غزل شمارهٔ ۲۴۳
هوش مصنوعی: این متن به بررسی اهمیت وجود و حضور "او" (که به نوعی به خدا اشاره دارد) در همه چیز می‌پردازد. شاعر بیان می‌کند که هر چیزی که وجود دارد و هر اتفاقی که می‌افتد، به دلیل وجود اوست و نمی‌توان بدون او چیزی را درک کرد. او از ناملایمات نمی‌هراسد، چون در هر وضعیت و در هر پیشامدی، وجود او را در نظر دارد. در مسیر زندگی و سفر، صداقت و راست‌گویی مهم است و باید همیشه به او وفادار بود. در نهایت، شاعر تأکید می‌کند که برای رسیدن به حقیقت و کمال، تنها از طریق وجود او می‌توان پیشرفت کرد و به مقصد نهایی رسید.
هر نقش که پیش آید گویم: مگر او باشدچون او برود، گویم: آن دگر او باشد
هوش مصنوعی: هر تصویری که مقابل من میآید، میگویم: شاید او باشد. و وقتی او میرود، میگویم: آن یکی هم ممکن است او باشد.
بی‌او نبود هرگز چیزی که شود زایلزیرا نشود زایل آن چیز اگر او باشد
هوش مصنوعی: هر چیزی که وجود دارد و از بین میرود، بدون وجود او هیچگاه به وجود نیامده است؛ زیرا اگر او باشد، آن چیز هرگز زائل نمیشود.
از خصم نمی‌نالم وز تیغ نمی‌ترسماز تیغ کجا ترسد؟ آن کش سپر او باشد
هوش مصنوعی: من از دشمنی شکایت نمیکنم و از شمشیر نمیترسم. چه جای ترس از شمشیر است، وقتی کسی که سپر دارد، در برابر آن ایستاده است.
روزی که به قتل من شمشیر کشد دشمنبر هم نزنم دیده گر در نظر او باشد
هوش مصنوعی: در روزی که دشمن برای کشتن من شمشیر بکشد، حتی اگر در چشم او باشم، چشم خود را از او برنمیدارم و نمیخواهم چیزی را به هم بریزم.
گر راست رود سالک، در هر قدمی او راهر چیز که پیش آید زان پیشتر او باشد
هوش مصنوعی: اگر سالک به راه راست قدم بردارد، در هر قدمی که برمیدارد، هر چیزی که پیش رویش قرار گیرد، از قبل برای او مقدر شده است.
جز صدق مبر با خود در راه، که تا منزلهم بدرقه او گردد، هم راهبر او باشد
هوش مصنوعی: با خود هیچچیز جز صداقت را حمل نکن، زیرا این صداقت هم در مسیر تو را همراهی می‌کند و هم به تو هدایت میدهد تا به مقصد برسی.
روزی که تو برگیری دست غلط از دیدهاین جمله که می‌بینی خود سر بسر او باشد
هوش مصنوعی: روزی که تو اشتباهات را از چشمانت پاک کنی، این جملهای که می‌بینی به طور کامل درباره او خواهد بود.
زو گر خبری خواهی، با راهروی بنشینتا چون خبرت گوید، عین خبر او باشد
هوش مصنوعی: اگر میخواهی از چیزی باخبر شوی، با کسی که در آن زمینه تجربه دارد گفتگو کن تا او حقیقت را به واقعیت بگوید و آنچه را میدانی، دقیقاً همان باشد.
چون اوحدی ار خواهی کردن سفر علویآنجا نرسی، الا کت بال و پر او باشد
هوش مصنوعی: اگر بخواهی به سفر معنوی و عرفانی بروی، نمیتوانی به مقامات بلند دست یابی، مگر اینکه بال و پر و توانایی لازم را داشته باشی.