غزل شمارهٔ ۴۳۸
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف زیبایی و جذابیت یک معشوق می‌پردازد و احساسات عاشقانه را به تصویر می‌کشد. شاعر با استفاده از تشبیهات زیبا، ویژگی‌های ظاهری و باطنی معشوق را توصیف می‌کند و به تاثیری که معشوق بر دل عاشق دارد اشاره می‌کند. نازک‌طرزی، زیبایی چشمان و لبان معشوق، و اثرات آن روی دل شاعر باعث غم و شادی او می‌شود. شاعر به خود می‌گوید که چرا باید بار غم معشوق را بر دوش بکشد، و در نهایت بر لزوم بیان این احساسات و ناله کردن در غم معشوق تأکید دارد.
پستهٔ آن ماه مروارید گوشچون بخندد بشکند بازار نوش
هوش مصنوعی: وقتی آن ماه زیبا با گوشهایش بخندد، بازار خوشی و شادی رونق میگیرد و حتی پستهاش هم میشکفد.
صورت او مایهٔ لطفست و نازپیکر او سایهٔ عقلست و هوش
هوش مصنوعی: چهرۀ او نماد زیبایی و محبت است و قامت او نشاندهندۀ خرد و هوش میباشد.
نرگس جادو فریبش سحر پاشسنبل هاروت بندش لاله پوش
هوش مصنوعی: چشمهای زیبا و فریبنده نرگس، چون جادو جذاباند و همچنین عطر و زیبایی سنبل و لاله دلربا است. این زیباییها گویی جادوی خاصی دارند که انسان را به خود میکشانند و مسحور میکنند.
چون مگس برسر نهد هر لحظه دستاز لب چون لعل او شکر فروش
هوش مصنوعی: وقتی مگس به سر او مینشیند، هر لحظه دست از لب او برنمیدارد، مثل اینکه لب او مانند لعل شیرینی به فروش میرسد.
در غم او باز دیگ سینه راآتشی کردم، که ننشیند ز جوش
هوش مصنوعی: غم او باعث شد که دوباره آتش در سینهام برافروزم، بهطوری که این شعلهها خاموش نشوند و همواره در حال جوشیدن باشند.
خاطر ما کی خراشیدی چنین؟گر به گوش او رسیدی این خروش
هوش مصنوعی: کی شد که خاطر ما را چنین آزردهای؟ اگر صدای ما به او برسد، چه خواهد شد؟
دوش آب دیده از سر می‌گذشتدر غم آن زلفهای تا به دوش
هوش مصنوعی: شب گذشته اشکهایم بیاختیار از چشمانم سرازیر شد، به یاد آن موهای زیبا که تا دوش او میرسید.
اوحدی، تا کی کشی بار غمش؟از کشش چون نیست سودی، پس مکوش
هوش مصنوعی: اوحدی، تا کی میخواهی بار غم او را به دوش بکشی؟ چون از این تلاش و کشمکش فایدهای نمیبری، پس دیگر تلاش نکن.
گر به قولت گوش میدارد، بنالور سخن در وی نمی‌گیرد، خموش
هوش مصنوعی: اگر به حرفهایت توجه نمیکند و به درد و دلهایت اهمیت نمیدهد، بهتر است سکوت کنی.