۳۱- مناجات
هوش مصنوعی: این متن دربارهی ویژگیهای رحمت و کرم الهی است. شاعر از خداوند میخواهد که با گناهکاران بخشنده باشد و بر اساس صفات کریمانهاش عذر آنها را ببخشد. او به غنی بودن خدا اشاره میکند و اینکه بندگان فقیر، امید خود را به رحمت او بستهاند. به این نکته تأکید میکند که خداوند نه تنها گناهان را میبخشد، بلکه به بندگان نیکی نیز میدهد. همچنین به تاریخ بندگان نیکوکار اشاره میشود که با اعمال نیک خود، مقامشان را در نظر خداوند ارتقا دادهاند. شاعر نهایتاً تأکید میکند که برکت و جود خداوند بیپایان است و بندگان باید در محبت و وفا نسبت به یکدیگر و در ارتباط با خداوند تلاش کنند.
ای کریمی کز کریمان برتریبر گنهکاران به رحمت یاوری
هوش مصنوعی: ای کریم، تو از تمام صاحبفضیلتان بالاتر هستی و بر گناهکاران با رحمت خود یاری میکنی.
مر صفی هم از گنهکاران یکی استهم امیدش جز به اکرام تو نیست
هوش مصنوعی: در بین گناهکاران، یکی از آنها هم به شمار میآید و تنها امیدش به بزرگمنشی و لطف توست.
جرم او را هم ببخش از وی مگیرتو به ذات خود غنی ای ما فقیر
هوش مصنوعی: خطای او را ببخش و از او نخواه که برگرداند. تو خود به ذاتت غنی و بینیاز هستی، در حالی که ما به یاری و کمک تو نیازمندیم.
ظنّ ما بر تو نه تنها آن بودکه ببخشی جرمهای بی ز حد
هوش مصنوعی: ما فکر نمیکردیم که تنها کاری که از تو برمیآید، بخشیدن گناهان فراوان باشد.
بلکه داریم از تو امید ای اِلهکه دهی نیکی به پاداش گناه
هوش مصنوعی: ما به تو امیدواریم ای خداوند، که به خاطر گناهان ما، خوبی و نیکی عطا کنی.
در میان بندگانت بوده اندکه بَدان را بر عطاء بفزوده اند
هوش مصنوعی: در میان بندگانت افرادی هستند که بر نعمتها و بخششها افزودهاند و در واقع در انجام کارهای نیک و خیر پیشتاز بودهاند.
تا چه جای آن خدای بی شریکاوست اولی تا دهد پاداش نیک
هوش مصنوعی: تا چه اندازه خدای یگانه و بیهمتا مقام و مرتبه دارد، اوست که در ابتدا پاداش نیک را به انسانها عطا میکند.
جای نیکان هر کسی نیکو کندنیکویی بر جای عصیان او کند
هوش مصنوعی: هر کس در مسیر نیکان قدم بردارد و کارهای خوب انجام دهد، به خوبی و نیکی شناخته میشود، اما اگر کسی به خطا و نافرمانی برود، آثار آن نافرمانی در زندگیاش نمایان خواهد شد.
جود مخلوق از عرض باشد به همجود ذاتی هست خاص ذوالکرم
هوش مصنوعی: بخشش و generosity مخلوقان به خاطر شرایط و وضعیتهای ظاهری است، اما بخشش ذاتى و حقیقی مختص خداوند با جود و کرامت اوست.
خلق اشیاء یک نشان از جود اوستبودها فانی و باقی بود اوست
هوش مصنوعی: آفریدن اشیاء نمادی از بخشندگی اوست؛ چیزهایی که وجود دارند، زائل میشوند و فقط وجود او باقی میماند.
هر کریمی در جهان آمد بمُردگرچه گوی نیکی از گیتی ببرد
هوش مصنوعی: هر انسان نیکوکاری که در این دنیا به دنیا میآید، سرانجام میمیرد، حتی اگر کارهای خوب و نیکی را از خود به جا بگذارد.
چند روزی در جهان بر جود زیستجود او هم جز که بر معدود نیست
هوش مصنوعی: مدتی در این دنیا زندگی کن و بدان که generosity (بخشش) او نیز محدود به تعداد اندکی است.
پس کرم بر ذات بی مثلی سزدکز ازل جاری است جودش تا ابد
هوش مصنوعی: برخورداری از کرم و بخشش بر کسی که بیهمتاست، شایسته است؛ زیرا فیض و سخاوت او از آغاز هستی جاری بوده و تا ابد ادامه خواهد داشت.
هر نفس بر هر یک از مخلوق خویشجود و اکرامی کند ز اندازه بیش
هوش مصنوعی: هر لحظه خداوند به مخلوقات خود بخشش و احترام میکند و این نعمتها بیش از آن چیزی است که تصور کنیم.
نه چنان جودی که در وی منّتی استگفت گر منّت برید از رحمتی است
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که شخصیت یا فردی که در موردش صحبت میشود، مثل درخت جود و بخشش نیست که در نیکیهایش شرط و شروطی بگذارد. اگر روزی از بخشش و خوبی خود دست بردارد، هیچ رحمتی در این کار نیست. در واقع، نشان میدهد که انسانهای بزرگ، همچنان که نیکی میکنند، نباید در قبال آن انتظار پاداش یا منتی از دیگران داشته باشند.
تا که نعمت ز امتنان افزون کندرحمتی افزوده بر ممنون کند
هوش مصنوعی: تا زمانی که نعمت به خاطر لطف و بزرگی افزایش یابد، رحمت بیشتری بر کسی که مورد لطف قرار گرفته نازل میشود.
گر کریمی بر تو وقتی کرده جودشکر او گویی فزون از آنچه بود
هوش مصنوعی: اگر کسی به تو لطف و احسانی کرده است، شکر او را بگذار، حتی اگر فکر میکنی الطاف او بیشتر از آن چیزی است که شایستهاش بودهای.
آنکه محتاجی به وی در هر دمیمی زُداید جودش از جانت غمی
هوش مصنوعی: او همیشه در هر لحظه از زندگیات، با سخاوت و بخشش خود، نگرانی و غم را از وجودت میزداید.
کم نکرد او هرگزت هیچ از عطاءهر چه کم کردی تو از مهر و وفاء
هوش مصنوعی: او هرگز به تو از بخشش چیزی کم نکرده، اما تو از محبت و وفاداریات کم گذاشتهای.
هر چه خواهی رو به او کن زو بخواهلب ببند از شکوه یا دار از گناه
هوش مصنوعی: هر چه که میخواهی، به او بگو و از او درخواست کن. اما از شکایت کردن یا بیان اشتباهات خودت پرهیز کن.
کو ببخشد جرم و غفاری کندپرده پوشد باز و ستّاری کند
هوش مصنوعی: کسی که بتواند گناهان را ببخشد و عیبها را بپوشاند، مانند پردهای است که ناپاکیها را میپوشاند و به فردی نیکوکار تبدیل میشود.
می نگیرد داده خویش از تو بازبا کریمی این چنین بهتر نیاز
هوش مصنوعی: اگر تو دستت را به بخشش و کرامت دراز کنی، نیازی نیست که از کسی چیزی بگیری. در واقع، بزرگواری و کرامت در بیشتری از نیازها برتری دارد.
نیکی حق را به یاد آر ای فقیرکن به هر کس نیکی از برنا و پیر
هوش مصنوعی: ای فقیر، همیشه به یاد داشته باش که نیکی و خوبی را به هر کسی، چه جوان و چه پیر، انجام دهی.
داشت یوسف در نظر اکرام حقهِشت اخوان را همان نان در طبق
هوش مصنوعی: یوسف در نظر خداوند به حدی عزیز و محترم بود که برادرانش را نیز مانند نان در یک دیس، در کنار خود قرار داد.
چونکه ایشان را به نیکویی نواختپس شد اندر کار یعقوب از شناخت
هوش مصنوعی: وقتی به آنها با خوبی رفتار کردند، یعقوب هم در کارش متوجه شد و شناخت پیدا کرد.