۳- آیات ۸ تا ۱۱
هوش مصنوعی: این متن از آیات قرآن و تشریحات شاعرانۀ آنهاست که به رازهای وجودی و علم خداوند اشاره دارد. خداوند تمام آنچه را که زنان در رحم دارند می‌داند و به هر چیز اندازه‌ای داده است. او بر نهان و آشکار آگاه است و همه چیز نزد او равномер است. هیچ فرقی میان گفتن پنهانی یا آشکار وجود ندارد، زیرا او به همه چیز واقف است.
همچنین، خداوند در زندگی انسان‌ها تأثیر می‌گذارد و تغییرات را تنها زمانی انجام می‌دهد که خود آنها تغییراتی در درون خود به وجود آورند. اگر خداوند تصمیم به عذاب یا بدی برای قومی بگیرد، هیچ‌کس نمی‌تواند آن را تغییر دهد و هیچ مددکاری جز خود او وجود ندارد.
در ادامه، حکایتی از زمان پیامبر اسلام (ص) و برخی از صحابه و افرادی که تحت تأثیر کلمات و رفتارهایشان قرار می‌گرفتند، آمده است تا نشان دهد که افراد چه تغییراتی در رفتار و زندگی خود می‌دهند و این تغییرات تحت تأثیر اراده الهی است.
اَللّٰهُ یَعْلَمُ مٰا تَحْمِلُ کُلُّ أُنْثیٰ وَ مٰا تَغِیضُ اَلْأَرْحٰامُ وَ مٰا تَزْدٰادُ وَ کُلُّ شَیْ‌ءٍ عِنْدَهُ بِمِقْدٰارٍ (۸) عٰالِمُ اَلْغَیْبِ وَ اَلشَّهٰادَةِ اَلْکَبِیرُ اَلْمُتَعٰالِ (۹) سَوٰاءٌ مِنْکُمْ مَنْ أَسَرَّ اَلْقَوْلَ وَ مَنْ جَهَرَ بِهِ وَ مَنْ هُوَ مُسْتَخْفٍ بِاللَّیْلِ وَ سٰارِبٌ بِالنَّهٰارِ (۱۰) لَهُ مُعَقِّبٰاتٌ مِنْ بَیْنِ یَدَیْهِ وَ مِنْ خَلْفِهِ یَحْفَظُونَهُ مِنْ أَمْرِ اَللّٰهِ إِنَّ اَللّٰهَ لاٰ یُغَیِّرُ مٰا بِقَوْمٍ حَتّٰی یُغَیِّرُوا مٰا بِأَنْفُسِهِمْ وَ إِذٰا أَرٰادَ اَللّٰهُ بِقَوْمٍ سُوْءاً فَلاٰ مَرَدَّ لَهُ وَ مٰا لَهُمْ مِنْ دُونِهِ مِنْ وٰالٍ (۱۱)
هوش مصنوعی: خداوند می‌داند که هر زن چه چیزی را در دل دارد و رحمها چه چیزی را کم و چه چیزی را زیاد میکنند و هر چیز در نزد او اندازه و مقدار مشخصی دارد. او عالم به غیب و شهود، بزرگ و متعالی است. برای او تفاوتی نمیکند که شما آنچه را در دل دارید پنهان کنید یا علنی بگویید، یا اینکه در شب پنهان شوید و در روز به مراتب آشکارتر عمل کنید. در برابر هر فرد، فرشتگانی هستند که از او محافظت میکنند و آنچه خداوند امر کرده را اجرا میکنند. خداوند هرگز حال قومی را تغییر نمی‌دهد، مگر آنکه آن قوم خود را تغییر دهند. و اگر خداوند خیری را برای قومی بخواهد، هیچ‌کس نمی‌تواند مانع آن شود و آنها هیچ سرپرستی جز او ندارند.
خدا می‌داند آنچه بر می‌دارد هر ماده و آنچه را می‌کاهد رحمها و آنچه را می‌افزاید و همه چیز نزد او باندازه است (۸) دانای نهان و آشکار است بزرگست برتر است (۹) یکسانست از شما کسی که پوشید گفتار را و کسی که آشکار کرد آن را و کسی که او پنهانست بشب و آشکار است بروز (۱۰) مر او راست از پی هم در آینده‌ها از پیش روی او و از پس پشت او که نگهبانی می‌کنندش از امر خدا بدرستی که خدا تغییر نمی‌دهد آنچه با جمعیست تا وقتی که تغییر دهند آنچه در نفسهای ایشانست و چون خواهد خدا بجمعی بدی پس به گردانیدن نباشد مر آن را و نباشد مر ایشان را غیر خدا هیچ مددکاری (۱۱)
هوش مصنوعی: خدا می‌داند چه چیزی را برمیدارد و چه چیزی را کم میکند، رحمها را و آنچه را که افزایش می‌دهد. هر چیزی نزد او به اندازه‌ای مشخص است. او دانای به نهان و آشکار است و برتر از هر چیزی است. در میان شما کسی نیست که گفتارش پنهان باشد و کسی که آن را آشکار کند، یا کسی که در دل پنهان است و شب و روز برای او روشن است. او از آینده و از پشت سر شما باخبر است و پاسداران آنچه را که دچار میشود، از سوی خدا دارند. به درستی که خدا آنچه را که در میان گروههاست تغییر نمی‌دهد تا زمانی که آنچه در دلهایشان است تغییر دهند. و هرگاه خدا بخواهد برای گروهی بدی به وجود آورد، نمی‌تواند آن را دگرگون کند و هیچ کس جز خدا یاریدهندهای نخواهد بود.
گو خدا داند که هر زن حمل اودر رحم چبود بد است آن یا نکو
هوش مصنوعی: خدا می‌داند که وضعیت بارداری هر زن در رحمش چگونه است، آیا خوب است یا بد.
نر بود یا ماده، کوته یا درازکآهد از وی یا شود افزوده باز
هوش مصنوعی: هرچه که باشد، نر یا ماده، کوتاه یا بلند، از آنچه وجود دارد، افزوده یا کم نمیشود.
کم بود ز اعضایش اعنی در رحمیا که افزون هست مستور این مهم
هوش مصنوعی: این عبارت به این معناست که ممکن است در درون رحم، چیزی کم باشد یا اینکه چیزی که اهمیت دارد، در درون پنهان مانده باشد و به وضوح دیده نمیشود.
قصد یا مدت بود زآن بی مقالاندکش شش مه فزون نزدیک سال
هوش مصنوعی: موضوع این بیت به این اشاره دارد که به رغم آنکه مدت زمانی معین وجود دارد، در واقع انتظار و تلاش برای رسیدن به هدفی خاص، بیشتر از آنچه تصور میشود به طول میانجامد. به عبارت دیگر، گاهی اوقات زمان مورد نیاز برای دستیابی به مقصود، بیش از آن چیزی است که در ابتدا پیشبینی شده بود.
نزد او هر چیز باشد نیز هممر به اندازه بدون بیش و کم
هوش مصنوعی: در حضور او، همه چیز به اندازه خودش وجود دارد و هیچ چیز نه بیشتر است و نه کمتر.
اوست دانا بر نهان و آشکاربس بزرگ و بس بلند از اقتدار
هوش مصنوعی: او به خوبی به اسرار و حقایق آشکار آگاه است و از نظر قدرت و عظمت، بسیار بزرگ و بلندمرتبه است.
هست یکسان گر کسی قولی نهانسازد از وی یا کند با کس عیان
هوش مصنوعی: اگر کسی رازی را در دل نگه دارد یا آن را با کسی بیان کند، در اصل هیچ تفاوتی وجود ندارد.
یعنی اندر نفس سازد مختفییا که گوید فاش با یار وفی
هوش مصنوعی: شخصی در درون خود مسئلهای را پنهان میکند یا اینکه به طور صریح و آشکار با دوست وفادار خود سخن میگوید.
وآنکه او در شب طلبکار خفاستفعل خود پوشنده اندر پرده هاست
هوش مصنوعی: فردی که در شب به دنبال جستجو و درخواستهای پنهان است، کارهایش را بهگونهای انجام می‌دهد که در پس پرده باقی بماند و خود را ناپیدا نگه دارد.
وآنکه او ظاهر کنندة فعل خودهست اندر روز نزد نیک و بد
هوش مصنوعی: کسی که عملکرد خود را در روز جزا به نمایش می‌گذارد، چه کارهای نیک و چه کارهای بد.
شد مساوی پیش آن دانای رازکو بداند سرّ و جهر جمله باز
هوش مصنوعی: دانای راز که به همه اسرار و حقایق آگاه است، به گونهای معادل میشود. او می‌داند که همه چیز چه آشکار و چه پنهان است.
خود بُوند آیندگان او را ز پیهم ز پیش روی و هم از پشت وی
هوش مصنوعی: آیندگان او را هم از جلو و هم از پشت میشناسند و به او توجه میکنند.
تا نگهداری کنندش ز امر حقمر ملایک از حوادث بر نسق
هوش مصنوعی: دوست را از فرمان الهی حفظ میکنند و ملایکه او را از اتفاقات و حوادث محافظت میکنند.
یا نویسند آن کرام الکاتبینقول و فعل بنده را اندر زمین
هوش مصنوعی: نویسندگان فرشتگان خوب و درستکار، اعمال و گفتههای من را در زمین ثبت میکنند.
دَه ملک باشد موکل بی نکولبنده را وین هست اشارت بر عقول
هوش مصنوعی: ده ملک بر بندهای نظارت دارند و هیچ ظالمی در کارش دخالت نمیکند؛ این بیانگر این است که تمام این امور به عقل و درک انسان مرتبط است.
در حدیث آمد نمی گشت ار ملکمر موکل بندگان را یک به یک
هوش مصنوعی: در سخنی آمده است که فرشتگان مسئول و قدرتمند به طور فردی بر بندگان نظارت نمیکنند.
جنّیانشان می ربودند از زمینرمز معقول است این نیکو ببین
هوش مصنوعی: جنّیان از زمین اسراری را دزدیده و به خود میگیرند که درک آنها ممکن است. این را با دقت مشاهده کن.
گفته اند این آیه از وجه نزولهست راجع مر ضمیرش بر رسول
هوش مصنوعی: میگویند این آیه به دلیل نزول خود، درباره شخص رسول خدا صحبت میکند.
روزی آمد عامر ابن طفیلسوی او با جملۀ اصحاب و خیل
هوش مصنوعی: روزی عامر ابن طفیل به همراه گروهی از یارانش به سوی او آمد.
گفت اسلام آورم گر من، به راستچیست بهرم ، گفت آنچه عامه راست
هوش مصنوعی: شخصی میگوید که اگر به اسلام گروید، چه چیزی برای او خواهد بود. پاسخی میشنود که آنچه عموم مردم به آن معتقدند و باور دارند، میتواند پاسخ او باشد.
در خلافت گفت داریم استواربعد خود، گفت این بود با کردگار
هوش مصنوعی: در خلافت، گفتند که بعد از خود، ما توانستهایم به خوبی ایستادگی کنیم. خداوند هم پاسخ داد که این خواسته برآورده خواهد شد.
گفت، بر قومی کنی فرمانرواگفت، نی بر عدل این باشد بنا
هوش مصنوعی: او گفت که باید بر گروهی فرمانروایی کند، اما جواب داد که این کار بر اساس عدل و انصاف نیست.
گفت، پس بدهی چه منصب ناگزیرگفت، بر اصطبل و اسبانی امیر
هوش مصنوعی: شخصی پرسید که اگر باید بدهی چه مقام و منصبی را قبول میکنی، که در پاسخ گفت: میخواهم در اصطبل و بالای اسبهای امیر باشم.
گفت، حاجت نیست بر این منصبمزآنکه من اسبان خود را صاحبم
هوش مصنوعی: شخصی بیان میکند که نیازی به این مقام و مسئولیت ندارد، زیرا او خود دارای نفوذ و قدرت در اداره امور اسبهایش است.
با تو خواهم کرد تنها گفتگوتا بیابم حق و باطل را نکو
هوش مصنوعی: با تو صحبت میکنم تا حقیقت و نادرستی را به خوبی درک کنم.
گشت راضی مصطفی(ص) با او نشستگفت، خادم حربه ای گیرد به دست
هوش مصنوعی: محمود، خادم، به نیکی نشسته بود و تصمیم گرفت که سلاحی به دست بگیرد تا از خود و دیگران در برابر خطرات محافظت کند. او باعث رضایت پیامبر شد و در کنار او قرار گرفت.
از قفا ناگه به پیغمبر زندبیخبر کآن تیغ بر خود بر زند
هوش مصنوعی: به طور ناگهانی از پشت به پیامبر حمله میکند، بیخبر از اینکه این حمله در واقع به خود او آسیب میزند.
احمد(ص) آن را دید و گفت ای ذوالمننکن کفایت شرّ ایشان را ز من
هوش مصنوعی: احمد(ص) آن را مشاهده کرد و گفت: ای صاحب نعمت، از شرّ آنها مرا نجات بده.
تافت برقی زود و خادم را فشردگو تو آن شمشیر بر وی خورد و مرد
هوش مصنوعی: باران ناگهانی به همراه خادم، که آن را فشرد، باعث شد که تو آن شمشیر را بر او بزنی و او بمیرد.
رفت عامر گفت از لشکر به زودپر کنم این شهر را من از جحود
هوش مصنوعی: عامر به زودی گفت که از لشکر، این شهر را از کفر و نادانی پر خواهد کرد.
در ره از مرکب به محرومی فتاددست و پایش خرد گشت و جان بداد
هوش مصنوعی: در مسیر زندگی، از مرکب خود به زمین افتاد و به خاطر این سقوط، دست و پایش آسیب دید و در نهایت جانش را از دست داد.
إنَّ االلهَ لَا یُغَیِّرُ مَا بِقَومجز که خود بدهند تغییر آن زلوم
هوش مصنوعی: خداوند سرنوشت و وضعیت هیچ قومی را تغییر نمی‌دهد مگر اینکه خود آنها تصمیم به تغییر وضعیتشان بگیرند و اقدام کنند.
در خبر باشد که چون تحریم خمرشد موکّد ز امر حق بر زید و عمر
هوش مصنوعی: گفته شده است که زمانی که مصرف شراب ممنوع شد، زید و عمر به شدت به دستور خدا عمل کردند.
بود روزی مصطفی(ص) اندر عبوریک جوانی دید ز انصار او ز دور
هوش مصنوعی: روزی پیامبر اکرم (ص) در حال عبور بودند که جوانی از مهاجران را از دور دیدند.
شیشۀ بود از شرابش در بغلچون فتادش چشم بر شاه اجل
هوش مصنوعی: وقتی شیشهای که پر از شراب بود به زمین افتاد، ناگهان نگاهش به پادشاه مرگ دوخته شد.
گفت یا رب پرده یک بار دگربر کشی بر روی کار من اگر
هوش مصنوعی: ای پروردگار، خواهش میکنم یک بار دیگر پرده را از روی کار من برداری و نشانم بدهی.
ترک این عصیان کنم تائب شومستر کن ای پرده پوش ذوالکرم
هوش مصنوعی: از گناهی که انجام دادهام برمیگردم و تصمیم دارم توبه کنم. ای کسی که بر عیوب من پرده میافکنی، مرا بپوشان و عفوت را شامل حال من کن.
گفت پیغمبر مر او را چیست اینگفت باشد سرکه ای سلطان دین
هوش مصنوعی: پیامبر از او پرسید که چه چیزی است؟ او پاسخ داد که این همان سرکه است، ای پیشوای دین.
گفت آور پیش تا بینم که چیستچون چشید آن دید غیر از سرکه نیست
هوش مصنوعی: گفت بیا تا ببینم چه خبر است، چون طعم آن را چشید، متوجه شد که جز سرکه چیز دیگری نیست.
هم چشیدند از وی آن اصحاب و یاربود سرکه آن جوان بگریست زار
هوش مصنوعی: یاران از او طعم تلخی را چشیدند و آن جوان که سرکه داشت، به شدت گریه کرد.
گفت بود این خمر ای سلطان جانچون تو را دیدم نمودم توبه زآن
هوش مصنوعی: نوشیدنی گوارا، ای پادشاه جان، زمانی که تو را دیدم، از آن دست کشیدم و توبه کردم.
گفت پیغمبر که آری خمر بودتوبه کردی یافت تغییر آن به زود
هوش مصنوعی: پیامبر فرموده است که اگر بندهای از گناه شرابخواری توبه کند، به سرعت تغییر حال او مشاهده خواهد شد.
حق نخواهد بهر کس جز نیکوییگر بد آید پیش، خود باعث تویی
هوش مصنوعی: اگر کسی به کارهای بد دچار شود، باید بداند که این نتیجه اعمال خود اوست و هیچ‌کس جز نیکوکاران چیزی جز خوبی نخواهد داشت.
نیکویی از نیکویی ها زایدتبد کنی آن بد یقین پیش آیدت
هوش مصنوعی: اگر کار نیک انجام دهی، نتیجهاش فقط خوبی خواهد بود، و اگر بدی کنی، حتماً آن بدی به سراغت خواهد آمد.
حکمت حق چونکه یابد اقتضاءتا که قومی را رسد سوء القضاء
هوش مصنوعی: وقتی حکمت الهی اقتضا میکند، تقدیر بد به گروهی خواهد رسید.
نیست پس رد کردن آن را بی خلافباز نتوان داشت یعنی بر گزاف
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که نمیتوان به سادگی از مشکلی عبور کرد و باید با دقت و توجه بیشتری به آن پرداخته شود. به عبارتی، هر چیزی نیاز به بررسی و تامل دارد و نمیتوان بدون دقت از آن گذشت.
مَا لَهُم مِّن دُونِهِ مِن وَال راباش موقن تا شناسی حال را
هوش مصنوعی: بدان که هیچ حامی و پشتیبانی جز او ندارند، پس اگر این را خوب درک کنی، وضعیت را به خوبی میفهمی.
غیر حقشان والی ای یعنی که نیستتا که دارد باز از ایشان گر بدی است
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که هیچ کس به جز حق و واقعیت نمی‌تواند بر دیگران تسلط داشته باشد و اگر کسی بر آنها تسلط دارد، به خاطر نادرستی و بدی است. در واقع، او میگوید که در غیاب حقیقت، هیچ چیز واقعی و مطمئن وجود ندارد.