قصیدهٔ شمارهٔ ۲۰ - وله بردالله مضجعه
هوش مصنوعی: این متن پند و اندرزهایی را به تصویر میکشد که در آن به موضوعات مختلفی چون دوستیها، فخر، زندگی، و پاکدامنی پرداخته شده است. شاعر به فرد توصیه میکند که از دوستان ناباب دوری کند و به عهد و پیمانهایی که نااستوارند، اعتماد نکند. او به اهمیت درک موقعیتها و احتیاط در انتخاب دوستان و دشمنان تأکید میکند و آنچه که از دنیا به دست آورده به عنوان مال و جاه، نباید سبب فخر و غفلت شود. همچنین بر اهمیت عفت، پاکی، و دوری از فتنهها و تهمتها اشاره میکند و به این نکته میپردازد که انسان باید به شناخت عیوب خود بپردازد و از آنها دوری کند. در نهایت، شاعر بر ارزش دین و پیروی از آن تأکید میکند و همواره به یاد داشته باشد که نباید در دام دنیا و حرص افتاد.
زنهار خوارگان را زنهار خوار دارپیوند و عهدشان همه نا استوار دار
هوش مصنوعی: مواظب باش، از کسانی که در مقام پست قرار دارند و به آنها بهایی داده نمیشود، دوری کن و ارتباط و توافقشان را ناپایدار و سست نگهدار.
هر زر که دشمنی دهد و گل که ناکسیآن زر چو خاک بفکن و آن گل چوخار دار
هوش مصنوعی: هر چیز که از دشمنان به ما برسد، مانند زر و گل، ارزش واقعیاش را ندارد. زیرا اگر آن زر به دست کسی بیفتد که لیاقت ندارد، به خاک تبدیل میشود و آن گل نیز به خاکستر بدل خواهد شد. در واقع، ارزش واقعی چیزها به شایستگی و شخصیت فردی که آنها را در اختیار دارد بستگی دارد.
فخری، که از وسیلت دونی رسد به توگر نام و ننگ داری، ازان فخر عار دار
هوش مصنوعی: اگر به واسطه کسی که ارزش چندانی ندارد، به تو افتخار و یا ننگی برسد و تو به آن افتخار کنی، باید از آن افتخار شرمنده باشی.
وقتی که روزگار تو نیکو شود ز بختغافل مباش و روز بد اندر شمار دار
هوش مصنوعی: زمانی که اوضاع زندگیات به خوبی پیش میرود، فراموش نکن که شانس و بخت نقشی در این خوشی دارند و همچنین روزهای سخت و بد را هم در نظر داشته باش.
چون جام دولتت به کف دست بر نهنددر کاسهٔ نخست نظر برخمار دار
هوش مصنوعی: زمانی که جام خوشبختی را به دستت میدهند، در اولین بار باید به خوبی و با دقت به آن نگاه کنی و از آن لذت ببری.
از بهر کار خود چو بکاری برون شویچشمی براه برکن و گوشی به کار دار
هوش مصنوعی: زمانی که برای انجام کار خود از خانه خارج میشوی، با دقت به اطراف نگاه کن و حواست به کارهایی که در دست داری باشد.
آن کو زر از خویشتنت در کنار داشتآن رازهای خویشتنت در کنار دار
هوش مصنوعی: هر کسی که گنج و ثروت درون خود را شناسایی کرده و در کنار خود نگه داشته است، باید رازهای وجودیاش را نیز در کنار خود نگاه دارد.
گر در دیار خود نتوانی به کام زیستتن را به غربت افکن و دور از دیار دار
هوش مصنوعی: اگر در سرزمین خود نتوانی زندگی خوبی داشته باشی، بهتر است تن خود را به دیاری دور بسپاری و از جایگاه خود دور شوی.
از حلقهای، که میشنوی بوی فتنهایزان حلقه خویش را بخرد بر کنار دار
هوش مصنوعی: از حلقهای که بوی ناامنی و جنجال به مشام میرسد، باید خود را از آن دور کنی و به سلامت در کنار دیگران بایستی.
در مرد کم سخن به حقارت نظر مکندرکش بگفتنش که درختیست باردار
هوش مصنوعی: به مردانی که کم صحبت میکنند، با نگاهی نادرست و حقیر نگاه نکن. باید درک کنی که این افراد مانند درختانی هستند که میوه میدهند.
خصمی، که واقفت کند از عیب خویشتنعیبش مگوی هرگز و او را به یار دار
هوش مصنوعی: اگر کسی از عیبهای خودش آگاه باشد، هرگز عیب او را بر زبان نیاور و در کنار او باش.
از عفت و طهارت و پاکی و روشنیدایم وجود خویشتن اندر حصار دار
هوش مصنوعی: همیشه خود را در محافظت از عفت، پاکی و روشنایی نگهدار.
دنیا چو خانهایست ترا، بر سر دو راهاین خانه در تصرف خود مستعار دار
هوش مصنوعی: دنیا مانند یک خانه است برای تو، پس در دو راهی این خانه سعی کن کنترل و تسلط بر زندگیات را به دست بگیری و از آن به خوبی استفاده کنی.
جایی که در یمین دروغت کشد غرضدریاب و نفس را ز یمین بر یسار دار
هوش مصنوعی: در جایی که نیتهای نادرست و دروغ به تو آسیب میزنند، باید مراقب باشی و نفس خود را از افکار منفی دور کنی و به سمت راست و چپ هدایت کنی.
خوش چشمهایست طبع تو در مرغزار تناین چشمه را ز خاک طمع بیغبار دار
هوش مصنوعی: خوشمزگی و صفای ذاتی تو مانند چشمهای در دشت و گلزار است. باید این چشمه را از خاک و آلودگیهای دنیوی دور نگهداری تا تمیزی و زلالیاش حفظ شود.
چون بر خدای راز تو پنهان نمیشودبر خلق سر سیرت خویش آشکار دار
هوش مصنوعی: هرچند راز تو پیش خداوند پنهان نیست، پس باید روح و حقیقت وجودت را برای دیگران نمایان کنی.
اقبال را به جز در دین رهگذار نیستخود را به جان ملازم این رهگذار دار
هوش مصنوعی: انسانی که در جستجوی حقیقت و راه راست است، باید در مسیر دین و ایمان ثابت قدم باشد و تمام وجود خود را وقف این راه کند.
دندان به مال و گنج فرو بردهای ز حرصایمن مباش و گوش به دندان مار دار
هوش مصنوعی: اگر به خاطر حرص و طمع دندان به مال و ثروت گذاشتهای، نباید احساس امنیت کنی و لازم است همیشه هشیار باشی، چون ممکن است خطرهایی در کمین باشد.
جز غم دل تو را به جهان غمگزار نیستپیوسته روی خویش درین غمگزار دار
هوش مصنوعی: جز غم دل تو در این دنیا هیچ غم دیگری وجود ندارد. همیشه چهرهات را در این دنیای پر غم حفظ کن.
بد مهر بختییست سراسیمه نفس تواو را که با تو گفت: چنین بیمهار دار؟
هوش مصنوعی: تقدیر تو به گونهای است که نفس تو را به تلاطم انداخته و آن را در موقعیتی درگیر کرده که با تو همچنان بیپروا و بیخیال صحبت میکند.
تختی که بر نیاید ازو نام عدل تونفس تو را کشندهترست از هزار دار
هوش مصنوعی: تختی که از آن نام عدل تو برنمیخیزد، نفس تو را بیشتر از هزار دار میکشد.
این پند از اوحدی به تو چون یادگار ماندتا زندهای تو گوش بدین یادگار دار
هوش مصنوعی: این نصیحت از اوحدی به تو به عنوان یک یادگار باقی مانده است، پس تا زمانی که زندهای، به این یادگار توجه کن و به آن گوش بده.