بخش ۷۷ - در خاتمت کتاب
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر از دوره‌ای سخت و پرمشقت در زندگی خود صحبت می‌کند که همچون تب و تاریکی بر او گذشت. اما دل او با نور اندیشه روشن شد و پیامی را بیان کرد. او این شعر را در شب شنبه، در اوایل ماه رجب و در سال هجرت به پایان رسانده است. شاعر با اشاره به نیروی درونی خود و تاثیرات الهی، زیبایی‌های عالم عشق را می‌ستايد و می‌گوید که این آثار و قلم به زندگی او شگفتی و شادی بخشیده‌اند. او همچنین از خداوند درخواست می‌کند که از او و افکارش محافظت کند و بدی‌ها و عیوبش را بپوشاند. انتهای شعر به امیدی برای روزی روشن و توفیق از خداوند اشاره دارد.
در آن مدت، که بود از محنت تبجهان بر چشم من تاریک چون شب
هوش مصنوعی: در آن زمان که درد و رنج دنیا بر من سایه انداخته بود، چشمانم تاریک و بینور مانند شب شده بود.
دلم مصباح گشت و فکرتم زیتبدین پرتو بگفتم پانصد بیت
هوش مصنوعی: دل من مانند چراغی روشن شده و اندیشهام به مانند روغن زیتون است. به این نور و روشنی، پانصد بیت شعری را گفتم.
شب شنبه، که بود آغاز هفتهرجب را بیست روز از ماه رفته
هوش مصنوعی: شب شنبه، که شروع هفته رجب است، بیست روز از ماه گذشته است.
به سال «واو» و« ذال» از سال هجرتبه پایان بردم این در حال ضجرت
هوش مصنوعی: در سالی که با حرف «واو» و «ذال» آغاز میشود، به پایان سال هجرت رسیدم در حالی که دچار اضطراب و ناراحتی بودم.
چو دیدم در سخن خیرالکلامشنهادم « منطق‌العشاق» نامش
هوش مصنوعی: وقتی که به سخنان شیرین و دلنشین او نگاه کردم، نام «منطق‌العشاق» را بر آن گذاشتم.
به اصل از طبع دراک منند ایننبات خاطر پاک منند این
هوش مصنوعی: این گیاهان، که از ذات و خصوصیاتش نشأت گرفتهاند، همچون تفکرات و احساسات پاک من هستند.
شگرفانند یکسر بالغ و بکربه تایید الهی زاده از فکر
هوش مصنوعی: افرادی بینقص و کامل وجود دارند که با حمایت و تأیید الهی، از اندیشهها و تفکرات به وجود آمدهاند.
سبق گیرند بر آب از روانیگر ایشان را به آب خود بخوانی
هوش مصنوعی: اگر بخواهی که آن ها به آبی که در حال حرکت است برسند، باید آنان را به آب خود دعوت کنی.
چو هر یک را زلیخایی شمردمگران کاوین به یوسفشان سپردم
هوش مصنوعی: هرکسی را که همچون زلیخا در نظر میآورم، برای او بار سنگینی به حساب میآید و من این بار را به یوسفشان واگذار کردهام.
خرد را نزهتی، جان را بهاریستجهان را از من این خوش یادگاریست
هوش مصنوعی: عقل و خرد مانند یک باغ خوشبو و زیباست، و روح و جان انسان مانند فصل بهار است. این خوشی و یادگاری که از دنیا برای من مانده، ارزش زیادی دارد.
نظر در وی به چشم راست بایدجمالش چشم کژبین را نشاید
هوش مصنوعی: برای دیدن زیبایی او باید به درستی و با دیدی حقبین نگاه کرد، زیرا کسی که دیدش نادرست و کژبین است نمیتواند زیبایی او را ببیند.
خداوندا، نگه دارش ز دزدانز چشم عیب جوی زن به مزدان
هوش مصنوعی: ای خدا، او را از دزدان و افرادی که عیب او را میجویند، حفظ کن و در کنار نیکان قرار بده.
بپوشان آنچه ما کردیم و گفتیممکن پیدا، اگر چیزی نهفتیم
هوش مصنوعی: آنچه که ما انجام دادیم و گفتیم را پنهان نگهدار و آشکار نکن، اگر چیزی هم پنهان کردهایم.
بدیهایی، که از ما گشت پیدابه روی ما میار، از لطف، فردا
هوش مصنوعی: بدیهایی که در گذشته از ما به نمایش درآمده، امروز به روی ما نیاور، از لطف و مهربانی، برای فردا.
در آن روزی که تابی بر جهان نورمدار از اوحدی توفیق خود دور
هوش مصنوعی: در آن روزی که روشنایی جهانی درخشش خاصی دارد، تو هرگز از توانمندی خود عقب نخواهی ماند.