به یاد آورید و اینکه شما را بر دیگران برتری دادهام. و از روزی بترسید که هیچکس به جای دیگری کاری نمیتواند انجام دهد و هیچ شفاعتی پذیرفته نمیشود و هیچ فدیهای از کسی قبول نخواهد شد و هیچکس یاری نخواهد شد.
ای پسران یعقوب یاد کنید نعمت مرا که انعام کردم بر شما و بدرستی که افزونی دادم من شما را بر جهانیان (۴۷) و بترسید روزی را که جزا داده نشود نفسی بدل از نفسی چیزی را و قبول نشود از آن شفاعتی و گرفته نشود از آن عوضی و نه ایشان یاری کرده شوند (۴۸)
هوش مصنوعی: ای پسران یعقوب، نعمتهایی را که به شما بخشیدهام به یاد آورید. من شما را بر دیگر مردم برتری دادهام. و از روزی بترسید که هیچ کس به جای دیگری مجازات نمیشود و هیچ شفاعتی پذیرفته نخواهد شد. در آن روز هیچ چیز به عنوان عوض داده نخواهد شد و کسی نیز در آن روز یاری نخواهد شد.
آل یعقوب آورید از نعمتمیاد، یعنی شکر آن در حضرتم
هوش مصنوعی: یادآوری کنید که نسل یعقوب در نعمت من بوده است، یعنی باید شکر و سپاس آن را در حضور من ادا کنید.
بر شما دادم ز نعمتها فزونهم فزونی ز اهل عالم در شئون
هوش مصنوعی: من به شما نعمتهای فراوانی عطا کردهام، بیشتر از آنچه در اختیار دیگران است و در زندگی افراد دیگر مشاهده میشود.
میبترسید از چنان روزی مگرنیست نفسی کافی از نفس دگر
هوش مصنوعی: از چنین روزی نترسید؛ آیا نبودن یک نفس کافی از نفسی دیگر میتواند آرامشبخش باشد؟
فاقد شیئی شد از نفسی کفافندهدش نفس دگر بی اختلاف
هوش مصنوعی: این بیت به این معنی است که شخصی که از چیزی خالی شده و آن را ندارد، نمیتواند بدون آن چیز به زندگی ادامه دهد و نمیتواند به آسانی جایگزینی برای آن پیدا کند. از این رو، زندگی او تحت تأثیر فقدان آن شیء قرار میگیرد و هیچ تغییر یا جابجایی نمیتواند به او کمک کند.
نه شفیعی باشدش در داوریتا کند زو در مقامی یاوری
هوش مصنوعی: هیچ شفیعی در قضاوت او وجود ندارد تا بتواند در مقامی به او کمک کند.
نه از او گیرند در فعلی عوضمی کشد درد آنکه خود دارد مرض
هوش مصنوعی: کسی که درگیر مشکلی است، نباید از دیگران انتظار داشته باشد که در مشکلات او تغییری ایجاد کنند. در واقع، درد و رنج کسی که خود دچار بیماری است، از شخص دیگری کم نمیشود.
حشر گردد هر کسی بر خوی خویشنشنود از دیگری کس بوی خویش
هوش مصنوعی: در روز قیامت، هر کس به رفتار و شخصیت خود محشور میشود و دیگران نمیتوانند عطر یا بوی آنها را حس کنند.
ناصری نبود یکی آن روزشانکه بُدند از محنتی دلسوزشان
هوش مصنوعی: در آن روز هیچ یک از ناصریها نبودند که از درد و رنج آنها دل بسوزاند و به حالشان تأسف بخورد.
بهر اسرائیلیان افضال حقهست یاد از جلوة افعال حق
هوش مصنوعی: برای بنیاسرائیل، نعمتهای الهی وجود دارد و یادآوری از نشانههای حق همواره در میان آنها حاضر است.
هست تکرار از پی الطاف و بِرّتا برند از وجه ظاهر پی به سرّ
هوش مصنوعی: تکرار در زندگی از نشانههای لطف و نیکوکاری است، تا از ظاهر مسایل فراتر رفته و به باطن و اسرار آنها پی ببریم.
روز افعال آورند اندر صفاتوز صفات آرند رو بر وجه ذات
هوش مصنوعی: در روز قیامت، اعمال انسانها به صفاتی تبدیل میشوند و سپس این صفات به سمت ذات و حقیقت خداوند هدایت میشوند.
شرح این بگذشته گر داری به یادیاد نعمت گر کنی یابی مراد
هوش مصنوعی: اگر به گذشته نیکوییها بیندیشی و نعمتهایی که داشتهای را به یاد آوری، به آرزوهایت خواهی رسید.
ترسد او از روز وانفسا که خودداند اندر خود جزای نیک و بد
هوش مصنوعی: او از روز حساب و جزا میترسد، زیرا خود میداند که در درونش چه کارها و اعمالی بودهاند، چه خوب و چه بد.
هست هر نفسی به جای خویشتندر عمل یابد جزای خویشتن
هوش مصنوعی: هر انسانی در زندگی خود باید مسئولیت اعمالش را بپذیرد و از نتایج کارهایی که انجام میدهد، بهرهمند شود.
نیست هیچ اندازه کس را کز حدشبگذرد یا قاصدی از مقصدش
هوش مصنوعی: هیچ کس نیست که از مرزهای خود فراتر رود یا عواملی از هدفش دور شود.
تا چه جای آنکه گیرد دست غیرنفسی اندر سلب شرّ و جلب خیر
هوش مصنوعی: تا چه حد ممکن است که کسی بتواند به کمک دیگران، از شرّی رهایی یابد و خیر و نیکی را جذب کند؟
« در کشف حقایق اشیاء »
هوش مصنوعی: در کشف واقعیتهای موجود در اشیاء
عارفی کو چشم جانش روشن استخوشه ها در پیش رویش خرمن است
هوش مصنوعی: عارفی که دارای بینش عمیق و روشنی در وجود خود است، نعمتها و ثروتهای معنوی در دسترس او هستند و او از آنها بهرهمند میشود.
بیند احوال خلایق سر به سرهر یکی اندر مقامی مستقر
هوش مصنوعی: هر انسانی را به حال و روز خود و جایگاه خاصی که در زندگی دارد نگاهی دارد و خداوند به طور مرتب اوضاع همه را زیر نظر دارد.
در عیادت گفت با زید آن رسولچون نمودی صبح، شادی یا ملول؟
هوش مصنوعی: روزی پیامبر در دیدار زید از او پرسید: وقتی صبح را دیدی، آیا خوشحال بودی یا ناراحت؟
گفت شادم زآنکه باشد منکشفحال خلقم بر سیاق مختلف
هوش مصنوعی: او گفت که از اینکه حال و وضعیت مردم به صورتهای مختلف برایم روشن میشود، خوشحالم.
گر که خواهی وانمایم بالتمامحال هر یک کآن کدام است ، این کدام
هوش مصنوعی: اگر میخواهی، تمام حال و احوال هر یک از آنها را به طور کامل برایت توضیح میدهم تا بدانی کدام یک از آنها چه ویژگیهایی دارد و کدام یک از آنها بهتر است.
گفت، گفتی راست لیک این راست رادار پنهان، چون ندانی خواست را
هوش مصنوعی: گفتی که حقیقت را بیان کردی، اما این حقیقت را در دل نگهدار، چون نمیدانی خواسته چه کسی است.
سیر افعال است این بَد دل مباشوز اراده و امر او غافل مباش
هوش مصنوعی: این دنیا پر ازعمل و واکنش است. خود را در نقش منفی قرار نده و از خواستهها و دستورات او غافل نباش.
هست باقی تا وصولت راه هااختری دیدی ندیدی ماه ها
هوش مصنوعی: تا زمانی که به تو برسم، مسیرهای زیادی وجود دارد. آیا ستارهها را دیدهای، اما ماه را نادیده گرفتهای؟
اندکی بود اینکه مشهود تو شدباعث این آتش و دود تو شد
هوش مصنوعی: شما کمی از وجود خود را به نمایش گذاشتید و همین باعث ایجاد این آتش و دود شده است.
هست میزان راست کو در وزن شیءلیک کی داند حقیقت و اصل وی
هوش مصنوعی: هر چیزی یک معیار و اندازه واقعی دارد، اما چه کسی میتواند حقیقت و علت اصلی آن را بداند؟
بُد حقایق ثابت اندر عین علمباش تا معلوم گردد ، دار حلم
هوش مصنوعی: حقایق ثابت در علم باید وجود داشته باشند تا بتوانند درک شوند و به فهم عمیقتری منجر شوند.
خلق هر یک صورت فعل حقنددر ظهور خود ز اسمی مشتقند
هوش مصنوعی: هر یک از انسانها تجلیات عملی از وجود خداوند هستند و در ظهور خود از نامها و صفات الهی نشأت میگیرند.
اسمها شد مختلف تا در سرشتمختلف باشد عقول خوب و زشت
هوش مصنوعی: نامها متفاوت شدند تا عقلها با سرشتهای مختلفی، چه خوب و چه بد، شکل بگیرند.
اسمها هم اختلاف کثرتشمرتفع گردد ز وصف وحدتش
هوش مصنوعی: با وصف وحدت خداوند، اختلافات و تنوع نامها از بین میرود و در یک ماهیت واحد تجلی مییابد.
نیست در وحدت تخالف یا تضاداسمها دارد در آنجا اتحاد
هوش مصنوعی: در وجود یکتا و واحد، هیچ گونه تضاد یا اختلافی وجود ندارد و در آن جا همه نامها با هم اتحاد دارند.
از کجا رفتم کجا ، بی بند و قیدرخش من شد گرمتر از رخش زید
هوش مصنوعی: نمیدانم از کجا آمدهام و به کجا میروم. اسب من بسیار پرحرارت و شجاعتر از اسب زید شده است.
از کجا این سنگ بر مجنون فتادباز بندم لب دماغم خون فتاد
هوش مصنوعی: این بیت به حال و احوال فردی میپردازد که با دلشکستگی و درد عاطفی روبهرو شده است. او به نحوی توصیف میکند که ناگهان با سختی و مشکل مواجه شده و این وضعیت او را به شدت تحت تأثیر قرار داده است. احساساتش آنقدر عمیق و شدید است که گویی بر چهرهاش نشسته و به نوعی خون به دماغش جاری شده است. در واقع، او به شدت تحت فشار روحی قرار دارد و با غم و اندوهی عمیق دست و پنجه نرم میکند.
میزدم در خواب حرفی، آن چه بودروی حرفم در تکلّم با که بود
هوش مصنوعی: در خواب به کسی سخن میگفتم، اما نمیدانم آنچه که گفتم در واقع با چه کسی در گفتگو بود.
بینم اندر خواب یا بیداری است ؟کو گزد لب وین پی دلداری است
هوش مصنوعی: میبینم که آیا در خواب هستم یا بیدار؟ چرا که این گزش لب، نشانهای از دلداری و محبت است.
یعنی از کف گر رود گاهی عنانهم به جبرانش دمی آهسته ران
هوش مصنوعی: اگر چیزی از دست برود، گاهی باید با حوصله و آرامش آن را جبران کنیم و به جلو حرکت کنیم.
کاین خلایق جمله اهل صورتندنادری واقف ز سرّ حضرتند
هوش مصنوعی: این بیت میگوید که همه این مردم در واقع به ظواهر و اشکال میپردازند، اما کسانی وجود دارند که از عمق و معناهای حقیقی آگاهاند.
محرم شه بیست کس یا ده کسندمابقی بیرونی اند و واپسند
هوش مصنوعی: در میان نزدیکان و رفاقتها، تنها تعداد محدودی از افراد میتوانند به عمق و رازهای واقعی دسترسی داشته باشند. بقیه کسانی که در اطراف هستند، از فهم عمیق این موضوع بازماندهاند و در حقیقت، در سطح مسائل باقی ماندهاند.
محرم اسرار شه در مجلسیراز خلوت را نگوید با کسی
هوش مصنوعی: کسی که به رازهای شاه آشنایی دارد، در میان جمع نباید رازهای خصوصی را با کسی در میان بگذارد.
آنچه گوید با خواص و با عوامحاکی است از نظم ملک و حکم عام
هوش مصنوعی: آنچه که افراد خاص و عمومی میگویند، نشاندهندهی نظم و ترتیب در حکومت و قوانین کلی است.
ور گَهی گوید، به ایهام است و رمززآن قدر هم متهم گردد به غمز
هوش مصنوعی: اگر گاهی به کار برده شود، نشانه و رمز دارد و به خاطر همین ممکن است به طعنه و کنایه متهم شود.
من اگر محرم و گر غمازه امبا تو هر دم در بیانی تازه ام
هوش مصنوعی: من اگر نزدیک تو باشم یا اینکه به تو اشاره کنم، هر لحظه با تو گفتگو تازهای دارم.
گاهی ار مستی کنم یا عربدهمی کشندم سرخوشان در میکده
هوش مصنوعی: گاهی وقتها که مست میشوم یا شروع به عربدهکشی میکنم، کسانی که در میکده شاد و سرحال هستند به من توجه میکنند.
واندر آنجا مِی فروشِ حقْ نَفَسبر دهان مُهرم زند گوید که بس
هوش مصنوعی: در آنجا، فروشنده شراب، با نفس حق بر دهان من مهر میزند و میگوید که کافی است.
مر ندانی شاه ما باشد غیورراز خود سربسته خواهد در ظهور
هوش مصنوعی: شما نمیدانید که پادشاه ما کسی است که به شدت محافظت از رازهای خود را میکند و در زمان ظهور، رازهایش را پنهان نگه میدارد.
شرح آیات از ره تفسیر کنور کنی تأویل با تدبیر کن
هوش مصنوعی: آیات را با دقت توضیح بده و اگر لازم شد، با اندیشه و تدبیر آنها را تأویل کن.
یَومِ لَّاتَجزِی نباشد کس به کسهست هر نفسی به فکر خویش و بس
هوش مصنوعی: در روزی که هیچ کس نمیتواند به دیگران کمکی کند، هر انسانی تنها به فکر خود خواهد بود و جز خود هیچ چیزی برایش مهم نیست.
نیست کس را شافعی یا ناصرییا که فعلی را عوض از قاصری
هوش مصنوعی: هیچکس نمیتواند به عنوان شفیع یا ناصر، عملی را از کسی تغییر دهد یا نجات بخشد.
نیست کس را با وجودش قدرتیتا نماید از خلیلی نصرتی
هوش مصنوعی: هیچ کس نمیتواند به واسطه وجود او قدرتی نشان دهد و از خلیلی یاری بگیرد.
نیست کس را اقتدار و اختیاربر کسی جز مالکی ذوالاقتدار
هوش مصنوعی: هیچکس بر کسی تسلط و قدرت ندارد، مگر آنکه خداوند مالک و توانا باشد.