۸- آیات ۳۸ تا ۳۹
هوش مصنوعی: در آیات ذکر شده، فرمان خداوند درباره مجازات دزدی بیان شده است. اگر مرد یا زنی دزد باشند، باید دستهای آن‌ها بریده شود به عنوان عقوبتی برای عمل آنان. این مجازات به عنوان پاداشی برای اعمال بد آن‌ها در نظر گرفته شده است و خداوند قدرت و حکمت دارد. اما اگر کسی بعد از انجام عمل نادرست، توبه کند و نیت اصلاح داشته باشد، خداوند او را می‌بخشد و به رحمتش رجوع می‌کند.
در ادامه، مثالی از دزدی غیر از سرقت اموال مادی آورده شده است. دزد به نماد طمع نفس انسانی تشبیه شده که از انسان جواهرات ایمان و عرفان را می‌رباید. این اشعار به تفکر درباره دزدی‌های معنوی و روحانی، و ضرورت حفظ ایمان و ارزش‌های روحی در برابر طمع اشاره دارد. همچنین، به مفهوم قناعت و اجتناب از حرص و آز پرداخته شده و تأکید شده که انسان باید بر ناکامی‌ها و خالی بودن زندگی توجه کند و از آفات طمع بپرهیزد.
وَ اَلسّٰارِقُ وَ اَلسّٰارِقَةُ فَاقْطَعُوا أَیْدِیَهُمٰا جَزٰاءً بِمٰا کَسَبٰا نَکٰالاً مِنَ اَللّٰهِ وَ اَللّٰهُ عَزِیزٌ حَکِیمٌ (۳۸) فَمَنْ تٰابَ مِنْ بَعْدِ ظُلْمِهِ وَ أَصْلَحَ فَإِنَّ اَللّٰهَ یَتُوبُ عَلَیْهِ إِنَّ اَللّٰهَ غَفُورٌ رَحِیمٌ (۳۹)
هوش مصنوعی: سارق و سارق زن را دستهایشان را قطع کنید، این مجازاتی است به خاطر کارهایی که انجام دادهاند و تنبیهی از سوی خداوند است و خداوند قادر و حکیم است. اما هر کس بعد از ظلمش توبه کند و اصلاح کند، خداوند نیز بر او توبه میپذیرد. به یقین، خداوند بخشنده و مهربان است.
و مرد دزد و زن دزد پس ببرید دستهای ایشان را پاداشی بسبب آنچه کسب کردند عقوبتی از خداست و خدا غالب درستکار است (۳۸) پس آنکه توبه کرد پس از ستمش و نیکی کرد پس خدا توبه پذیرد بر او بدرستی که خدا آمرزنده مهربانست (۳۹)
هوش مصنوعی: مرد و زن دزد را به خاطر عملی که انجام دادهاند، باید دستهایشان را قطع کرد. این مجازات به عنوان عذاب از جانب خداست و خداوند بر حق و درستکار است. اما اگر کسی بعد از گناهش توبه کند و کار نیک انجام دهد، خداوند توبهاش را میپذیرد، زیرا خداوند بخشنده و مهربان است.
مرد یا زن هر کسی کو سارق استدستهایش بر بریدن لایق است
هوش مصنوعی: هر کسی که دزد باشد، چه مرد باشد چه زن، سزاوار این است که دستهایش بریده شود.
فَاقطَعُواْ أیدِی َهُمَا گر خوانده ایدست سارق از چه برجا مانده ای
هوش مصنوعی: اگر دست سارق را قطع کردهای، پس چرا هنوز نشستهای و تماشا میکنی؟
تا جزای آنچه کرد از کسب و کاردر عقوبت یابد از پروردگار
هوش مصنوعی: انسان باید منتظر عواقب اعمال خود باشد و در نهایت، نتیجه کارهایش را از خالق خود دریافت خواهد کرد.
حق به حکمش غالب است و هم حکیمبعد توبه بر گنهکاران رحیم
هوش مصنوعی: حق همیشه بر تمام احکاماش پیروز است و همچنین حکیم، بعد از توبه، بر گنهکاران رحم و محبت دارد.
پس هر آن برگشت بر حق از ستمکار خود را کرد اصلاح از ندم
هوش مصنوعی: هر کسی که از ظلم و ستم به حق برگردد و بر خود اصلاحی انجام دهد، در واقع به سمت خوبی و درستی حرکت کرده است.
رد کند بر صاحبش مال ار که هستور نه نادم باشد از آن فعل پست
هوش مصنوعی: اگر مال، صاحب خود را رد کند و به او بازنگردد، نشاندهنده این است که صاحبش باید از این عمل زشت و ناپسند خود پشیمان باشد.
چون نماید او به حق زآن ره ایاببازگردد هم بر او حق از عذاب
هوش مصنوعی: زمانی که او با حقیقت مواجه شود، باید از مسیر انحرافی خود بازگردد و در این صورت، حق از عذاب او نیز دور خواهد شد.
کوست آمرزنده گار و مهربانخواهد آمرزش به جرم بندگان
هوش مصنوعی: کسی هست که آمرزنده و مهربان است و به خاطر گناهان بندگانش خواهند بخشید.
بر بریدن دستِ نفس اولی تر استزآنکه او دزد جواهر اکثر است
هوش مصنوعی: قطع کردن دست نفس از انسان بهتر است، زیرا نفس مانند دزدی است که بیشتر جواهرات را می‌رباید.
میبرد دزد ار که داری مال و زروآن زند بر گنج ایمان و نظر
هوش مصنوعی: اگر دزد به سراغ تو بیاید و اموال و ثروتت را برباید، این نقض ایمان و بصیرت تو را به همراه خواهد داشت.
میبرد از خانه دزدت دانه راوآن برد هم خرمن و هم خانه را
هوش مصنوعی: دزد در شب دانهها را از خانه میبرد و با خودش هم خوشهها و هم خانه را میبرد.
میبرد دزد از سرا کالای توزآن بگرید چشم خون پالای تو
هوش مصنوعی: اگر دزد از خانهات چیزی را ببرد، اشک چشمانت مانند خون جاری میشود.
او زند ره، زنده در گورت کندتا نبینی عیب خود، کورت کند
هوش مصنوعی: او را به راهی میبرد تا در گور خودت بمیری و عیبهای خود را نبینی.
دزد مالت اتفاق است ار بَرَدوآن به هر دم پردة عقلت دَرَد
هوش مصنوعی: اگر دزد مال تو را برباید، این یک حادثه است و در هر لحظه، حجاب عقل تو پاره میشود.
با تو گویم یک نشان از سرقتشتا بری ره بر زمان فرصتش
هوش مصنوعی: با تو میگویم که نشانهای از دزدی او را برای تو بگویم تا راهی بیابی برای استفاده از فرصتهایش.
چون ز دنیا دید خوار و مفلستکیمیای دل نماید بر مِست
هوش مصنوعی: وقتی که انسان دنیا را در حال بیارزشی و نداری ببیند، آیا میتواند ارزش قلب خود را در شراب نشان دهد؟
از در عرفان و فقر آید برونگردد اندر علم و دینت رهنمون
هوش مصنوعی: اگر از راه معنویت و تواضع خارج شوی، در علم و دین به هدایت درست دست نخواهی یافت.
آید از بیگانگی بر خویشی اتتا نماید پیشۀ درویشی ات
هوش مصنوعی: وقتی از بیگانگی به سوی آشنایی و نزدیکی به خودت میرسی، آن وقت هنر و روش زهد و درویشیات را نشان میدهد.
گوید افزون است ای جان ذوق توصوفی ای کو در طریقت فوق تو
هوش مصنوعی: میگوید ای جان، ذوق و شوق تو بسیار بیشتر از آن است که یک صوفی در مسیر عرفانی خود تجربه کرده است.
کی به سِیرت بوده هرگز عارفیاز رموز فقر و عرفان واقفی
هوش مصنوعی: هیچ عارفی که به حقیقت و معنای فقر و عرفان آگاه باشد، هرگز تنها با ظواهر و ظاهرسازیها به حقیقتی دست نیافته است.
رفته رفته تا که خودبینت کندرخنه اندر عقل و آئینت کند
هوش مصنوعی: به تدریج، خودخواهی تو باعث میشود که عقل و اعتقاداتت تحت تأثیر قرار بگیرند و دچار اختلال شوند.
با امیران گشت پس باید رفیقواجب است این بهر ترویج طریق
هوش مصنوعی: دوستی و همراهی با امیران و بزرگان ضروری است، چرا که این ارتباط به ترویج و گسترش راه حق و حقیقت کمک می‌کند.
از گدایان حاصلی نبود جویشمع درویشان ندارد پرتوی
هوش مصنوعی: در اینجا گفته میشود که از درخواست و انتظار از افراد نیازمند چیزی به دست نخواهد آمد، زیرا مانند شمعی که در دست درویشان است، نمیتواند نوری برای دیگران بیاورد. درواقع، تکیه بر دیگران و انتظار کمک از آن‌ها، به نتیجهای نخواهد رسید.
شو چو شیران در شکار گاو و میشپس بیار از بهر خرگوشان به پیش
هوش مصنوعی: به مانند شیران در صید و شکار باشید، سپس برای خرگوشان نیز پیش بروید.
یک مرید مال دار از صد فقیربِه بود، بر این بده از آن بگیر
هوش مصنوعی: یک شخص ثروتمند از صد فقیر بهتر است؛ پس بهتر است از او چیزهایی بگیری و به آن‌ها بدهی.
مینماید این کلامت بس نکوبیخبر زآن کز کجا زد راهت او
هوش مصنوعی: این سخن تو واقعا زیبا است، اما تو از این که او چگونه به راه تو رسیده است، بیخبر هستی.
بست چشمت، داد سرگین جای لعلمیزد او بر میخ و می دیدی تو نعل
هوش مصنوعی: چشم خود را ببند، او با سرگین به جای لعل (جواهر قرمز) میزد، بر میخ میخورد و تو نعل (زین) را میدیدی.
آن شکار گاوت از پندار بودلیک شاخش پاره کردت تار و پود
هوش مصنوعی: شکار گاو در ذهن تو بود، اما شاخش تار و پود تو را پاره کرد.
اتفاق است ار که هم در روزگاراین چنین گاوی تو را گردد شکار
هوش مصنوعی: اگر در روزگار حاضر چنین شرایطی پیش آید، ممکن است تو نیز به عنوان یک طعمه در دام بیفتی.
گفته بودت دیو، کای شیر ژیانهم بخور زو هم به درویشان خوران
هوش مصنوعی: در این بیت به شخصی اشاره شده که باید از دو نوع زندگی و دو قشر متفاوت بهرهمند شود؛ هم از لذتهای زندگی و قدرتها مانند شیر، و هم از خاکی و تواضع زندگی درویشان. به نوعی میخواهد بگوید زندگی فقط به تعلقات مادی و قدرت ختم نمیشود و باید به نیازهای دیگران و فضای معنوی نیز توجه کرد.
چون به دست آوردی از بیهوده اشسختت آید بذل خون و روده اش
هوش مصنوعی: وقتی که چیزی را که بیهوده به دست آوردهای، از دست میدهی، از دادن جان و دل خود برای آن خیلی ناراحت میشوی.
پیشتر قانع بُدی بر قوت کمنک بود در هر رگت نهصد شکم
هوش مصنوعی: قبلاً وقتی که به چیزهای کمتر قانع بودی، در هر رگ تو شوق و اشتهای زیادی وجود داشت.
می فزاید هر دمت بر حرص و آزنیستی قانع به چیزی ز اهتزاز
هوش مصنوعی: هر لحظه به حرص و آز تو افزوده میشود و تو هیچگاه از چیزهایی که به دست میآوری راضی نیستی و همواره در تلاش برای چیزهای بیشتر هستی.
پیش آن کز وی به چیزی طامعیاز سحر تا شب نشسته خاضعی
هوش مصنوعی: در برابر کسی که به خاطر او از چیزی طمع ندارم، از صبح تا شب با خضوع و فروتنی نشستهام.
وز فقیران ضعیف ای خود فروشمی گریزی همچو دیوی از سروش
هوش مصنوعی: تو از فقیران و ضعیفان، همچون دیویی که از صدای فرشتگان میگریزد، دوری میکنی.
بر تو زین قانع بود آن پاک جیبنسبت ار ندهی بر او صد نقص و عیب
هوش مصنوعی: اگر به کسی که دلش پاک است و نیتش خالص، تنها به خاطر نقصها و ایرادهایی که دارد، بیمحبتی کنی، او هرگز از تو ناراحت نخواهد شد و از تو راضی است.
این بود عرفان و فقرت بی مجاللیک قطب وقت خویشی در مقال
هوش مصنوعی: این یک نوع عارفیت و فقر بود که فرصت اندکی داشت، اما در این میان، قطب زمان در مقام خود حضور دارد.
هم رسد وقتی که بینی ناگهانمانده ای تنها ز یار و همرهان
هوش مصنوعی: زمانی خواهد رسید که ناگهان متوجه میشوی تنها ماندهای، بدون یار و همنشین.
برده مالت جمله دزد بد سرشتنیست یارت کس جز آن اخلاق زشت
هوش مصنوعی: چرا که هیچ کس در دنیا به جز تو به این رفتار ناپسند نیست و هیچ کس دیگری به این اندازه بد ذات نیست.
رفته مایۀ ذکر و فکرت بر تلفنیست سودت غیر اندوه و اسف
هوش مصنوعی: غصه و ناراحتی تو بیفایده است و هیچ سودی ندارد، زیرا همه چیز قابل برگشت نیست و فقط به حزینتر شدن تو میانجامد.
این یکی بود از نشان سارقتمابقی را دان به عقل فارقت
هوش مصنوعی: این یکی علامت از دزدی تو بود، اما بقیه را با عقل و دانش خودت بفهم.
ره مده او را به خود ، در را ببندحفظ کن کالای خویش از بد پسند
هوش مصنوعی: او را به خود راه نده و در را ببند، تا از چیزهای ناپسند از خودت محافظت کنی.
بُرده ور چیزی درآر از مشت اوپس بِبُر با تیغ قهر انگشت او
هوش مصنوعی: اگر چیزی از دست او به دست آوردی، از او بگیر و با قدرت و قاطعیت، او را ببر.
ور بدزدد بعد از آن چیز دگرکن به حبسش تا بمیرد بر بتر
هوش مصنوعی: اگر کسی چیزی را بدزدد، پس از آن باید او را به زندان بیندازند تا بمیرد و از شر او نجات یابند.