غزل شمارهٔ ۶۱۰
هوش مصنوعی: این شعر درباره عشق و شیدایی است و شاعر در آن احساسات عمیق خود را نسبت به محبوبش بیان می‌کند. شاعر می‌گوید که وقتی عشق در دل باشد، دیگر انکار آن ممکن نیست و حتی زهد و خودداری هم نمی‌تواند جلوی شیدایی را بگیرد. او به صوفی اشاره می‌کند که اگر از می در دل خود بنوشد، شیدایی‌اش افزایش می‌یابد. شاعر همچنین می‌گوید که اگرچه می‌توان داستان جدایی و تلخی ناشی از عشق را نوشت، اما هیچ کلمه‌ای نمی‌تواند تمام احساسات او را شرح دهد. با بیان اشک و خون، او به شدت درد و غم خود را از دوری محبوبش نشان می‌دهد و در انتها به یگانگی عشق اشاره می‌کند که در دلش تنها محبوبش در اولویت است.
کأس می در دست و کوس عشق بر بامستمانچون بود انکار با می خواره و با مستمان؟
هوش مصنوعی: در دست داشتن جامی از شراب و نواختن ساز عشق بر بام، چگونه می‌توان انکار کرد در حالی که با چنین مینوشنده و مستی همراه هستم؟
زود جام زهد خود بر سنگ شیدایی زندگر بنوشد صوفی آن صافی که در جا مستمان
هوش مصنوعی: سریعا جام زهدش را به زمین میزند. اگر صوفی از آن شراب خالص بنوشد، ما هم در همان لحظه مست خواهیم شد.
آنکه میخواهد که: ما را سر بگرداند ز عشقتیغ بر کش، گو: چه جای سنگ و دشنامستمان!
هوش مصنوعی: کسی که میخواهد ما را به خاطر عشق سرزنش و بد و بیراه نثار کند، باید بداند که ما جایی برای پرتاب سنگ و فحش نداریم!
ای که میگویی: سر خود گیر و دست از من بدارتا برون آید سر و دستی که در دامستمان
هوش مصنوعی: ای کسی که میگویی: خود را نجات بده و از من دور شو تا کسی که در دامی گرفتار است، نجات یابد.
گر چه بنویسیم صد دفتر نخواهد شد تمامشرح آن تلخی، که از هجر تو در کامستمان
هوش مصنوعی: هرچقدر هم که بنویسیم و شرح دهیم، باز هم نمیتوانیم تمام تلخیهایی را که از دوری تو بر دلمان نشسته، بیان کنیم.
اشک چشم من کنون خونیست و آن خون نیز همچون ببینی یا ز دل، یا از جگر وامستمان
هوش مصنوعی: اشک چشمانم اکنون به خون تبدیل شده و این خون نیز به مانند آن چیزی است که از دل و جگر برمیخیزد.
تا ترا دیدیم دل را آرزویی جز تو نیستتا نپنداری که میل خواب و آرامستمان
هوش مصنوعی: تا وقتی تو را دیدیم، دل خواهشی جز تو ندارد و نگو که آرزوی ما تنها خواب و آرامش است.
تا به منزل باش،گو، کز تو چه خواریها کشیم؟کانچه دیدیم از تو سودا اولین گامستمان
هوش مصنوعی: تا زمانی که در منزل هستی، بگو که ما از تو چه رنجهایی را تحمل کردهایم؟ زیرا هر چیزی که از تو دیدهایم، فقط شروع دردها و مشکلات ماست.
گر جهان پر نقش باشد در دل ما جز یکینیست ممکن، خاصه کاکنون اوحدی نامستمان
هوش مصنوعی: اگر جهان پر از نقش و تصویر باشد، در دل ما تنها یک چیز وجود دارد و آن هم غیر ممکن است، به ویژه اکنون که اوحدی نامستمان در میان ماست.