۶- آیات ۳۷ تا ۴۳
هوش مصنوعی: در این دعا، ابراهیم (ع) از خداوند میخواهد که فرزندانش را در سرزمینی بیکشت و زرع نزدیک خانهاش قرا دهد تا نماز را برپا دارند. او از خدا میخواهد که دلهای مردم را به سوی آنان متمایل کند و از ثمرات روزی دهد تا شکرگزار باشند. ابراهیم (ع) بر علم خداوند به پنهان و آشکار بودن امور تأکید میکند و خدا را بخاطر فرزندانش، اسماعیل و اسحاق، در پیری ستایش میکند. او از خدا میخواهد که او و فرزندانش را در اقامه نماز ثابتقدم نگه دارد و همچنین طلب آمرزش برای خود، والدین و مؤمنان در روز حساب رستاخیز میکند. سپس به این نکته اشاره میکند که خداوند از اعمال ستمکاران غافل نیست و آنان را به روزی سخت مبتلا خواهد کرد. این دعا نشاندهنده توکل، عبادت و درخواست رحمت برای خود و دیگران است.
رَبَّنٰا إِنِّی أَسْکَنْتُ مِنْ ذُرِّیَّتِی بِوٰادٍ غَیْرِ ذِی زَرْعٍ عِنْدَ بَیْتِکَ اَلْمُحَرَّمِ رَبَّنٰا لِیُقِیمُوا اَلصَّلاٰةَ فَاجْعَلْ أَفْئِدَةً مِنَ اَلنّٰاسِ تَهْوِی إِلَیْهِمْ وَ اُرْزُقْهُمْ مِنَ اَلثَّمَرٰاتِ لَعَلَّهُمْ یَشْکُرُونَ (۳۷) رَبَّنٰا إِنَّکَ تَعْلَمُ مٰا نُخْفِی وَ مٰا نُعْلِنُ وَ مٰا یَخْفیٰ عَلَی اَللّٰهِ مِنْ شَیْءٍ فِی اَلْأَرْضِ وَ لاٰ فِی اَلسَّمٰاءِ (۳۸) اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ اَلَّذِی وَهَبَ لِی عَلَی اَلْکِبَرِ إِسْمٰاعِیلَ وَ إِسْحٰاقَ إِنَّ رَبِّی لَسَمِیعُ اَلدُّعٰاءِ (۳۹) رَبِّ اِجْعَلْنِی مُقِیمَ اَلصَّلاٰةِ وَ مِنْ ذُرِّیَّتِی رَبَّنٰا وَ تَقَبَّلْ دُعٰاءِ (۴۰) رَبَّنَا اِغْفِرْ لِی وَ لِوٰالِدَیَّ وَ لِلْمُؤْمِنِینَ یَوْمَ یَقُومُ اَلْحِسٰابُ (۴۱) وَ لاٰ تَحْسَبَنَّ اَللّٰهَ غٰافِلاً عَمّٰا یَعْمَلُ اَلظّٰالِمُونَ إِنَّمٰا یُؤَخِّرُهُمْ لِیَوْمٍ تَشْخَصُ فِیهِ اَلْأَبْصٰارُ (۴۲) مُهْطِعِینَ مُقْنِعِی رُؤُسِهِمْ لاٰ یَرْتَدُّ إِلَیْهِمْ طَرْفُهُمْ وَ أَفْئِدَتُهُمْ هَوٰاءٌ (۴۳)
هوش مصنوعی: پروردگارا، من برخی از فرزندانم را در درهای غیرزراعی در کنار خانه با ارزش تو سکونت دادم. پروردگارا، تا آنها نماز را برپا دارند، پس دلهای مردمی را به سوی آنها متمایل کن و از میوهها به آنها روزی عطا کن، باشد که سپاسگزار شوند. پروردگارا، تو میدانی آنچه را که پنهان میداریم و آنچه را که آشکار میسازیم و هیچ چیزی در زمین و آسمان از خداوند پنهان نیست. سپاس برای خداوندی که به من در سنین بالا اسماعیل و اسحاق را عطا فرمود، در حقیقت پروردگار من دعاها را میشنود. پروردگارا، مرا و فرزندانم را به نماز قائم ساز و دعای ما را بپذیر. پروردگارا، برای من و والدینم و مؤمنان در روز حسابرسی ببخش. و نپندار که خداوند از آنچه ظالمین انجام میدهند غافل است، او تنها آنها را برای روزی که دیدها خیره میشود به تاخیر میاندازد. در آن روز، افراد با سرهای افراشته و چشمانی غافل به ما برخورد میکنند و دلهایشان خالی از هر چیزی است.
ای پروردگار من بدرستی که من ساکن گردانیدم برخی از فرزندانم به وادی بیکشت و زرعی نزد خانه تو که حرام گردانیده شده پروردگار ما تا برپا بدارند نماز را پس بگردان دلهای برخی از مردمان را که بشتابد بسوی ایشان و روزی ده ایشان را از ثمرها باشد که ایشان شکرگزاری کنند (۳۷) ای پروردگار ما بدرستی که تو میدانی آنچه را پنهان میداریم و آنچه آشکار میکنیم و پوشیده نمیباشد بر خدا هیچ چیزی نه در زمین و نه در آسمان (۳۸) ستایش مر خدای را که بخشید بمن در بزرگی اسماعیل و اسحق را بدرستی که پروردگار من شنوندۀ دعائی (۳۹) ای پروردگار من بگردان مرا بر پا دارنده نماز و از فرزندانم ای پروردگار ما و قبول کن دعای مرا (۴۰) ای پروردگار ما بیامرز مرا و والدینم را و مر مؤمنان را روزی که قائم شود حساب (۴۱) و مپندار البته خدا را بیخبر از آنچه میکنند ستمکاران جز این نیست باز پس میاندازیم ایشان را برای روزی که گشاده میماند در آن چشمها (۴۲) شتابزدگان ببالا دارندگان سرهاشان را بر نمیگردد بسوی ایشان چشمهاشان و دلهاشان باشد خالی (۴۳)
هوش مصنوعی: ای خداوند من، به راستی که من برخی از فرزندانم را در درهای بیکشاورزی نزدیک خانهات سکونت دادم که تو آن را حرام اعلام کردهای. هدف من این است که آنها نماز را برپا دارند. پس، دلهای برخی از مردم را به سوی آنها برگردان و از میوهها به آنها روزی بده تا شکرگزاری کنند. ای پروردگار ما، تو به خوبی میدانی آنچه را که در دلهایمان پنهان کردهایم و آنچه را که آشکار میسازیم. هیچ چیزی نه در زمین و نه در آسمان بر خداوند پوشیده نیست. ستایش مخصوص خداوندی است که به من اسماعیل و اسحاق را بخشید، که پروردگار من دعایم را میشنود. ای پروردگار من، مرا به برپایی نماز پاسداری کن و همچنین فرزندانم را. ای پروردگار ما، دعایم را بپذیر. ای پروردگار ما، مرا و پدر و مادرهایم را و همه مؤمنان را در روزی که حسابرسی برپا میشود، ببخش. و تصور نکن که خداوند از کارهای ستمکاران غافل است؛ بلکه ما آنها را به تأخیر میاندازیم تا روزی که چشمها در آن روز بهراستی متوجه میشود. در آن روز، نگاههای شتابزده و سرهای بلندتر نمیتواند به سوی آنها باز گردد و دلهایشان از ترس خالی است.
ربّنا اسکنت من ذریتیانت ربّی عالم بالنیتی
هوش مصنوعی: خدایا، من و فرزندانم را در این سرزمین سکونت بخشیدی، تو پروردگار منی و به نیات من آگاهی.
من نمودم ساکن از امر تو خودبر زمینی غَیرِ ذِی زَرع این ولد
هوش مصنوعی: من به خاطر تو از کار و زندگی خود جدا شدم، در سرزمینی که بارور نیست و چیزی نمیروید.
چونکه اسماعیل از هاجر به ناممر تولد یافت اندر ارض شام
هوش مصنوعی: اسماعیل به دنیا آمد و مادرش هاجر او را در سرزمین شام به دنیا آورد.
رشک آمد ساره را با شوهرشگفت کن دور این پسر با مادرش
هوش مصنوعی: ساره به شوهرش حسادت میورزد و میگوید: این پسر را از مادرش دور کن.
در زمینی بر که آبادی در آنمی نباشد، شد به کفر او در زمان
هوش مصنوعی: در جایی که آبادانی و زندگی وجود ندارد، به خاطر کفر او در آن زمان، وضعیت این چنین است.
آمد او را پیک خلاّق جلیلکآنچه گوید ساره بپذیر ای خلیل
هوش مصنوعی: پیامآور خداوند بزرگ به ابراهیم، میگوید که هر چه ساره بگوید، باید بپذیری.
ز امر حق پس بُرد ابراهیم همهاجر و فرزند در ارض حرم
هوش مصنوعی: ابراهیم به دستور خدا، هاجر و فرزندش را به سرزمینی مقدس و ایمن برد.
در زمین مکه بی یار و معینبازشان هِشت آن خلیل پاک دین
هوش مصنوعی: در زمین مکه، بدون همراه و کمک، صدای هشت «خلیل» (ابراهیم) پاک دین به گوش میرسد.
گفت یا رب دادم ایشان را سکوندر زمینی خشک و بی آب و عیون
هوش مصنوعی: خداوندا، من به آنها در سرزمینی بی آب و خشک آرامش و سکون بخشیدم.
نزد خانۀ تو که کردستی حراماندر آن هتک و تهاون را تمام
هوش مصنوعی: نزدیک خانهات که در آن هتک حرمت و بیاعتنایی به ارزشها بهطور کامل صورت گرفته است.
دادم ایشان را سکون ای بی نیازتا بپا دارند در طاعت نماز
هوش مصنوعی: من به او آرامش و آسایش بخشیدم، ای بینیاز، تا در عبادت و نماز به پا خیزند.
پس بگردان قلب بعضی را ز ناسسوی ایشان رایگان از بهر پاس
هوش مصنوعی: پس بعضی از دلها را به سوی آنها برگردان، بدون هیچ خواهش و انتظار، تا در حقّ آنها احترام قائل شوی.
دِه بر اهل این بلد رزق آن چناناز ثمرها مر شوند از شاکران
هوش مصنوعی: در این شهرستان، برکت و روزی به قدری فراوان است که افرادی که شکرگزارند، از ثمرات و نعمتهای آن بهرهمند میشوند.
خود تو دانی ای خداوند علیمآنچه پنهان و آشکارا میکنیم
هوش مصنوعی: ای خداوند دانا، تو خود میدانی که ما چه چیزهایی را در دل پنهان میکنیم و چه چیزهایی را به زبان میآوریم.
رحم تو بر ما ز ما باشد فزونکآگهی از حال بیرون و درون
هوش مصنوعی: رحمت و محبت تو به ما بیشتر از آن چیزی است که ما نسبت به خودمان میدانیم و از حال و هوای درونی و بیرونی خود آگاهیم.
عرض حاجت محض عجز و بندگی استور نه حاجت عرض در حاجات نیست
هوش مصنوعی: برای بیان نیاز و درخواست، باید از ناتوانی و مقام بندگی خود آگاه باشیم. در واقع، نیازی به بیان خواستهها نیست، زیرا در ذات خود نیازها نشان از وابستگی و محدودیت ما دارند.
بر خدا پوشیده نبود هیچ چیزدر زمین و در سماء روح نیز
هوش مصنوعی: خدا هیچ چیزی را در زمین و آسمان نمیپوشاند و از آن مطلع نیست، حتی روح انسانها هم برای او پنهان نیست.
آنچه یعنی گویی آن را با زبانیا به سرّ دل بداند بینشان
هوش مصنوعی: آنچه را که انسان میتواند با زبان بگوید یا در دل پنهان داشته باشد، دیگران از طریق رفتار و اعمال او درک میکنند.
آن خدا را حمد گویم بی عددکه به من بخشید در پیری ولد
هوش مصنوعی: من بیپایان خدا را شکر میکنم که در دوران پیری به من فرزندی عطا کرد.
داد اسماعیل و اسحاق آن بدیعمر دعا ء را رب من باشد سمیع
هوش مصنوعی: ای که به دعا کردن ما گوش میدهی، همانطور که اسماعیل و اسحاق به تو دعا کردند، تو نیز صدای ما را بشنو و جواب ما را بده.
مر مرا گردان تو ای پروردگاردر نماز و در حضورم پایدار
هوش مصنوعی: خداوند، تو مرا در نماز و در جلویت ثابت و پایدار کن.
همچنین بر بعضی از ذریّتمدِه تو این توفیق خیر از خصلتم
هوش مصنوعی: به بعضی از نسلهای من نیز این سعادت و موفقیت را به خاطر ویژگیهای خوب تو عطا کن.
کن تو ای پروردگار ما قبولاین دعاء را ای تو خلاّق عقول
هوش مصنوعی: ای پروردگار ما، این دعا را بپذیر، ای کسی که خالق اندیشهها هستی.
والدینم را هم ای پروردگارمغفرت کن چون تویی آمرزگار
هوش مصنوعی: ای خدا، والدینم را نیز ببخش، زیرا تنها تو هستی که قادر به آمرزش هستی.
اهل ایمان را هم افزون کن ثواباندر آن روزی که قائ م شد حساب
هوش مصنوعی: به مؤمنان پاداش بیشتری عطا کن در روزی که حسابرسی آغاز میشود.
می مپندار ای رسول پاک جانحق بود غافل ز فعل ظالمان
هوش مصنوعی: ای پیامبر، میگویم که خیال نکن که حق، از کارهای ستمگران غافل است.
غیر از این نبود که اندازد به پسرنجشان را بهر روزی سخت بس
هوش مصنوعی: جز این نمیتوانست باشد که به خاطر روزهای سخت آینده، رنجهایشان را به عقب بیندازند.
کاندر آن مر خیره گردد دیده هایا ز هول آید برونشان از قفا
هوش مصنوعی: در آن مکان، چشمها به شدت خیره میشوند یا از ترس، بهسوی پشتها مینگرند و از آنجا خارج میشوند.
مُهطِعِین یعنی که اشتابندگانسوی اسرافیل خواننده عیان
هوش مصنوعی: مُهطِعِین به معنای افرادی است که با شتاب و عجله به سمت اسرافیل (فرشتهای که در روز قیامت صور اسرافیل را خواهد دمید) میروند. این عبارت نشاندهنده حالتی از هیجان و تنش است که در انتظار یک واقعه بزرگ و مهم قرار دارند.
که خلایق را به محشر خواند اومات و حیران آن چنان گرداند او
هوش مصنوعی: او مردم را برای حساب و کتاب در روز قیامت فرا میخواند و آنها را به شدت در حیرت و شگفتی فرو میبرد.
از تحیّر و اضطراب و ابتلاباز ماند سوی بالا رأسها
هوش مصنوعی: به خاطر سردرگمی و نگرانی و مشکلات، از پایین ماندن و به سطح بالا رفتن خودداری کن.
باز ناید چشمها بی اُشتلماین است لَایَرْتَدُ إلَیهِم طَرْفُهُم
هوش مصنوعی: چشمها به سمت او برنمیگردند و از فقط دیدن او سیر نمیشوند.
یعنی از حیرت به خود کردن نگاهنیست ممکن بهرشان در هیچ گاه
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که در وضعیت حیرت و شگفتی، فرد قادر به انجام هیچ کاری نیست و نمیتواند به کسی کمک کند. در واقع، در چنین حالتی، زمان و فرصت برای هیچ اقدام یا تغییر دیگری وجود ندارد.
همچنین باشد ز سوء رایشانخالی از فهم و خرد دلهایشان
هوش مصنوعی: دلهای آنها خالی از فهم و عقل است و همچنین تحت تأثیر آرا و نظرهای نادرست قرار دارند.
قلبها از خوف یا بر حلقهاباز ماند همچو شی ئی در هوا
هوش مصنوعی: قلبها به خاطر ترس، همانطور که شیئی در هوا معلق میماند، متوقف شدند و از حرف زدن بازماندند.