بخش ۷۲ - در حکمت
هوش مصنوعی: حکمت به معنای تفکر صحیح و رعایت اصول دین است. برای درک صفات خداوند و حقیقت او باید به دل بسپاریم. سخنی که از دل برآید، نشانه حکمت است. دانشی که تنها به کتاب و سنت توجه نمی‌کند، نوری ندارد. حکیم واقعی فردی است که اعمالش نشان‌دهنده دانش اوست و در گفتارش صداقت و حقیقت را رعایت می‌کند. او به خواص و عوام محبت دارد و در سخن گفتن، با دقت و صداقت عمل می‌کند. حکیم از دنیاطلبی دوری می‌کند و به حفظ ارزش‌ها و صداقت اهتمام می‌ورزد. هدف او کسب دانش و پرهیز از نادانی است و به دیگران آسیب نمی‌زند. حکمت به انسان کمک می‌کند تا در مسیر درست باشد و حقیقت را درک کند. اگر به حکمت برسیم، می‌توانیم به بزرگان آن احترام بگذاریم و از نور دانش بهره‌مند شویم.
حکمت از فکر راست‌بین باشددر مراعات سر دین باشد
هوش مصنوعی: حکمت ناشی از تفکر درست و نیکوست و در این تفکر باید به حفظ اصول دین توجه داشت.
نظر اندر صفات حق کردنبه دل اثبات ذات حق کردن
هوش مصنوعی: به دل خود صفات خدا را در نظر بگیر و با این توجه وجود خداوند را ثابت کن.
سخنی کان به دل فرو نایددان که از حکمتی نکو ناید
هوش مصنوعی: هر کلامی که به دل انسان نفوذ کند، نشانهای از حکمت خوب و ارزشمند در آن نهفته است.
تا نخوانی حکیم دو نان راگر چه دانند علم یونان را
هوش مصنوعی: اگر حکیم دو نان را نخوانی و در اهمیت آن توجه نکنی، دانستن علم یونان هم فایدهای ندارد.
حسن فعل حکیم و حالش رابین و آنگه شنومقالش را
هوش مصنوعی: عمل و رفتار نیکو و حکیمانه او را ببین و حال او را درک کن، سپس به سخنانش گوش فرادهی.
گر زبان حکیم خاموشستفعل او بین که سربسر هوشست
هوش مصنوعی: اگر زبان حکیم ساکت باشد، ولی اعمال او را مشاهده کن که نشاندهندهی تمام خرد و دانش اوست.
نه ازین رو رسول با مردمگفت: «منی خذوا مناسککم»
هوش مصنوعی: پیامبر به مردم گفت که مناسک و آیینهای خود را بگیرید و انجام دهید.
روی آن حکمتی ندارد نورکز کتاب و ز سنت افتد دور
هوش مصنوعی: این نور و دانشی که از کتاب و سنت به دست میآید، بیفایده و بیخود است اگر بر اساس حکمت و درایت نباشد.
هر کرا این متاع در بارستنطق او در زبان و کردارست
هوش مصنوعی: هر کسی که این کالا را در دل داشته باشد، سخنان و رفتار او نشان‌دهنده آن است.
دیدنش حکمتست و فعل امامصحبتش رحمت خواص و عوام
هوش مصنوعی: دیدن او نشان از حکمت الهی است و سخنان امام برای همه، چه خاص و چه عام، رحمت به شمار میرود.
وقت گفتن حکیم را پیداستکانچه گوید به قدر گوید و راست
هوش مصنوعی: وقتی حکیم سخن میگوید، مشخص است که او آنچه را که میگوید، به اندازه و به حقیقت بیان می‌کند.
به هوا و مجاز دم نزنددر پی آرزو قدم نزند
هوش مصنوعی: کسی که به دنبال آرزوهاست، نباید به کارهای بیهوده و خیالهای خام بپردازد.
بدهد بر خرد هوا را دستخرد او کند هوا را پست
هوش مصنوعی: اگر عقل و خرد به کار بیفتد، میتواند هوا و نفس را تحت کنترل درآورد و به آن جایگاه نازلی بدهد.
حفظ ناموس را کمر بنددراه سالوس و زرق بربندد
هوش مصنوعی: حفظ آبرو و شرف فرد، در زیر فشار فریب و نیرنگ قرار میگیرد.
آنچه داند نه هشتنی باشدآنچه گوید نبشتنی باشد
هوش مصنوعی: آنچه که انسان میداند، به مانند یک عدد هشت نیست که بتوان به راحتی آن را بیان کرد. اما آنچه که انسان میگوید و نوشته میشود، در واقع نمایانگر آگاهی و دانستههایش است.
سیرت رفتگان طریق او راصفت صادقان رفیق او را
هوش مصنوعی: سیره و رفتار پیشینیان راه او را میشناساند و ویژگیهای راستگرا به او کمک می‌کند.
با امل انس کمترش باشداجل اندر برابرش باشد
هوش مصنوعی: زمانی که عشق و دوستی کمتر باشد، مرگ به زودی فرا میرسد و در برابر انسان قرار میگیرد.
نشود وقت او به بازی صرفننهد بی‌یقین قلم بر حرف
هوش مصنوعی: در اینجا بیان میشود که وقتی زمان کسی به بیهودهگویی یا بازیهای بیفایده بگذرد، هیچ تضمینی وجود ندارد که او بتواند حرف درست و معتبری بزند. این جمله به اهمیت توجه و دقت در سخن گفتن اشاره دارد.
غم عمر گذشته گیرد پیشدل ز بهر درم ندارد ریش
هوش مصنوعی: غم گذشته عمر باعث ناراحتی دل میشود، اما برای این درد هیچ دلیلی پیدا نمی‌کند.
شفقت بر جوان و پیر کندرحم بر منعم و فقیر کند
هوش مصنوعی: مهربانی و محبت به جوانان و افراد سالخورده نشان میدهد و همچنین بر روی کسانی که دارای نعمت هستند و فقیران رحم می‌کند.
زو دل هیچ کس نیازاردچون بیازرد، زود باز آرد
هوش مصنوعی: اگر کسی دل کسی را به درد آورد، باید به سرعت از کارش بازگردد و از آن عمل دست بکشد.
کوشد اندر تمام دانستنننگش آید ز خام دانستن
هوش مصنوعی: کسی که تلاش می‌کند تا همه چیز را بداند، از اینکه چیزی را بدون درک درست و ناآگاهانه بشناسد، شرمنده میشود.
پر به خواب و خورش هوس نکندبی‌تواضع نظر به کس نکند
هوش مصنوعی: پر از خواب و خورشید، کسی که به خویشتن مغرور است و تواضع ندارد، به دیگران نظر نمی‌کند و از خوشی و لذتهای دنیا دور است.
صورت اهل حکمت این باشدحکما را صفت چنین باشد
هوش مصنوعی: اهل حکمت به گونهای هستند که در وجودشان صفات خاصی نمایان است و این ویژگیها آنها را از دیگران متمایز می‌کند.
گرنه آنی که در گمان افتیهرخسی را حکیم چون گفتی؟
هوش مصنوعی: اگر به هر کسی که فکر میکنی حکیم است، اعتماد کنی، در آن صورت ممکن است به اشتباه بیفتی.
حکمت آموز و نور حاصل کندل خود را به نور واصل کن
هوش مصنوعی: دانش و فهم را بیاموز و تلاش کن تا دل خود را به نور حقیقت روشن کنی.
گر به حکمت رسی سوار شویحکما را سپاسدار شوی
هوش مصنوعی: اگر به دانش و حکمت دست یابی، باید قدردان حکیمان و دانایان باشی.