غزل شمارهٔ ۶۲۵
هوش مصنوعی: این شعر به بررسی نکات مهم زندگی و طریقت می‌پردازد. شاعر به خواجه هشدار می‌دهد که نباید از خانه و وطن دور باشد و با سفر کردن، سودی نخواهد برد. او تأکید می‌کند که برای بهبودی و رشد روحی باید در جای خود ماند و به خود توجه داشت. همچنین به این نکته اشاره می‌کند که زندگی پر از بلاها و مشکلات است و باید آماده‌ی مواجهه با آن‌ها بود.
شاعر می‌گوید که ظاهر یک نفر نباید معیار قضاوت در مورد او باشد، زیرا انسان‌ها در زمان‌های مختلف چهره‌های متفاوتی از خود نشان می‌دهند. او به جوانان توصیه می‌کند که خود را مشغول امور مهم کرده و منتظر دیگران نباشند. در نهایت، شاعر به اهمیت ارتباط با افراد تاثیرگذار و جستجوی موفقیت اشاره می‌کند و یادآور می‌شود که باید در زندگی به سمت ارزش‌های واقعی حرکت کرد.
ای خواجه، چه آوردی زین خانه بدر بودن؟سودیت نمی‌باید چندین به سفر بودن
هوش مصنوعی: ای آقا، چه فایدهای دارد که از این خانه بیرون رفتهای؟ نیازی به این همه زحمت و سفر کردن نیست.
اندر پی بهبودی باید شدنت، کین جابیماری بد باشد هر روز بتر بودن
هوش مصنوعی: برای بهبودی باید تلاش کنی، زیرا اینجا بیماری هر روز بدتر می‌شود.
بر چرخ کشیدی سر ناگاه، ندانستیکانگشت‌نما خواهی گشتن، ز قمر بودن
هوش مصنوعی: ناگهان سر خود را به سمت آسمان بلند کردی، غافل از اینکه با این کار، به نشانهای مشخص تبدیل خواهی شد، همانند ماه که درخشان است.
این دولت بیداران ناگاه نماید رخگر منتظر آنی، باید به خبر بودن
هوش مصنوعی: اگر منتظر تغییرات و بیداری هستی، باید از اوضاع و اخبار جدید باخبر باشی تا بتوانی با آن مواجه شوی.
جز صورت یکرنگی مپسند که زشت آیدگه زاهد خوشیده، گه فاسق‌تر بودن
هوش مصنوعی: به جز ظاهر یکرنگ و ظاهری ساده، چیز دیگری را نپسند؛ زیرا چنین ظاهری ممکن است در یک لحظه زیبا و در لحظهای دیگر زشت به نظر بیاید. گاهی اوقات فردی میتواند به ظاهر زاهد باشد و در مواقع دیگر رفتار فاسقانهای از خود نشان دهد.
از پای طلب منشین، کین جات نمی‌بایددستی دو سه بوسیدن، روزی دو سه سر بودن
هوش مصنوعی: هرگز از درخواست و خواستهات کنارهگیری نکن، زیرا این نقطهی مطلوبی است که نباید آن را آسان گرفت. گاهی برای رسیدن به آن، باید چند بار تلاش کرد و صبر و حوصله به خرج داد.
هان! ای پسر مقبل، خود نیز بکن کاریجاوید نمی‌شاید در نان پدر بودن
هوش مصنوعی: بهتر است، ای فرزند! خودت نیز در پی انجام کاری برو، زیرا فقط با داشتن نام پدر نمیتوان به جاودانه شدن رسید.
منقاد دلیلی شو، در راه، که آهن رابی‌صحبت اکسیری دورست ز زر بودن
هوش مصنوعی: به خودت نظم بده و به دلیلی که در پیش داری پایبند باش، زیرا آهن بدون کمک و گفتگو، به همان اندازه طلا ارزش ندارد.
چون اوحدی از دستش دریای بلا درکشتا وقت سخن بتوان دریای گهر بودن
هوش مصنوعی: وقتی اوحدی در مواجهه با مشکلات و سختیها قرار میگیرد، باید این سختیها را تحمل کند تا زمانی که بتواند در گفتگو، همچون دریای گرانبهایی باشد.