غزل شمارهٔ ۷۹۷
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به اهمیت عشق و عشق ورزی اشاره می‌کند و می‌گوید که اگر کسی خواهان عشق یکی باشد، باید در این مسیر با دقت و آگاهی عمل کند. او به این نکته اشاره می‌کند که دنیا باید بر اساس عشق دوستان در نظر گرفته شود و از دشمنان دوری جست. شاعر به ویژگی‌های عشق اشاره می‌کند و می‌گوید که برای رسیدن به عشق واقعی، باید رنج‌ها و سختی‌ها را تحمل کرد و از دیگران دل نکند. همچنین، عشق باید با صداقت و وفاداری همراه باشد و هر گونه هوس بازی با دیگران را ناپسند می‌شمارد. در نهایت، شاعر تأکید می‌کند که عشق نیازمند فداکاری و تمرکز است و نمی‌توان به راحتی از آن گذشت.
ز برنا پیشگان آموز و رندان رسم سربازیگرت سودای آن دارد که: عشق آن پسر بازی
هوش مصنوعی: از جوانان باتجربه یاد بگیر و از دلیران هنرهای جنگی را فرا بگیر، اگر به عشق آن پسر علاقهمند هستی.
جهان بر دشمنان بفروش و عشق دوستان بستانکه مقصود از جهان عشقست و باقی سر بسر بازی
هوش مصنوعی: دنیا را به دشمنانت بده و عشق دوستانت را بگیر؛ چرا که هدف این دنیا عشق است و باقی مسائل تنها بازی هستند.
حریف سیم کش باید، که در سیمین بران پیچدکه وصل یار سیمین بر نیابی جز به زر بازی
هوش مصنوعی: برای دستیابی به وصال و نزدیکی به محبوبی که زیبایی او به مانند نقره است، باید با هوش و مهارت در روابط اجتماعی و عاشقانه عمل کرد. در واقع، برای رسیدن به دل شخصی خاص، نیاز به تدبیر و توانایی خاصی است که بدون آن، نمی‌توان به آرزوها و خواستهها دست یافت.
نخست آگاه کن خود را، چو بازی نرد درد اوکه زودت مات گرداند غمش، گر بی‌خبر بازی
هوش مصنوعی: اول خود را آگاه کن، چون در بازی نرد اگر از درد او ناآگاه بمانی، به سرعت بدون توجه به مشکلات و غمهایش متوقف میشوی.
نمی‌باید که از ناوک نظر بر هم نهی هرگزگرت با روی او باشد تمنای نظربازی
هوش مصنوعی: هرگز نباید نگاه خود را از جاذبههای او برداری، اگر آرزوی بازی در نگاه او را داری.
دلت خود برد و گر زین پس سرت سودای او داردچنان باید که گر جانت بخواهد، بی‌جگر بازی
هوش مصنوعی: دل تو را برده و اگر از این پس به یاد او هستی، باید همچون کسی باشی که اگر جانش را میخواهد، نباید به خود آسیب بزند.
اگر روزی سرش خواهی، بنه گردن به رنجوریکه گر رنجور او باشی کنی با گل شکربازی
هوش مصنوعی: اگر روزی به عشق کسی فکر کنی، باید خود را در برابر سختی‌ها و ناملایمات قرار دهی، زیرا اگر در درد و رنج او شریک شوی، میتوانی لحظات شیرین و شادیبخش را تجربه کنی.
چو داغ مهر او داری، منه بر دیگری خاطرکه با او زشت باشد، گر هوس جای دگر بازی
هوش مصنوعی: اگر دلباختهی او هستی، به کسی دیگر فکر نکن، چون این کار به او بیاحترامی می‌کند. حتی اگر بخواهی به چیزی دیگر فکر کنی، نباید این احساس را نادیده بگیری.
نخواهی مرد آن بودن که: گردی گرد عشق اومگر چون اوحدی وقتی که هر چه هست در بازی
هوش مصنوعی: اگر بخواهی در عشق او حضور داشته باشی، باید شبیه اوحدی باشی که در تمامی هستی غرق در بازی عشق است. تنها در این صورت میتوانی به حقیقت عشق برسید.