تناجی
صفی علیشاه

۷- آیات ۶۱ تا ۷۲

وَ مِنْهُمُ اَلَّذِینَ یُؤْذُونَ اَلنَّبِیَّ وَ یَقُولُونَ هُوَ أُذُنٌ قُلْ أُذُنُ خَیْرٍ لَکُمْ یُؤْمِنُ بِاللّٰهِ وَ یُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنِینَ‌ وَ رَحْمَةٌ لِلَّذِینَ آمَنُوا مِنْکُمْ وَ اَلَّذِینَ یُؤْذُونَ رَسُولَ اَللّٰهِ لَهُمْ عَذٰابٌ أَلِیمٌ (۶۱) یَحْلِفُونَ بِاللّٰهِ لَکُمْ لِیُرْضُوکُمْ وَ اَللّٰهُ وَ رَسُولُهُ أَحَقُّ أَنْ یُرْضُوهُ إِنْ کٰانُوا مُؤْمِنِینَ (۶۲) أَ لَمْ یَعْلَمُوا أَنَّهُ مَنْ یُحٰادِدِ اَللّٰهَ وَ رَسُولَهُ فَأَنَّ لَهُ نٰارَ جَهَنَّمَ خٰالِداً فِیهٰا ذٰلِکَ اَلْخِزْیُ اَلْعَظِیمُ (۶۳) یَحْذَرُ اَلْمُنٰافِقُونَ أَنْ تُنَزَّلَ عَلَیْهِمْ سُورَةٌ تُنَبِّئُهُمْ بِمٰا فِی قُلُوبِهِمْ قُلِ اِسْتَهْزِؤُا إِنَّ اَللّٰهَ مُخْرِجٌ مٰا تَحْذَرُونَ (۶۴) وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ لَیَقُولُنَّ إِنَّمٰا کُنّٰا نَخُوضُ وَ نَلْعَبُ قُلْ أَ بِاللّٰهِ وَ آیٰاتِهِ وَ رَسُولِهِ کُنْتُمْ تَسْتَهْزِؤُنَ (۶۵) لاٰ تَعْتَذِرُوا قَدْ کَفَرْتُمْ بَعْدَ إِیمٰانِکُمْ إِنْ نَعْفُ عَنْ طٰائِفَةٍ مِنْکُمْ نُعَذِّبْ طٰائِفَةً بِأَنَّهُمْ کٰانُوا مُجْرِمِینَ (۶۶) اَلْمُنٰافِقُونَ وَ اَلْمُنٰافِقٰاتُ بَعْضُهُمْ مِنْ بَعْضٍ یَأْمُرُونَ بِالْمُنْکَرِ وَ یَنْهَوْنَ عَنِ اَلْمَعْرُوفِ وَ یَقْبِضُونَ أَیْدِیَهُمْ نَسُوا اَللّٰهَ فَنَسِیَهُمْ إِنَّ اَلْمُنٰافِقِینَ هُمُ اَلْفٰاسِقُونَ (۶۷) وَعَدَ اَللّٰهُ اَلْمُنٰافِقِینَ وَ اَلْمُنٰافِقٰاتِ وَ اَلْکُفّٰارَ نٰارَ جَهَنَّمَ خٰالِدِینَ فِیهٰا هِیَ حَسْبُهُمْ وَ لَعَنَهُمُ اَللّٰهُ وَ لَهُمْ عَذٰابٌ مُقِیمٌ (۶۸) کَالَّذِینَ مِنْ قَبْلِکُمْ کٰانُوا أَشَدَّ مِنْکُمْ قُوَّةً وَ أَکْثَرَ أَمْوٰالاً وَ أَوْلاٰداً فَاسْتَمْتَعُوا بِخَلاٰقِهِمْ فَاسْتَمْتَعْتُمْ بِخَلاٰقِکُمْ کَمَا اِسْتَمْتَعَ اَلَّذِینَ مِنْ قَبْلِکُمْ بِخَلاٰقِهِمْ وَ خُضْتُمْ کَالَّذِی خٰاضُوا أُولٰئِکَ حَبِطَتْ أَعْمٰالُهُمْ فِی اَلدُّنْیٰا وَ اَلْآخِرَةِ وَ أُولٰئِکَ هُمُ اَلْخٰاسِرُونَ (۶۹) أَ لَمْ یَأْتِهِمْ نَبَأُ اَلَّذِینَ مِنْ قَبْلِهِمْ قَوْمِ نُوحٍ وَ عٰادٍ وَ ثَمُودَ وَ قَوْمِ إِبْرٰاهِیمَ وَ أَصْحٰابِ مَدْیَنَ وَ اَلْمُؤْتَفِکٰاتِ أَتَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَیِّنٰاتِ فَمٰا کٰانَ اَللّٰهُ لِیَظْلِمَهُمْ وَ لٰکِنْ کٰانُوا أَنْفُسَهُمْ یَظْلِمُونَ (۷۰) وَ اَلْمُؤْمِنُونَ وَ اَلْمُؤْمِنٰاتُ‌ بَعْضُهُمْ أَوْلِیٰاءُ بَعْضٍ یَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ یَنْهَوْنَ عَنِ اَلْمُنْکَرِ وَ یُقِیمُونَ اَلصَّلاٰةَ وَ یُؤْتُونَ اَلزَّکٰاةَ وَ یُطِیعُونَ اَللّٰهَ وَ رَسُولَهُ أُولٰئِکَ سَیَرْحَمُهُمُ اَللّٰهُ إِنَّ اَللّٰهَ عَزِیزٌ حَکِیمٌ (۷۱) وَعَدَ اَللّٰهُ اَلْمُؤْمِنِینَ وَ اَلْمُؤْمِنٰاتِ جَنّٰاتٍ تَجْرِی مِنْ تَحْتِهَا اَلْأَنْهٰارُ خٰالِدِینَ فِیهٰا وَ مَسٰاکِنَ طَیِّبَةً فِی جَنّٰاتِ عَدْنٍ وَ رِضْوٰانٌ مِنَ اَللّٰهِ أَکْبَرُ ذٰلِکَ هُوَ اَلْفَوْزُ اَلْعَظِیمُ (۷۲)
و از ایشان کسانیند که می‌رنجانند پیغمبر را و می‌گویند او شنوای سخن هر کسیست بگو گوش خیر است مر شما را می‌گردد بخدا و تصدیق می‌کند گروندگان را و رحمتی است از برای آنان که گرویدند از شما و آنان که می‌رنجانند رسول خدا را از برای ایشانست عذابی دردناک (۶۱) سوگند می‌خورند بخدا برای شما تا خشنود کنند شما را و خدا و رسولش سزاوارترند که خوشنود کنندش اگر هستند گروندگان (۶۲) آیا ندانسته‌اند که هر که مخالفت می‌کند با خدا و رسولش پس بدرستی که از برای اوست آتش دوزخ و جاوید در آن اینست رسوایی بزرگ (۶۳) می‌ترسند منافقان که فرو فرستاده شود بر ایشان سوره که آگاه گرداند ایشان را بآنچه در دلهای ایشانست بگو استهزا کنید بدرستی که خدا ظاهر کننده است آنچه را می‌ترسید (۶۴) و هر آینه اگر پرسی از ایشان هر آینه گویند جز این نیست بودیم که صحبت می‌داشتیم و بازی می‌کردیم بگو آیا بخدا و آیتهایش و رسولش بودید که استهزا می‌کردید (۶۵) عذر نخواهید بتحقیق که کافر شدید پس از ایمانتان اگر عفو کنیم از پاره از شما عذاب خواهیم کرد پاره را بسبب آنکه ایشان باشند گناهکاران (۶۶) مردان با نفاق و زنان با نفاق بعضی ایشانند از بعضی امر می‌کنند بناشایسته و نهی می‌کنند از شایسته و بهم می‌آرند دستهاشان را فراموش کردند خدا را پس فراموش کردشان بدرستی که منافقان ایشانند فاسقان (۶۷) وعده کرده خدا مردان با نفاق و زنان با نفاق و کافران را آتش دوزخ جاودانیان در آن کافیست ایشان را و لعنت کرد ایشان را خدا و از برای ایشانست عذابی پاینده (۶۸) مانند آنان که از پیش شما بودند سخت‌تر از شما بقوت و بیشتر بمالها و فرزندان پس کام جستند به نصیبشان پس کام جستید به نصیبتان هم چنان که کام جستند آنان که بودند پیش از شما بنصیبشان و درآمد کردید هم چنان که درآمد کردند آن گروه ناچیز شد کردارشان در دنیا و آخرت و آن گروه ایشانند زیانکاران (۶۹) آیا نیامد ایشان را خبر آنان که بودند پیش از ایشان قوم نوح و عاد و ثمود و قوم ابراهیم و اصحاب مدین و آن زیر و زبر شدها آمد ایشان را رسولانشان با معجزات پس نبود خدا که ستم کند ایشان را و لیکن بودند که به خودشان ستم می‌کردند (۷۰) و مردان گرونده و زنان گرونده برخی از ایشانند دوستان برخی امر می‌کنند بکارهای شایسته و نهی می‌کنند ناشایسته و بر پا می‌دارند نماز را و می‌دهند زکاة را و فرمان می‌برند خدا و رسولش را آن گروه زود باشد رحمت کند ایشان را خدا بدرستی که خدا غالب حکیم است (۷۱) وعده داد خدا مردان گرونده و زنان گرونده را بهشتهایی که می‌رود از زیرشان نهرها جاودانیان در آن و مسکنهای پاکیزه در بهشت‌هایی اقامت دایمی و خشنودی از خدا بزرگتر است آنست آن کامیابی بزرگ (۷۲)
هم از ایشانند کآزار رسولمی کنند از گفته های بی اصول
کوست گوش ار بشنود یعنی کلاممیکند باور به زودی از انام
حرفی از ما بشنود گر بر ستممیخوریم از بهر نفی آن قسم
گو که باشد أذُنُ خَیر آن نیک خوبشنود یعنی که گفتار نکو
از شما می بشنود حرفی که آنمبتنی باشد به نیکی در بیان
نی سخنهایی که دور است از فروغوز شما ناشی به قدح است و دروغ
میکند تصدیق حق را در بیانهمچنین تصدیق قول مؤمنان
رحمت است او آن کسان را کز شمامیکنند اظهار ایمان برملا
نی که او غافل ز احوال شماستمشتبه یا بر وی اقوال شماست
پرده پوشی گر کند نه از غفلت استبلکه ستّ ار او به خلق از رحمت است
آن کسان کآزار پیغمبر کننداز ره اقوال و افعال نژند
بهر ایشان از خدا باشد هلاکدر دو کون افزون عذاب دردناک
بر خدا سوگند ایشان می خورندتا شما را راضی از غدری کنند
مر احق باشد به خوشنودی خداهم رسولش، مؤمنان را بی خطا
یعنی ار باشند مؤمن بر نسقحق ز خلق اندر رضایت شد احق
مر خلاف آیا ندانند این عقولکرد هر کس با خدا و با رسول
پس مر او را شد جهنم جایگاهجاودان مانَد در او بی اشتباه
این ورود و این خلود اندر جحیمنیست جز رسوایی و خزی عظیم
مر پیمبر را منافق سیرتانکردی استهزاء میان خود چنان
که مردد باشد او در رأی خویشهر سخن نشناسد اندر جای خویش
گر به ما صد تازیانه بر زنندبِه که آرد آیت او در نصح و پند
آمد آیت کاین منافق سیرتانمر حذر دارند کآید ز آسمان
سوره ای کز قلب ایشان آگهیبدهد اندر بَددلی و گمرهی
گو که استهزاء کنید از حد فزونإنَّ الله مُخْرِج ما تَحذَرُون
گفته بودند از دورویان در تبوکخواهد این گیرد بناهای ملوک
آن شهان را خوار و مستأصل کنددر سرا و کاخشان منزل کند
گردد این مقصود کی حاصل وراجز که گردد کارها مشکل ورا
گفت با عمار یاسر ، مصطفی(ص)رو بگو این بودتان گفتارها
آمدند آن بَددلان در اعتذارکاین نب ود الاّ ز هزل رهسپار
آمد این آیت که گر پرسی تو بازتا چه می گفتند ایشان از مجاز
میبگویند إنَّمَا کُنَّا به فنخوض میکردیم و لعب اندر سخن
گو که آیا بر خدا و قول اوهستتان سخریت اندر گفتگو
عذر هم نارید کآن باشد دروغعذر غدّاران کجا دارد فروغ
بعد ایمان کرده اید اظهار کفرتا که ماند از شما ز آثار کفر
گر که بعضی را ببخشم از شمابعض دیگر را عذاب آید ز ما
زآنکه آنان توبه کردند از نفاقوین کسان ماندند در جرم و شقاق
آن منافق سیرتان از مرد و زنبعض از بعضی دورو تر بی سخن
با همند اعنی مشابه در نفاقامر بر منکر نمایند از شقاق
هم ز معروفند ناهی خلق راتا شناسی قوم ارزق دلق را
باز می دارند مردم را ز راهوز اطاعت بر رسول حق پناه
دست خود را بندند از خیراتهاوز اعانت بر ضعیفان وز عطا
کرده اند ایشان فراموش از خداهم فرامُش کردشان حق در جزا
درگذشتند اعنی از فرمان حقبازشان بگذاشت ربِ ماخَلَق
کآن دو رویان مشرکند از مرد و زنوعده حقشان دوزخ آمد بی سخن
هر منافق را جهنم محبس استدر عقوبت نار دوزخشان بس است
دورشان کرده خدای از رحمتشدائم ایشان راست نار و نقمتش
هستشان پیوسته یعنی آن تعباز نفاق و از حسد چون بولهب
همچو ایشانید ای اهل نفاقکز شما بودند سابق در سیاق
بوده اند آنها فزونتر، هم اشداز شما در قوّه و مال و ولد
بهره بردند از نصیب این جهانآنچه بُد در زندگی تقدیرشان
خود شما هم بر نصیب خود چنانبهره ور گشتید کآن پیشینیان
خوض کردید از عقول دانیهبر حظوظ و انتفاع فانیه
همچنان که خوض کردند آن کساندر حظوظ و عیش و نوش این جهان
وآن سبب گردید بر اخلاق بدهم به استهزا ء بر آیات از حسد
آن گُره نابود گشت اعمالشاندر دو دنیا هم به خسران حالشان
نامد آیا زآن طوای فشان خبرکه بُدند از این جماعت پیشتر
قوم نوح و همچنین قوم ثمودکه به غرق و صیحه مُردند آنچه بود
قوم ابراهیم کآخر در مغاکنیش پشّه کرد ایشان را هلاک
هم دگر اصحاب مدین در گزندکه به یوم الظلّه مستأصل شدند
قوم لوط آنها که در شب بی خبرمر نگون شد شهرهاشان سر به سر
آمد ایشان را رسل بهر نجاتاز خدا با معجزات و بیّنات
پس نباشد حق ستمگر بر امملیک کردند آن کسان بر خود ستم
بعد ذکر فاسقان ، سلطان ذاتکرده وصف مؤمنین و مؤمنات
گر که مَردند اهل ایمان ور زننددوست بعضی، بعض را در مأمنند
امر بر نیکی نمایند از نیازهم ز منکر خلق را دارند باز
هم بپا دار ند ارکان صلاتهم دهند از روی دانایی زکات
از خدا فرمان برند و از رسولآن گروهند اهل ایمان و قبول
رحمت ایشان را رسد زود از خداکو عزیز است و حکیم از اقتضا
وعده داد او مرد و زن را بهرهاجنّتی جاری ز زیرش نهرها
تا در آن مانند ایشان جاودانمسکن پاکیزه بس در آن جنان
جنّت عدن است در بطن بهشتدائم و باقی به هر نیکو سرشت
جوی تسنیم اندر آن جاری مدامعلم توحید است آن نزد کرام
اکبر از این جمله خوشنودی حقکآن ز نعمتهاست افزون بر طَبَق
باشد این رضوان و این نور و نعیممؤمنان را در یقین فوزی عظیم