غزل شمارهٔ ۱۰۸
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به زیبایی‌های طبیعت و تغییرات آن اشاره می‌کند. باغی که مملو از وزش باد و جنبش درختان است، نمادی از زندگی و تغییر است. و در حالی که زیبایی و رنگ‌ها در این باغ نمایان است، شاعر به عدم امکان دیدن حقیقت مطلق اشاره می‌کند. او همچنین به تداوم تغییر در فصل‌ها و اثرات آن بر گیاهان و میوه‌ها پرداخته و تأکید می‌کند که در این تغییرات، باید مراقب بود تا از نیکویی‌ها و زیبایی‌ها غافل نشویم. شاعر در نهایت به خوددار بودن از شتاب‌زدگی در زندگی و لذت بردن از لحظات اشاره می‌کند.
این باغ سراسر همه پر باد وزانستجنبیدن این شاخ درخشان همه زانست
هوش مصنوعی: این باغ به طور کلی تحت تأثیر باد قرار دارد و حرکت این شاخه درخشان نیز به خاطر همین باد است.
او را نتوان دید، که صورت نپذیردهر چند که صورتگر رخسار رزانست
هوش مصنوعی: نمیتوان او را دید، زیرا هر شکلی نمیتواند او را در خود جور کند، هرچند که صورتساز، چهرهاش را به زیبایی آفریده باشد.
بس رنگ بر آرد ز سر این خم پر از نیلآن خواجه، که سر جملهٔ این رنگ رزانست
هوش مصنوعی: این خزانهٔ رنگ، مانند خم شراب است که سرشار از نیل است و آن کسی که به این رنگ‌ها آغشته میشود، میتواند تمام جاذبهها و زیبایی‌های آن را به نمایش بگذارد. در واقع، این رنگ‌ها از آن خاصیتهای جذاب و شگرفی برخوردارند که میتوانند توجه همه را به خود جلب کنند.
آن عقل، که بر هر غلط انگشت نهادیدر صنعت آن کار که انگشت گزانست
هوش مصنوعی: عقلی که به هر اشتباه اشاره کردی، در حقیقت در آن هنر، همانند کسی است که فقط با انگشت اشاره می‌کند.
صد رنگ ببینیم درین باغ به سالیکین چیست؟ بهار آمد و این چیست؟ خزانست
هوش مصنوعی: در این باغ در یک سال، هزاران رنگ را میبینیم. حالا که بهار آمده، این چه حالتی است؟ آیا هنوز خزان است؟
هر لحظه برون آید ازین صفه نباتیکندر هوس او شکر انگشت گزانست
هوش مصنوعی: هر لحظه از این خانه گیاهی بیرون میآید که در آرزوی او، شیرینی را با انگشتانش میچشد.
ای اوحدی، انگور خود از سایه نگه‌دارتا غوره نماند، که شب میوه پزانست
هوش مصنوعی: ای اوحدی، انگور خود را از سایه دور نگهدار تا به غنچه تبدیل نشود، چرا که شب، زمان رشد و پرورش میوه است.