۱۲- آیات ۷۹ تا ۸۲
هوش مصنوعی: در این متن به حکایات سلیمان و داوود اشاره شده است. خداوند سلیمان را با حکمت و علم عطا کرد و کوهها و پرندگان را به تسبیح او مسخر کرد. سلیمان همچنین توانست لباس جنگی برای مردم بسازد تا از آسیبها حفظ شوند. همچنین، بادهایی را به فرمان او مسخر کرد که به زمینهای برکتیافته میرفتند. برای دیوان، وظایفی در دریا تعیین شده بود و خداوند آنها را حفظ میکرد.
خلاصه دیگر این است که میگوید اجتهاد در میان پیامبران امکانپذیر نیست و آنها فقط به وحی الهی عمل میکنند. داوود و سلیمان هر دو از جانب خداوند حکم و علم دریافت کردند و هیچکس به جز سلیمان حق حاکمیت ندارد. این متن بر ضرورت شکرگزاری و پذیرش نعمتهای الهی تأکید میکند. در نهایت، اشاره میشود که سلیمان تمام تسهیلات و علم را به عنوان پیامبر از خداوند داشته و اجتهاد در احکام دینی برای پیامبران جایز نیست.
فَفَهَّمْنٰاهٰا سُلَیْمٰانَ وَ کُلاًّ آتَیْنٰا حُکْماً وَ عِلْماً وَ سَخَّرْنٰا مَعَ دٰاوُدَ اَلْجِبٰالَ یُسَبِّحْنَ وَ اَلطَّیْرَ وَ کُنّٰا فٰاعِلِینَ (۷۹) وَ عَلَّمْنٰاهُ صَنْعَةَ لَبُوسٍ لَکُمْ لِتُحْصِنَکُمْ مِنْ بَأْسِکُمْ فَهَلْ أَنْتُمْ شٰاکِرُونَ (۸۰) وَ لِسُلَیْمٰانَ اَلرِّیحَ عٰاصِفَةً تَجْرِی بِأَمْرِهِ إِلیٰ اَلْأَرْضِ اَلَّتِی بٰارَکْنٰا فِیهٰا وَ کُنّٰا بِکُلِّ شَیْءٍ عٰالِمِینَ (۸۱) وَ مِنَ اَلشَّیٰاطِینِ مَنْ یَغُوصُونَ لَهُ وَ یَعْمَلُونَ عَمَلاً دُونَ ذٰلِکَ وَ کُنّٰا لَهُمْ حٰافِظِینَ (۸۲)
هوش مصنوعی: ما فهماندیم که این امور را سلیمان درک کند و به هر یک از آنها حکمت و علم عطا کردیم. ما کوهها و پرندگان را همراه داوود تسلیم کردیم تا تسبیح خداوند را بگویند و ما همواره در حال انجام این کار بودیم. همچنین به سلیمان هنر ساختن لباسهایی یاد دادیم که شما را از خطرات حفاظت کند، آیا شما شاکر هستید؟ و برای سلیمان بادهایی تند مقرر کردیم که به فرمان او به سوی سرزمین مبارک میوزید و ما به هر چیزی آگاه بودیم. از میان شیاطین، کسانی بودند که برای او غواصی میکردند و کارهایی دیگر انجام میدادند و ما نگهبان آنها بودیم.
پس فهماندیم آن را بسلیمان و هر یک را دادیم حکم و علم و مسخر کردیم با داود کوهها را که تسبیح میکردند و پرنده را و باشیم (۷۹) و آموختیم او را ساختن لباس جنگ برای شما تا نگاه دارد شما را از آسیب شما پس آیا شما شکرکنندگانید (۸۰) و مر سلیمان را باد که تند بود میرفت بفرمانش بآن زمین که برکت دادیم ما در آن و هستیم ما بهمه چیز دانا (۸۱) و از دیوان کسانی که بدریا فرو میشدند برایش و میکردند کاری غیر آن و بودیم مر ایشان را نگاهدارندگان (۸۲)
هوش مصنوعی: ما به سلیمان فهماندیم و هر یک از آنها را به حکمت و علم مجهز کردیم و کوهها و پرندگان را با داود مسخر کردیم که تسبیح خدا میکردند. همچنین به سلیمان آموختیم چگونه لباسهای جنگی بسازد تا شما را از آسیبها محافظت کند. آیا شما شکرگزار هستید؟ و باد تند را تحت فرمان سلیمان قرار دادیم تا به زمینهایی برود که ما در آن برکت دادهایم و ما به همه چیز آگاه هستیم. همچنین از دیوان افرادی که به دریا میرفتند، برای او استفاده کردیم و آنها کارهای دیگری میکردند و ما بر آنها نظارت داشتیم.
گفت فهماندیم از علم متینما حکومت بر سلیمان این چنین
هوش مصنوعی: گفتیم که از دانش عمیق خود، توانستهایم به این روش بر سلیمان فرمانروایی کنیم.
آید اشکال اندر این معنی فزونکه دو حکم ضد بود از وحی چون
هوش مصنوعی: در اینجا بیان شده که در این موضوع معانی مختلفی وجود دارد و این به این دلیل است که گاهی دو حکم متضاد از یک منبع الهی دریافت میشود.
یا ز علم و حکمت بی اختلافکه نباشد اندر آن ظنّ و گزاف
هوش مصنوعی: در مورد علم و حکمت باید گفت که در این زمینه هیچ گونه تردید و بیپایهگی وجود ندارد.
جز که زآن باشد یکی بر اجتهادفرقه ای زین آیه کردند اعتماد
هوش مصنوعی: تنها دلیل برتری یک گروه بر دیگران، اتکای آنان به استنباط و برداشت خود از این آیه است.
بر جواز اجتهاد اندر رسلپس مظنّه آمد اندر حکم کل
هوش مصنوعی: اجتهاد در احکام دینی مهم است و براساس شواهد و نشانهها میتوان به نتایجی در این زمینه دست یافت. به این ترتیب، در مورد تمام مسائل دینی باید به دقت و با توجه به شرایط موجود بررسی شود.
گر نبودی آن روا بر انبیااز چه شد حکم سلیمانی روا
هوش مصنوعی: اگر این اجازه و اختیار برای پیامبران نبود، پس چرا حکم سلیمان نیز جایز شمرده شد؟
حقّ تحقیق این بود که حکم حقبود آنچه کرد داوود از نسق
هوش مصنوعی: حقیقت این است که آنچه داوود انجام داد، بر اساس حکم و حقیقت بود.
وآن زمان منسوخ گشت آن حکم پیشحکم دیگر شد بر اهل دین و کیش
هوش مصنوعی: در آن زمان، قاعده و قانونی که قبلاً وجود داشت، دیگر اعتبار نداشت و یک حکم جدید جایگزین آن شد و بر پیروان دین و مذهب جاری گردید.
وآنکه از نطق سلیمان نسخ کردحکم سابق را خود آن دانای فرد
هوش مصنوعی: کسی که از سخن سلیمان پیروی کرد و احکام گذشته را به خاطر آورد، خود اوست که دانشی ویژه دارد و آگاه است.
بود بهر اینکه نبود اشتباهکه سلیمان بعد داوود است شاه
هوش مصنوعی: این جمله میگوید که سلیمان به عنوان شاه پس از داوود، به خاطر این نیست که اشتباهی در انتخاب فرمانروایی رخ داده باشد، بلکه به این دلیل است که این جانشینی به طور طبیعی و منطقی اتفاق افتاده است.
شاهی و حکمت مر او را داده حقنیست کس بر حکم جز وی مستحق
هوش مصنوعی: سلطنت و حکمت به او عطا شده است و هیچکس دیگر حق دخالت در امر قضاوت ندارد جز او.
زآنکه داوُد را پسر بسیار بودهر یکی را دعوی این کار بود
هوش مصنوعی: داوود پسران زیادی داشت و هر یک از آنها ادعای انجام این کار را داشتند.
خواست تا ظاهر کند پروردگارکه سلیمان یافت بر امر انحصار
هوش مصنوعی: پروردگار خواسته است که نشان دهد سلیمان بر امور خاصی تسلط دارد و میتواند آنها را به دست آورد.
اتفاقی باشد این اندر رشادکانبیاء باشند نافی ز اجتهاد
هوش مصنوعی: اتفاقی است که در اینجا به درستی و راهنمایی الهی اشاره میکند، زیرا پیامبران میتوانند در مواردی که نیاز به اجتهاد است، گاهی از نظر شخصی دور شوند.
گفت بلخی چون بود رای رسلافضل از رأی هر آن کس در سبل
هوش مصنوعی: بلخی گفت: نظر پیامبران برتر از نظر هر کس دیگری در راهها و مسیرهاست.
بر طریق اول او را پس ز دادهست جایز در مقامات اجتهاد
هوش مصنوعی: در مسیر اولیه، او را از حق و وظیفهاش بر حذر داشتهاند و این در مراحل اجتهاد قابل تحمل است.
پس جواب این است کز بهر رسلوحی چون ممکن بود در جزء و کل
هوش مصنوعی: پاسخ این است که چگونه فرستادگان وحی میتوانستند به جزئیات و کلیات بپردازند.
پس نباشد جایز او را اجتهادکه بود منتج ظن در هر مراد
هوش مصنوعی: اجتهاد در مورد او جایز نیست، زیرا نتیجهای که به دست میآید تنها یک گمان در مورد هر هدف و مقصودی است.
پیش نور شمس بهر روشنیروز کس آرد چراغ از ایمنی
هوش مصنوعی: در نور خورشید، کسی برای روشنایی روز چراغ نمیآورد، چون همه چیز در روشنی او روشن میشود.
تا به جایی که بود ممکن یقیناکتفا بر ظن کند در شرع و دین
هوش مصنوعی: تا جایی که ممکن است، باید در مسائل شرعی و دینی تنها به گمان اکتفا کرد.
بر نبی گر بود جایز اجتهادبود جایز هم خلافش بر عباد
هوش مصنوعی: اگر برای پیامبر اجتهاد جایز باشد، پس برای عباد (مؤمنان) نیز جایز است که خلاف آن عمل کنند.
تا نمایند اجتهاد آن زید و عمرپس کند نفی نبی در قول و امر
هوش مصنوعی: در اینجا به این اشاره شده است که بعضی از افراد به اجتهاد (استنباط و برداشت) خود از دین میپردازند و بر اساس نظر خود، سخنانی میگویند که به نوعی منجر به نفی رسالت پیامبر میشود. به عبارت دیگر، این افراد به نظرات شخصی خودشان به جای تعالیم الهی متکی هستند و این کارشان ممکن است به انکار حقیقت منجر شود.
همچنان که مجتهد ز امر به جدهست جایز نفی دیگر مجتهد
هوش مصنوعی: همانطور که یک مجتهد در مسائل شرعی باید با دقت و جدیت عمل کند، این امکان وجود دارد که دیگر مجتهدین را نیز نادیده بگیرد.
برخلاف او کند یعنی عمللیک این نبود روا در این محل
هوش مصنوعی: در این مکان، رفتار و عمل او برخلاف واقعیت است و این کار در اینجا مناسب نیست.
زآنکه پیغمبر به طاعت درخور استخالف امر پیمبر کافر است
هوش مصنوعی: از آنجا که پیامبر به اطاعت سزاوار است، کسی که با دستور او مخالفت کند، کافر است.
این قدر کافی است اندر این مقامباز ران بر شرح تفسیر و کلام
هوش مصنوعی: در این موقعیت، همین مقدار اطلاعات کافی است و نیازی به گسترش بیشتر در توضیحات و مباحث نیست.
« تتمۀ بیان حال داوود(ع) و سلیمان(ع) »
هوش مصنوعی: این متن به ادامه بیان احوال داوود و سلیمان اشاره دارد.
هر دو را دادیم حکم و علم مارام شد داوود را مر کوه ها
هوش مصنوعی: ما به هر دو (سول و دانش) فرمان دادیم و علم ما بر آنها جاری شد، همانطور که بر داوود کوهها تسلط پیدا کرد.
بود در تسبیح با او کوه و طیرفاعلیم این جمله را ما خود به خیر
هوش مصنوعی: در دعا و یاد خدا، کوهها و پرندگان نیز با او هستند. ما این جمله را خود برای خود به نیکی میگوییم.
هم به او تعلیم فرمودیم ماتا زره سازد ز بهر جنگها
هوش مصنوعی: ما به او آموختیم که چگونه زره بسازد تا در میدان جنگ آماده باشد.
آن لباس آمد شما را روز حربتا نگهتان دارد از هر زخم و ضرب
هوش مصنوعی: این لباس برای شما در روز جنگ آمده است تا شما را از هر گونه آسیب و زخم محافظت کند.
پس شما آیا کنید از حق سپاسگر که باشید اندکی نعمت شناس
هوش مصنوعی: پس آیا از حق سپاسگزاری میکنید، اگر که نسبت به نعمتها اندکی شکرگزار باشید؟
بر سلیمان باد را کردیم رامبود جاری تند ز امر او مدام
هوش مصنوعی: ما باد را نزد سلیمان مطیع و فرمانبردار کردیم، و به دستور او همیشه با سرعت و تند روانه میشود.
در زمین شام کاندر وی ز ماهست برکات و نعم بی انتها
هوش مصنوعی: در سرزمین شام، برکات و نعمتهای بیپایانی از ما وجود دارد.
هر کجا میخواست از شهر و بلادمر ورا می برد در یک لحظه باد
هوش مصنوعی: هر جا که میخواست، باد در یک چشم به هم زدن، شهرها و سرزمینها را میبرد.
ما به هر چیزیم دانا بی خلافاین به حکمت بود یعنی نه از گزاف
هوش مصنوعی: ما به هر چیزی دانایی داریم و این دانش بر اساس حکمت و عقلانیت است، نه از روی بیدلی و بیهدف بودن.
وز شیاطین رام فرمودیم هممر ورا از بهر غواصی به یم
هوش مصنوعی: ما از شیاطین فرماندهی کردیم و به او گفتیم که برای غواصی به دریا برود.
همچنین از بهر دیگر کارهاو از پی آسانی دشوارها
هوش مصنوعی: برای انجام کارهای دیگر و برای راحتتر کردن کارهای سخت.
حافظ ایشان را بُدیم از ناپسندتا نپیچندش سر از فرمان و بند
هوش مصنوعی: ما آنان را از کارهای ناپسند دور نگه داشتیم تا به فرمان و قید ما سرپیچی نکنند.