تناجی
صفی علیشاه

۱۰۴- آیات ۲۱۹ تا ۲۲۰

یَسْئَلُونَکَ عَنِ اَلْخَمْرِ وَ اَلْمَیْسِرِ قُلْ فِیهِمٰا إِثْمٌ کَبِیرٌ وَ مَنٰافِعُ لِلنّٰاسِ وَ إِثْمُهُمٰا أَکْبَرُ مِنْ نَفْعِهِمٰا وَ یَسْئَلُونَکَ مٰا ذٰا یُنْفِقُونَ قُلِ اَلْعَفْوَ کَذٰلِکَ یُبَیِّنُ اَللّٰهُ لَکُمُ اَلْآیٰاتِ لَعَلَّکُمْ تَتَفَکَّرُونَ (۲۱۹) فِی اَلدُّنْیٰا وَ اَلْآخِرَةِ وَ یَسْئَلُونَکَ عَنِ اَلْیَتٰامیٰ قُلْ إِصْلاٰحٌ لَهُمْ خَیْرٌ وَ إِنْ تُخٰالِطُوهُمْ فَإِخْوٰانُکُمْ وَ اَللّٰهُ یَعْلَمُ اَلْمُفْسِدَ مِنَ اَلْمُصْلِحِ وَ لَوْ شٰاءَ اَللّٰهُ لَأَعْنَتَکُمْ إِنَّ اَللّٰهَ عَزِیزٌ حَکِیمٌ (۲۲۰)
می‌پرسند تو را از شراب و قمار بگو در آنها گناه بزرگست و منفعتها از برای مردمان و گناه آنها بیشتر است از نفع ایشان و می‌پرسند از تو که چه چیز انفاق کردند بگو گذشت همچنین ظاهر می‌سازد خدا برای شما آیتها را تا شاید شما فکر بکنید (۲۱۹) در دنیا و آخرت و می‌پرسند تو را از ایتام بگو بصلاح آوردن مر ایشان را بهتر است و اگر آمیزش کنید ایشان را پس برادران شمایند و خدا می‌داند فساد کننده را از اصلاح کننده و اگر می‌خواست خدا هر آینه در رنج می‌انداخت شما را بدرستی که خدا غالب درستکار است (۲۲۰)
از تو میپرسند از خَمر و قمارگو بود در این دو جرم بی شمار
خَمر و میسر را گناهی دان کبیرمردمان را زآن بود نفعی کثیر
اِثمشان بیش است لیک از نفعشانسعی دارد عاقل اندر رفعشان
هر چه آرد سکر، خَمر است آن مگراز عنب یا تمر یا چیز دگر
عقل را زایل کند کآن اکرم استعقل چون شد، آدمی لحم و دم است
لحم و دم، فاسد شود در ساعتیچون نداری جان ، چه سود از صورتی
رفت عقل از خَمر و مالت از قمارپس گریزد مردِ بخرد زین دو عار
نفع این دو انبعاث شهوت استلیک بهر عقل و دانش آفت است
آن بکاهد از خرد گر محرمیوین فزاید بر طمع در هر دمی
گفت زآن اِثمش ز نفع افزون بودتا نتیجۀ اِثم اکبر چون بود
حق ندارد از تو نفعی در نظربر تو برگردد مآل نفع و ضر
گویی آخر توبه خواهم کرد منآن زمان که نیست دیگر تاب و تن
از تو می پرسند از ماذَا ینْفِقُونکز چه می باید کنیم انفاق و چون
گو که انفاق است عفو اعنی ز مالآنچه باشد زآید از قوت عیال
حق نماید بر شما روشن چنینآیت خود تا کنید اندیشه زین
از تو پرسند از یتیمان در صلاحگو بود اصلاحشان خیر و فلاح
نیست لازم پرسش از حال یتیمجز که گوییم اینست از مال یتیم
با شما ایتام اخوانند و دوستبر صلاح آوردن، ایشان را نکوست
مالشان ز آمیزش ار سازید جمعنیک باشد بی فساد و اخذ و طمع
حق تعالی از صلاح و از فسادآگه است و داند اسرار عباد
کز طمع باشید با ایتام یاریا به وجه نیک و تعظیم شعار
بر شما ور خواستی حق بی درنگمی گرفتی از یتیمان کار تنگ
تا شوید از کارشان یکباره دوربس عزیز است و حکیم او در امور