۶- آیات ۸۰ تا ۹۹
هوش مصنوعی: در آیات ذکر شده، به داستان قوم ثمود و پیامبرشان صالح اشاره شده که آنها پیامهای خدا را انکار کرده و به آن اعراض کردند. علیرغم اینکه خداوند آیات و معجزاتی به آنها عطا کرده بود، آنها به ساختن خانه‌هایی در دل کوه‌ها اکتفا کرده و به تنبیه الهی دچار شدند. پس از آن، خداوند به پیامبر (ص) میفرماید که برای مردمی که به قرآن و آموزه‌های او بیاعتنایی می‌کنند، صبر کند و از آنان روی برگرداند.
همچنین در این آیات به اهمیت قرآن و هفت آیه خاص آن (سوره فاطر) اشاره شده و بر لزوم تسلیم به اراده خدا و عبادت او تأکید شده است. پیامبر (ص) مأمور است که به دعوت خود ادامه دهد و از طعنه و تمسخر مشرکان ناامید نشود.
در نهایت، خداوند پیامبر را به سجده و عبادت فراخوانده و به او یادآوری می‌کند که حیات و مرگ در دست اوست و باید به یاد خدا و حمد او باشد تا زمان مرگ فرارسد.
وَ لَقَدْ کَذَّبَ أَصْحٰابُ اَلْحِجْرِ اَلْمُرْسَلِینَ (۸۰) وَ آتَیْنٰاهُمْ آیٰاتِنٰا فَکٰانُوا عَنْهٰا مُعْرِضِینَ (۸۱) وَ کٰانُوا یَنْحِتُونَ مِنَ اَلْجِبٰالِ بُیُوتاً آمِنِینَ (۸۲) فَأَخَذَتْهُمُ اَلصَّیْحَةُ مُصْبِحِینَ (۸۳) فَمٰا أَغْنیٰ عَنْهُمْ مٰا کٰانُوا یَکْسِبُونَ (۸۴) وَ مٰا خَلَقْنَا اَلسَّمٰاوٰاتِ وَ اَلْأَرْضَ وَ مٰا بَیْنَهُمٰا إِلاّٰ بِالْحَقِّ وَ إِنَّ اَلسّٰاعَةَ لَآتِیَةٌ فَاصْفَحِ اَلصَّفْحَ اَلْجَمِیلَ (۸۵) إِنَّ رَبَّکَ هُوَ اَلْخَلاّٰقُ اَلْعَلِیمُ (۸۶) وَ لَقَدْ آتَیْنٰاکَ سَبْعاً مِنَ اَلْمَثٰانِی وَ اَلْقُرْآنَ اَلْعَظِیمَ (۸۷) لاٰ تَمُدَّنَّ عَیْنَیْکَ إِلیٰ مٰا مَتَّعْنٰا بِهِ أَزْوٰاجاً مِنْهُمْ وَ لاٰ تَحْزَنْ عَلَیْهِمْ وَ اِخْفِضْ جَنٰاحَکَ لِلْمُؤْمِنِینَ (۸۸) وَ قُلْ إِنِّی أَنَا اَلنَّذِیرُ اَلْمُبِینُ (۸۹) کَمٰا أَنْزَلْنٰا عَلَی اَلْمُقْتَسِمِینَ (۹۰) اَلَّذِینَ جَعَلُوا اَلْقُرْآنَ عِضِینَ (۹۱) فَوَ رَبِّکَ لَنَسْئَلَنَّهُمْ أَجْمَعِینَ (۹۲) عَمّٰا کٰانُوا یَعْمَلُونَ (۹۳) فَاصْدَعْ بِمٰا تُؤْمَرُ وَ أَعْرِضْ عَنِ اَلْمُشْرِکِینَ (۹۴) إِنّٰا کَفَیْنٰاکَ اَلْمُسْتَهْزِئِینَ (۹۵) اَلَّذِینَ یَجْعَلُونَ مَعَ اَللّٰهِ إِلٰهاً آخَرَ فَسَوْفَ یَعْلَمُونَ (۹۶) وَ لَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّکَ یَضِیقُ صَدْرُکَ بِمٰا یَقُولُونَ (۹۷) فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّکَ وَ کُنْ مِنَ اَلسّٰاجِدِینَ (۹۸) وَ اُعْبُدْ رَبَّکَ حَتّٰی یَأْتِیَکَ اَلْیَقِینُ (۹۹)
هوش مصنوعی: به یقین، اهل حجر پیامبران را تکذیب کردند و ما به آنان نشانه‌های خود را دادیم، اما آنان از آن روی گردان شدند. آنها از کوه‌ها برای خود خانه‌هایی می‌ساختند و در امن بودند. اما ناگهان فریادی آنان را گرفت و در حالی که صبح را درک کرده بودند، به هلاکت رسیدند. آنچه به دست آورده بودند، هیچ سودی به حالشان نداشت. ما آسمانها و زمین و آنچه میان آن دو است، جز به حق نیافریدیم و قیامت حتماً فرامی‌رسد، پس با زیبایی و نیکی برخورد کن. پروردگارت خالق و داناست و ما به تو هفت آیه و قرآن بزرگ را عطا کرده‌ایم. چشمانت را به آنچه به بعضی از آنان داده‌ایم، ننداز و بر آنها غم نخور و برای مؤمنان بال و پر بگستر. بگو من به یقین هشداردهنده‌ای آشکار هستم. همانطور که بر تقسیم‌کنندگان نازل کردیم، کسانی که قرآن را به تکه‌های گوناگون تقسیم کرده‌اند. به پروردگارت قسم، ما از همگی آنان درباره کارهایی که انجام می‌دادند، سؤال خواهیم کرد. پس آنچه را که مأمور شده‌ای، اعلام کن و از مشرکان روی برگردان. ما تو را از تمسخرکنندگان کفایت می‌کنیم، کسانی که برای خدا الهی دیگر قرار داده‌اند، به زودی خواهند فهمید. ما می‌دانیم که سخنان آنان بر تو سنگینی می‌کند. پس با حمد پروردگارت تسبیح بگو و از سجده‌کنندگان باش. و پروردگارت را عبادت کن تا زمانی که یقین به نزد تو آید.
و بحقیقت تکذیب کردند اصحاب حجر رسولان را (۸۰) و دادیمشان آیتهای خود پس بودند از آنها اعراض‌کنندگان (۸۱) و بودند میتراشیدند از کوه‌ها خانه‌هایی که ایمن باشند (۸۲) پس گرفت ایشان را فریادی مهلک بامدادکنندگان (۸۳) پس کفایت نکرد از ایشان آنچه بودند که کسب میکردند (۸۴) و نیافریدیم آسمانها و زمین را و آنچه میان آنهاست مگر بحق و بدرستی که قیامت هر آینه آینده است پس درگذر درگذشتنی خوب (۸۵) بدرستی که پروردگار تو اوست آفریدگار دانا (۸۶) و بتحقیق دادیم تو را هفت آیت از سورۀ که دو بار نازل شده و قرآن عظیم (۸۷) مگشای بخواهش البته دو چشمت را بآنچه کامرانی دادیم بآن اصنافی را از ایشان و اندوه مخور بر ایشان و فرود آور بالت را از برای گروندگان (۸۸) و بگو بدرستی که من منم بیم‌کننده آشکارا (۸۹) هم چنان که فرو فرستادیم بر آنان که قرآن را پاره پاره و جزء جزء کردند (۹۰) و آنان که گردانیدند قرآن را پاره‌ها یا سحرها یا کذبها (۹۱) پس بپروردگار تو قسم که هر آینه خواهم پرسید ایشان را همه (۹۲) از آنچه بودند که میکردند (۹۳) پس آشکار کن بآنچه مأمور شده و رو بگردان از مشرکان (۹۴) بدرستی که ما کفایت می‌کنیم از تو استهزاکنندگان را (۹۵) آنان که می‌گردانند با خدا خدایی دیگر پس زود باشد که بدانند (۹۶) و بتحقیق می‌دانیم که تو تنگ می‌شود سینه‌ات بآنچه می‌گویند (۹۷) پس تسبیح گوی بستایش پروردگارت و باش با سجده‌کنندگان (۹۸) و بپرست پروردگارت را تا بیاید تو را مرگ (۹۹)
هوش مصنوعی: اصحاب حجر به رسولان خود دروغ گفتند و ما نشانه‌های خود را به آنها دادیم، اما آنها از آنها روی گرداندند. این افراد اقدام به کندن خانه‌هایی از کوه‌ها کردند تا در امان باشند. اما صبحگاهان صدایی مهیب آنها را گرفت و آنچه که به دست آورده بودند، نتوانست از آنها محافظت کند. ما آسمانها و زمین و آنچه بین آنهاست را به حق آفریدیم و قیامت قطعا خواهد آمد. پروردگار تو خالق دانا است و ما به تو هفت آیه از سوره‌ای که دو بار نازل شده و قرآن عظیم دادیم. چشمانت را به آنچه به دیگران دادیم، نگران نکن و بر آنان غم مخور. به کسانی که ایمان دارند، مهر ورزیده و به آنها بگو که من هشداردهنده‌ای آشکار هستم. همانطور که به کسانی که قرآن را پاره‌پاره کردند فرستاده شدیم، ما نیز به تو فرستادیم. بدان که به زودی از آنچه انجام می‌دهند، از آنها سؤال خواهیم کرد. آنچه را که مأمور شده‌ای، بیان کن و از بت‌پرستان روی بگردان. ما از استهزا کنندگان تو کفایت می‌کنیم، آن‌هایی که به خدا شریک می‌سازند، به زودی می‌فهمند. ما می‌دانیم که آنچه می‌گویند، بر دل تو سنگینی می‌کند. پس ستایش پروردگارت را سر ده و با سجده‌کنندگان باش و پروردگارت را بپرست تا زمان مرگ بر تو فرا رسد.
هم به تکذیب آمدند از مرسلیناهل حجر اعنی ثمود از شرک و کین
هوش مصنوعی: قوم ثمود که اهل حجر بودند، پیامبران الهی را انکار کردند و در دین خود به شرک و کینه ورزی روی آوردند.
ما به صالح که نبی بُد بر ثموداکثری دادیم ز آیت ها به جود
هوش مصنوعی: ما به صالح، که پیامبر قوم ثمود بود، معجزات بسیاری دادیم و او را با بخشش‌های فراوانی یاری کردیم.
چونکه از صالح کتابی نیست یادشاید از آیت بود معجز مراد
هوش مصنوعی: اگر کتابی از انسان‌های نیکو نیست، شاید یادآور آیه‌ای باشد که معجزه مقصود است.
پس از آن بودند ایشان معرضینرو بگرداندند از آیات دین
هوش مصنوعی: پس از آن، آنها از نشانه‌ها و نشانه‌های دین روی برگرداندند و به سوی دیگری رفتند.
میتراشیدند ایشان از جبالخانه ها کایمن شوند از اختلال
هوش مصنوعی: آنها از کوه‌ها خانه‌هایی می‌ساختند تا از ناامنی‌ها و آشفتگی‌های جامعه در امان بمانند.
صیحه پس بگرفتشان وقت صباحدر زمان مُردند با صد افتضاح
هوش مصنوعی: در صبح، صداهایی بلند و عجیب آنها را فرا گرفت و در همان حال، به شکلی بسیار دردناک و ناراحت‌کننده جان خود را از دست دادند.
می نکرد از آنچه کردند اکتسابدفع چیزی را از آن رنج و عذاب
هوش مصنوعی: آنچه به دست آوردند از رنج و عذاب، هیچ گاه به سبب آنچه که کردند، نمی‌توانند خود را از آن رنج و درد برهانند.
نافریدیم این سماوات و زمینوآنچه باشد در میان آن و این
هوش مصنوعی: ما این آسمانها و زمین و هر چیزی که در میان آنهاست را آفریدیم.
جز به حق یعنی به وفق عدل و دادوآن ملایم نیست دائم با فساد
هوش مصنوعی: جز به حق یعنی تنها بر اساس عدل و انصاف، و این همیشه با فساد سازگار نیست.
مقتضی زآن گشت حکمت از اِلهبر هلاک سرکشان بی اشتباه
هوش مصنوعی: حکمت الهی ایجاب می‌کند که سرانجام سرکشان به طور قطعی به هلاکت برسند.
باشد آینده قیامت ای همامز اهل تکذیبت کِشد حق انتقام
هوش مصنوعی: آینده قیامت خواهد آمد، ای همام؛ از کسانی که به تو اتهام زده‌اند، حق انتقام گرفته خواهد شد.
در گذر تو فَاصفَحِ الصفحَ الْجَمیِلصفح عفو بی عتاب است ای خلیل
هوش مصنوعی: در مسیر تو، با لطافت و زیبایی عفو کن و با دل باز گذر کن، ای دوست.
خالق و داناست آن پروردگارحکم از حکمت کند در نظم و کار
هوش مصنوعی: پروردگار همه چیز را می‌داند و خالق است، و به خاطر حکمتش در کارها و نظم جهان تصمیم می‌گیرد.
دید احمد(ص) هفت رشتۀ کاروانز اقمشه وز زرّ و گوهر بار آن
هوش مصنوعی: احمد(ص) هفت رشتهٔ کاروان را دید که از پارچه‌ها، طلا و جواهر پر شده بود.
کرد اندر خاطر پاکش خطورکه اهل اسلامند مضطر در امور
هوش مصنوعی: او در ذهن خالص خود اندیشه کرد که مسلمانان در مسائل مختلف دچار مشکل و نیازمند کمک هستند.
بس گرسنه، بس برهنه، بس فقیرمشرکان را باشد این زرّ و حریر
هوش مصنوعی: این همه طلا و پارچه‌های نازک برای چه کسی است در حالی که مشرکان در فقر و تنگدستی به سر می‌برند و در گرسنگی و عریانی زندگی می‌کنند؟
آمد آیت که تو را دادیم ماهفت آیه از مثانی برملا
هوش مصنوعی: آیت و نشانه‌ای ظهور کرد که ما به تو هفت آیه از سوره‌ی مثانی را آشکار ساختیم.
هفت آیه فاتحه است آن از کتابباز قرآن عظیم از فصل و باب
هوش مصنوعی: هفت آیه از سوره فاتحه، بخشی از کتاب قرآن کریم است که در فصل و باب خاصی قرار دارد.
آن تو را بهتر ز مال این خسانکآن همه گنج است و این رنجی به جان
هوش مصنوعی: آنچه تو داری از مال خفاف و مشتی افراد ناچیز بهتر است، زیرا آن مال فقط یک گنج است، ولی زحمت و رنجی که برای تو وجود دارد ارزش بیشتری دارد.
« تفسیر سبع المثانی »
هوش مصنوعی: «تفسیر سبع المثانی» به توضیح و تفسیر آیات قرآن کریم می‌پردازد، به ویژه سوره فاتحه که به عنوان "سبع المثانی" معروف است. این تفسیر شامل توضیحات دقیق و مبنایی درباره معانی، نکات بلاغی و آموزه‌های اخلاقی این سوره می‌باشد و هدف آن روشن‌سازی مفاهیم قرآن و ارائه راهنمایی برای زندگی بهتر بر اساس آموزه‌های دین است.
قصد از سبع المثانی در شهودرتبه های هفتگانه است از وجود
هوش مصنوعی: قصد از "سبع المثانی" در اینجا به معنای درک و مشاهده انواع مختلف حقیقت‌ها و درجات وجودی است که به تعداد هفت هستند.
ملک و هم ملکوت و جبروت و مثالهم دگر اعیان و اسماء بر کمال
هوش مصنوعی: خداوند قدرت و پادشاهی را در همه جا پخش کرده و در عالم وجود، هر چیز و هر نامی را به کمال خود رسانده است.
کشف گردد این مراتب در صعودپس فنای عارف است اندر وجود
هوش مصنوعی: این جمله به این معنی است که در طی مراحل رشد و صعود به معرفت و آگاهی، وجود عارف به نوعی از بین می‌رود یا محو می‌شود. این فرآیند به کشف و درک بالاتر از حقیقت و واقعیت منتهی می‌شود.
وآن مثانی را بقاء بعد از فناگر که خوانی بس بود جانا بجا
هوش مصنوعی: اگرچه همه چیز ممکن است از بین برود، اما آنچه که باقی‌مانده و ارزشمند است، برای همیشه باقی می‌ماند. اگر تو به این حقیقت پی ببری و آن را درک کنی، برای تو کافی است، ای عزیز.
این فناء و این بقاء را پیشترشرح کردیم ار که داری در نظر
هوش مصنوعی: این دنیای فانی و وجود پایدار را قبلاً توضیح داده‌ایم، اگر توجه داشته باشی.
بهر آن سبع المثانی گفت حقای محمّد(ص) بِه ز جملۀ ماخَلَق
هوش مصنوعی: به خاطر آن سوره‌های هفتگانه (یا همان فاتحه)، خدا به پیامبر محمد (ص) گفت که تو برتر از همه مخلوقات هستی.
گر که بر اسرار قرآن مُدرکیبر تمام آفرینش مالکی
هوش مصنوعی: اگر در اسرار قرآن دانش و آگاهی داشته باشی، بر تمام موجودات و آفرینش تسلط و مالکیت پیدا خواهی کرد.
می مکش دو چشم خود یعنی ببندزآنچه بر خلق مجاز آمد پسند
هوش مصنوعی: چشمانت را ببند و از آنچه برای دیگران معمول و پسندیده به نظر می‌رسد، دوری کن.
بهره زآن دادیم ما انصاف رابر تو افزون کرده ایم الطاف را
هوش مصنوعی: ما به تو انصاف را بیشتر داده‌ایم و لطف‌هایمان را عقب نکشیده‌ایم.
مال دنیا بس بود خوار و قلیلپیش این ملک عظیم بی بدیل
هوش مصنوعی: دارایی‌های دنیوی بسیار ناچیز و بی‌ارزش است در مقایسه با این سلطنت بزرگ و بی‌همتا.
هم مباش از سرکشان اندوهگینیا که از فقر صحابه این چنین
هوش مصنوعی: از افرادی که ستم و آزار می‌کنند، غمگین مباش، یا اینکه به خاطر فقیر بودن یاران، اینگونه ناراحت نشو.
کن تواضع مؤمنان را بس نکووآن دو بال خویشتن را بر فرو
هوش مصنوعی: تواضع و فروتنی مؤمنان را نیکو بجو و بر خود بزرگبینی و تکبر را کنار بگذار.
یا که خوشرویی بود خفض جناحدر حضور اهل ایمان و صلاح
هوش مصنوعی: آیا زیبایی آن خوشرو است که در برابر مؤمنان و صالحان با تواضع و فروتنی رفتار می‌کند؟
گو نذیرم من عیان و آشکاربیمتان یعنی دهم از کردگار
هوش مصنوعی: من خود را آشکار و واضح می‌بینم، اما از خداوند کمک می‌طلبم تا به من نیروی لازم را عطا کند.
هست گر نارید ایمان بر شماچون عذابی که فرستادیم ما
هوش مصنوعی: اگر نتوانید به ایمان دست یابید، عذابی مشابه آنچه که بر شما فرستاده‌ایم، بر شما نازل خواهد شد.
بر کسانی که ز استهزاء و شرّبخش میکردند از قرآن سُوَر
هوش مصنوعی: افرادی که به تمسخر و آسیب زدن می‌پرداختند، آیات قرآن را به آنها می‌فرستادند.
که فلان سوره ز من باقی ز تووین نبود الاّ ز طغیان و عتو
هوش مصنوعی: این گفته اشاره دارد به اینکه چیزی که از من باقی مانده، نتیجه تو و سرپیچی و نافرمانی است و در حقیقت، این وضع ناخوشایند ناشی از طغیان و سرکشی است.
یا که بر سِحر و کها نت و افترامینمودی منقسم آیا ت را
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که آیا تو بر اتفاقات ناگوار و مشکلات زندگی تکیه می‌کردی و به آنها می‌پرداختی و یا اینکه بر مهارت و توانایی‌های خود در مواجهه با این مسائل تکیه داشتی. در واقع، پرسش درباره این است که آیا به سرنوشت‌ها و شایعات منفی اهمیت می‌دادی یا به قابلیت‌های خود اعتماد داشتی.
پس به حقّ کردگارت که سؤالمی کنم از آنچه کردند از ضلال
هوش مصنوعی: بنابراین، به حقّ خداوندی که پرورش‌دهمان کرده است، از اعمالی که در گمراهی انجام داده‌اند، سؤال می‌کنم.
بعد بعثت مصطفی(ص) تا مدتیخلق را میکرد پنهان دعوتی
هوش مصنوعی: پس از ظهور پیامبر اسلام، مدتی دعوت او به مردم به صورت پنهانی انجام می‌شد.
جبرئیل آورد آیت کآشکارکن هر آنچه کرده امرت کردگار
هوش مصنوعی: جبرئیل پیام آورد که هر چیزی را که خداوند خواسته است، به روشنی بیان کن.
هم بگردان روی خویش از مشرکینگو بمانند از گمان خود به کین
هوش مصنوعی: به کسانی که به خدا ایمان ندارند، توجه نکن و از آنها فاصله بگیر، زیرا ممکن است نظرات و قضاوت‌های نادرستی درباره تو و روابط‌ات داشته باشند.
ما کفایت از تو کردیم ای همامشرّ آن مستهزئین را بالتمام
هوش مصنوعی: ما از تو به اندازه کافی بهره‌برداری کردیم، ای همام! شرّ کسانی که به ما تمسخر می‌کنند، به طور کامل برطرف شد.
آن کسانی که خدای دیگریبا خدا سازند مع از ابتری
هوش مصنوعی: افرادی که برای خداوند شریک قرار دهند و او را با خدای دیگری مقایسه کنند، در واقع به خود ضرر می‌زنند و دچار نقصان روحی و اخلاقی می‌شوند.
زود پس آگه شوند از کار خودچون جزاء یابند از کردار خود
هوش مصنوعی: از زود متوجه می‌شوند که چه کارهایی انجام داده‌اند، هنگامی که نتیجه اعمال خود را می‌بینند.
ما بدانیم اینکه می گردد به تنگسینه ات ز اقوال ایشان بی درنگ
هوش مصنوعی: ما می‌دانیم که با شنیدن حرف‌های دیگران، دل تو به تنگ می‌آید و ناراحت می‌شوی.
ملتجی شو پس به حق تسبیح کنذکرش از دل، حمدش از تصریح کن
هوش مصنوعی: پس به درگاه خداوند پناه ببر و به صراحت یاد او را بر زبان بیاور و از عمق دل، حمد و ستایشش کن.
باش هم از ساجدین واندر سجودرو نما از فرق بر جمع وجود
هوش مصنوعی: به جای سجده‌کردن صرف، در حالتی که همه‌چیز در وجود جمع شده، برتر از دیگران خود را نشان بده.
کن پرستش رب خود را همچنینتا به وقت مرگ کآن باشد یقین
هوش مصنوعی: خودت را به پرستش پروردگارت مشغول کن تا زمان مرگ، چون این کار برایت تضمین شده است.
باشد این موت ارادی در شهودعارفش خواند فنای فی الوجود
هوش مصنوعی: شاید این مرگ انتخابی در درک عارفانه به معنای نابودی در وجود باشد.
عابد و معبود آنجا یک شودهر چه غیر از حق بود مندک شود
هوش مصنوعی: در آنجا، عبادت‌کننده و معبود به یک حقیقت واحد تبدیل می‌شوند و هر چیزی که غیر از حقیقت مطلق باشد، محو و ناپدید می‌گردد.
شد دوئیّت از میان، باقی حق استبی تعیّن ذات پاک مطلق است
هوش مصنوعی: پس از از بین رفتن دوگانگی، تنها حقیقتی باقی می‌ماند که ذات مقدس و بی‌هیچ ویژگی خاصی است.
نه مراتب ماند آنجا نه مقامجز شهود ذات مطلق والسلام
هوش مصنوعی: هیچ رتبه و مقامی در آنجا باقی نمی‌ماند، جز تجربه و مشاهده‌ی ذات بی‌نهایت و تمام.