۸۶- آیه ۱۷۷
هوش مصنوعی: این آیات به وضوح بیان می‌کنند که نیکی در گرو رویکردها و اعمال ماست و نه صرفاً در چهره‌پردازی به سمت مشرق یا مغرب. نیکی واقعی در ایمان به خدا، روز قیامت، فرشتگان، کتاب‌های آسمانی و پیامبران است. همچنین نیکی در بخشش مال به نیازمندان، یتیمان، فقیران، مسافران و کسانی که سؤال می‌کنند، نهفته است. برقراری نماز و پرداخت زکات نیز بخشی از نیکویی به شمار می‌روند.
این آیات تأکید می‌کنند که وفای به عهد و صبر در مشکلات و در زمان جنگ از خصیصه‌های افراد نیکوکار است. نیکوکاران واقعی کسانی هستند که در هر شرایطی به اصول و تعهدات خود پایبند هستند و در جهت خدمت به دیگران تلاش می‌کنند. تغییر در رفتارهای اجتماعی و کمک به نیازمندان، جزء اصلی نیکی است و بر ما واجب است که به حقوق دیگران توجه کنیم و در این مسیر ثابت قدم باشیم.
لَیْسَ اَلْبِرَّ أَنْ تُوَلُّوا وُجُوهَکُمْ قِبَلَ اَلْمَشْرِقِ وَ اَلْمَغْرِبِ وَ لٰکِنَّ اَلْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللّٰهِ وَ اَلْیَوْمِ اَلْآخِرِ وَ اَلْمَلاٰئِکَةِ وَ اَلْکِتٰابِ وَ اَلنَّبِیِّینَ وَ آتَی اَلْمٰالَ عَلیٰ حُبِّهِ ذَوِی اَلْقُرْبیٰ وَ اَلْیَتٰامیٰ وَ اَلْمَسٰاکِینَ وَ اِبْنَ اَلسَّبِیلِ وَ اَلسّٰائِلِینَ وَ فِی اَلرِّقٰابِ وَ أَقٰامَ اَلصَّلاٰةَ وَ آتَی اَلزَّکٰاةَ وَ اَلْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذٰا عٰاهَدُوا وَ اَلصّٰابِرِینَ فِی اَلْبَأْسٰاءِ وَ اَلضَّرّٰاءِ وَ حِینَ اَلْبَأْسِ أُولٰئِکَ اَلَّذِینَ صَدَقُوا وَ أُولٰئِکَ هُمُ اَلْمُتَّقُونَ (۱۷۷)
هوش مصنوعی: حسن و نیکی این نیست که فقط به سمت شرق یا غرب روی کنید، بلکه نیکی واقعی در ایمان به خدا، روز قیامت، ملائکه، کتاب الهی و پیامبران است. همچنین نیکی در بخشش مال به افراد نزدیک به خود، یتیمان، فقرا، مسافران، در راه ماندگان و کسانی که درخواست کمک می‌کنند، نهفته است. نیکی همچنین در آزاد کردن بردگان، برپایی نماز، پرداخت زکات و وفای به عهد در زمان توافق به چشم میخورد. علاوه بر این، صبر در زمانهای سختی و خطر نیز جزو نیکیهاست. کسانی که چنین ویژگیهایی دارند، راستگو و متقی هستند.
نیست نیکی آنکه بگردانید رویهای خودتان را جانب مشرق و مغرب و لیکن نیکو آنست که ایمان آورد بخدا و روز آخر و فرشتگان و کتاب و پیغمبران را و داد مال را بر دوستی او صاحبان قرابت و یتیمان و فقیران و راه‌گذران و سؤال‌کنندگان و در خلاص کردنها و بر پا داشت نماز را و داد زکاة را و وفاکنندگان بعهدشان چون پیمان بندند و شکیبایان در شدتها و ضررها و وقت کارزار آنهااند آنان که راستی کردند و آنهااند ایشان پرهیزکاران (۱۷۷)
هوش مصنوعی: نیکی واقعی این نیست که فقط به سمت مشرق و مغرب نگاه کنید، بلکه نیکی در ایمان به خدا، روز قیامت، فرشتگان، کتابها و پیامبران است. نیکی در این است که اموال خود را برای کمک به نزدیکان، یتیمان، فقرا، مسافران و نیازمندان بخشید و نماز را برپا کنید، زکات بدهید و به وعدههای خود وفا کنید. همچنین نیکی در صبر و استقامت در سختیها و زمانهای دشوار و در هنگام جنگ است. کسانی که این ویژگیها را دارند، راستگو و پرهیزکارند.
« در بیان بذل و بخشش »
هوش مصنوعی: در مورد سخاوت و کمک به دیگران صحبت میکنیم.
نیست نیکو گر که اندر جستجوسوی غرب و سوی شرق آرید رو
هوش مصنوعی: خوب نیست که در جستجوی حقیقت یا خوبی، به سمت شرق و غرب بروی و در این مسیر سرگردان باشی.
لیک نیک است آنکه ایمان بر خداآرد و بر روز آخر از ولا
هوش مصنوعی: اما خوب است کسی که به خدا ایمان بیاورد و به روز قیامت نیز معتقد باشد.
بر ملایک بر کتاب و انبیاکه ز حق باشند هر یک رهنما
هوش مصنوعی: این بیت به معنای این است که فرشتگان، کتاب‌های آسمانی و پیامبران همگی به حق و حقیقت هدایت می‌کنند و هر یک از آنها راهنمایی خاصی در زمینهٔ درست و نیک دارند.
داد مال خود ز حب مستقیمبر قرابت پیش هگان و بر یتیم
هوش مصنوعی: مال خود را از روی محبت به نزدیکان و یتیمان بدهید.
بر مساکین هم به فرزند سبیلگرچه باشد در دیار خود جلیل
هوش مصنوعی: حتی اگر در کشور خود شخصی بزرگ و معتبر باشد، اما در برابر نیازمندان، باید با احترام و محبت رفتار کند.
هم به سائل شاید اعطاء کردنتوآن حقوقی که بود در گردنت
هوش مصنوعی: شاید از تو درخواست کنند و تو ناچار باشی که به آن نیازمند کمک کنی، و همچنین باید توجه داشته باشی به حقوقی که بر دوش توست و باید به آنها رسیدگی کنی.
حقّ مال، اعطاست از وجه صوابنی به علت گفت زآن وفی الرقاب
هوش مصنوعی: مال حق، چیزی است که با عدالت به دیگران داده میشود و نه به خاطر سخاوتمندی یا احساسات شخصی. این امتیاز از سوی کسی به دیگران واگذار میشود که از نظر اخلاقی و اجتماعی درست و منطقی است.
گر زکات مال بدهی با وثوقشد اداء یک حق تو را از آن حقوق
هوش مصنوعی: اگر زکات مال را با اطمینان پرداخت کنی، یک حق از حقوق تو به درستی ادا میشود.
نی که حقّ مال بر اهل نجاتمنحصر بر خمس باشد یا زکات
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که حقی که متعلق به اهل نجات است، تنها به پرداخت خمس یا زکات محدود میشود. در واقع، اشاره دارد به اینکه این حقوق مالی باید به درستی و تنها در قالب مشخصی ارائه شوند.
تا بود یک حبّه از مالت به دستمستحق را هست حقی زآنچه هست
هوش مصنوعی: هرچقدر هم که دارایی کمی داشته باشی، اگر آن را به کسی که نیازمند است بدهی، در حقیقت به او حقی نسبت به آن دارایی دادهای.
داری ار ده من ز گندم یا شعیرهست واجب بر زکاتش بر فقیر
هوش مصنوعی: اگر در دهکدهات گندم یا جو داری، لازم است زکات آن را به فقیران بدهی.
همچنین از مابقی تا گشت نانهست اندر گردنت حقی از آن
هوش مصنوعی: هر وقت که در زندگی چیزی به دست میآوری، باید به دیگران نیز حق و حقوقی بدهی؛ چون همیشه چیزی که داریم و میخوریم، نتیجهٔ زحمات و تلاشهای دیگران نیز هست.
زآنکه باشد اهل استحقاق بازدر جوارت داری ار دل بر نیاز
هوش مصنوعی: چون کسی مستحق باشد، اگر به او نیاز داشته باشی، باز هم میتوانی او را در کنار خود داشته باشی.
نی که گویی من زکات مال راداده ام بر مستحق از ابتدا
هوش مصنوعی: گویی من از ابتدا، مال را به کسی که نیازمند است بخشیدهام.
نیست حقی این زمان در گردنمهم نه من بر رزق خلقی ضامنم
هوش مصنوعی: در این دنیا هیچ حقی بر عهده من نیست و من هیچ مسئولیتی در قبال تأمین معاش دیگران ندارم.
داند آن کو چشم عقلش روشن استتا بود دارای دانگی ، ضامن است
هوش مصنوعی: آن کسی که چشم بصیرت دارد و بصیرت او روشن است، میداند که هر چیزی که دارای دانش و آگاهی است، باید از آن محافظت کند و به درستی در مورد آن عمل کند.
بر صلات و بر زکات آرد قیامگشت وافی عهد را با اهتمام
هوش مصنوعی: شخصی در اجرای نماز و پرداخت زکات به پا میخیزد و با جدیت و توجه به پیمان خود عمل میکند.
آن کسان در رنج و سختی صابرندکارزار آمد چو نوبت حاضرند
هوش مصنوعی: آنهایی که در سختیها صبوری می‌کنند، وقتی نوبت جنگ و مبارزه فرا میرسد، آماده هستند.
راست گویانند آنها در مدارهم به راه عقل و دین، پرهیزکار
هوش مصنوعی: آنها که راست میگویند، در همه امور خود از عقل و دین پیروی می‌کنند و از رفتارهای ناپسند دوری می‌کنند.