۱۶- آیات ۶۱ تا ۶۳
هوش مصنوعی: این متن به موضوع توحید و قدرت خداوند می‌پردازد. خداوند خالق آسمانها و زمین است و خورشید و ماه را به تسخیر درآورده است. اگر از مردم بپرسی که چه کسی این‌ها را آفریده، حتماً خواهند گفت خدا. همچنین، خدا روزی را برای بندگانش گشاده و محدود می‌سازد و بر همه چیز علم دارد. وقتی از آنان بپرسی که باران را از آسمان نازل کرده و زمین را پس از مردن احیا کرده، نیز خواهند گفت خدا. اما بیشتر مردم تعقل نمی‌کنند و از حقایق غافلند. در واقع، فهم معقولات و معانی عمیق قرآن نیاز به درک و توفیق الهی دارد و درک این نکات از بیان و شنیداری آسان‌تر است.
وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَ اَلسَّمٰاوٰاتِ وَ اَلْأَرْضَ وَ سَخَّرَ اَلشَّمْسَ وَ اَلْقَمَرَ لَیَقُولُنَّ اَللّٰهُ فَأَنّٰی یُؤْفَکُونَ (۶۱) اَللّٰهُ یَبْسُطُ اَلرِّزْقَ لِمَنْ یَشٰاءُ مِنْ عِبٰادِهِ وَ یَقْدِرُ لَهُ إِنَّ اَللّٰهَ بِکُلِّ شَیْ‌ءٍ عَلِیمٌ (۶۲) وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ نَزَّلَ مِنَ اَلسَّمٰاءِ مٰاءً فَأَحْیٰا بِهِ اَلْأَرْضَ مِنْ بَعْدِ مَوْتِهٰا لَیَقُولُنَّ اَللّٰهُ قُلِ اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ بَلْ أَکْثَرُهُمْ لاٰ یَعْقِلُونَ (۶۳)
هوش مصنوعی: اگر از آنها بپرسی که چه کسی آسمانها و زمین را آفریده و خورشید و ماه را به خدمت گرفته است، پاسخ میدهند که خداوند این کار را کرده است. پس چرا از حقیقت دور می‌شوند؟ خداوند روزی را برای هر کس از بندگانش که بخواهد گسترش میدهد و آن را به مقدار مناسب محدود می‌سازد. یقینا خداوند به همه چیز داناست. اگر از آنها بپرسی که چه کسی از آسمان آب نازل کرده و با آن زمین مرده را زنده کرده است، باز هم میگویند خداوند. به آنها بگو: ستایش برای خداوند است؛ اما بیشتر آنها نمیفهمند.
و هر آینه اگر بپرسی از ایشان که کیست که آفرید آسمانها را و زمین را و مسخر کرد آفتاب و ماه را هر آینه گویند خدا پس بکجا برگردانیده می‌شوند (۶۱) خدا گشاده می‌گرداند روزی را برای آنکه می‌خواهد از بندگانش و تنگ می‌گرداند برایش بدرستی که خدا بهمه چیزی داناست (۶۲) و هر آینه اگر بپرسی از ایشان که کیست که فرو فرستاد از آسمان آبی را پس زنده گردانید بآن زمین را از بعد موتش هر آینه گویند خدا بگو ستایش مر خدا را بلکه اکثرشان نمی‌یابند تعقل (۶۳)
هوش مصنوعی: اگر از آنها بپرسی که چه کسی آسمانها و زمین را آفرید و خورشید و ماه را تسخیر کرد، به درستی خواهند گفت خدا. اما به کجا باز میگردند؟ خدا روزی را برای هرکسی از بندگانش که بخواهد گشاده میکند و برای کسی که بخواهد تنگ می‌گرداند. چراکه خدا به همه چیز آگاه است. و اگر از آنها بپرسی چه کسی آب را از آسمان نازل کرد و زمین را بعد از مردنش زنده کرد، حتماً خواهند گفت خدا. بگو ستایش برای خدا، اما بیشتر آنها نمیتوانند تعقل کنند.
ور که از آنها بپرسی، که چنینآفریده است این سماوات و زمین
هوش مصنوعی: اگر از آنها بپرسی که چه کسی این آسمانها و زمین را آفریده است،
رام کرد این مهر و مه را در فلکمی بگویند آن خدا بی ریب و شک
هوش مصنوعی: این شعر به این معناست که مهر و ماه در آسمان تحت فرمان و کنترل خداوند هستند و خداوندی که بدون هیچ شک و تردیدی همه چیز را در دست دارد، آنها را به حرکت درمیآورد.
بر کجا پس بازگردانده شوندخود ز توحید خدای ارجمند
هوش مصنوعی: کجا میتوانند بازگشت کنند، وقتی که از یکتایی خدای بزرگ دور افتادهاند؟
حق گشاید رزق هر کس را که خواستاز عبادش هم کند تنگ ار بجاست
هوش مصنوعی: خداوند روزی هر کسی را به نحو مطلوب فراهم میکند و اگر بخواهد میتواند روزی را برای بندگانش محدود کند، اما این کار بستگی به صلاح و شایستگی آنها دارد.
زآنکه حق دانا بود بر کلّ شیءهم بود قادر به قبض و بسط وی
هوش مصنوعی: چون خداوند بر همه چیز آگاهی کامل دارد، پس میتواند بر آنها تسلط پیدا کند و هرگونه تغییر و تحولی در آنها ایجاد کند.
ور که از ایشان بپرسی کآب رابر زمین نازل که بنمود از سما
هوش مصنوعی: اگر از آنها بپرسی که آب چگونه به زمین فرود آمد و از آسمان نمایان شد، آنها چه خواهند گفت؟
کرد احیاء مر زمین را پس به آنبعد از آنکه مرده بود اندر خزان
هوش مصنوعی: او زمین را پس از مرگ و در زمان خزان دوباره زنده کرد.
می بگویند آن خدا بی گفتگومی کند این کارها نی غیر او
هوش مصنوعی: میگویند که خدا بدون هیچ تردیدی همه کارها را انجام میدهد و هیچ کس دیگری در این کارها نقشی ندارد.
جمله بر این معترف باشند لیکبا وی آرند از پی طاعت شریک
هوش مصنوعی: همه به این موضوع اعتراف دارند، اما همچنان به دنبال همراهی با او در راستای اطاعت و خدمت هستند.
گو سپاس و حمد حق را کت نگاهداشت او از شرک و طغیان در پناه
هوش مصنوعی: شکر و سپاس خدا را که او ما را از شرک و سرکشی حفظ کرد و در سایهاش نگهداشت.
بلکه اکثر در نیابند از گماننکتۀ معقول را این مردمان
هوش مصنوعی: بسیاری از این مردم قادر نیستند مفهوم درست و منطقی را درک کنند و در بیشتر مواقع تنها بر اساس گمان و تصور خود قضاوت میکنند.
نکته ها هست ار چه گفتش جایز استلیک ز اظهارش صفی بس عاجز است
هوش مصنوعی: اگرچه نکتهها و مطالب قابل توجهی وجود دارد که میتوان درباره آنها صحبت کرد، اما بیان کردن آنها برای کسی که فاقد فهم و توانایی لازم است، دشوار است.
گرچه حقم داده تقریری عجبلیک ناید نکته ها بر نطق و لب
هوش مصنوعی: هرچند که حقیقتی شگفت دارم برای گفتن، اما نکات مهم و اساسی بر روی زبان و لبانم نمیآید.
ور کمی زآن بحر جان آید به جوشکمتری فهمند از ار باب هوش
هوش مصنوعی: اگر کمی از آن دریاى جان به جوش بیاید، آن وقت کسانی که کمتر هوش دارند، کمتر درک میکنند.
زآنکه معقولات خود فهمیدنی استنی بیانی یا سماعی تا که چیست
هوش مصنوعی: این قسمت از سخن به این معنی اشاره دارد که مفاهیم منطقی و عقلانی به گونهای هستند که باید با درک شخصی و شخصیشدن فهمیده شوند و نه به وسیله بیان یا شنیدن.
به عبارت دیگر، برای درک و فهم معقولات، نیاز به تجربیات و شناخت فردی است و نمیتوان تنها با شنیدن یا گفتن آنها به درک عمیق رسید.
اندکی در بحر قرآن شو فرورمز معقولات تا یابی نکو
هوش مصنوعی: کمی در عمق قرآن را دریاب و به نکتههای منطقی آن توجه کن تا حقیقتهای خوب را کشف کنی.
آن هم از توفیق حق باشد رفیقهم کند تأیید بر عقل دقیق
هوش مصنوعی: این اتفاق نتیجهی حمایت و توفیق خداوند است که به همراه آن عقل و خرد دقیق نیز مورد تأیید قرار میگیرد.
سمع و گفت آسان بود در هر مقاملیک بس مشکل بود فهم ای غلام
هوش مصنوعی: شنیدن و صحبت کردن در هر شرایطی راحت است، اما درک و فهم عمیق، ای پسر، کار دشواری است.