بخش ۱۰۱ - در خطر مخلصان و نازکی آداب عبودیت و وقت آزمایش‌های حق سبحانه
هوش مصنوعی: این شعر درباره مخلصانی است که در مراقبت از خود هستند و از عاقبت کارهای خود می‌ترسند. شاعر به ویژگی‌های خشم و غضب و همچنین محبت و هدایت اشاره می‌کند. او می‌گوید که خشم خداوند می‌تواند موجب عذاب و مجازات شود و برعکس، محبت و هدایت او می‌تواند به نجات انسان‌ها منجر شود.
شاعر تأکید می‌کند که انسان‌ها نباید به ستایش دیگران دلخوش باشند یا از نکوهش‌ها ناراحت شوند؛ زیرا این‌ها آزمون‌هایی هستند که خداوند برای درک قوت و ضعف روح انسان به او می‌دهد. در ادامه، او به عشق و زیبایی‌های آن اشاره می‌کند و می‌گوید که دل انسان باید از زیبایی‌های محبوبش پر شود.
نهایتاً، شاعر به این نکته اشاره می‌کند که خشم خداوند ممکن است در ابتدا پنهان باشد، اما اگر در رفتار انسان پیش بیاید، می‌تواند عواقب سنگینی داشته باشد. از این رو، انسان باید توجه کند که چگونه با خداوند و بندگان او رفتار می‌کند و همواره در پی ادبیات و سپاسگزاری باشد.
مخلصانی که در مراقبتنددر هراس خلاف عاقبتند
هوش مصنوعی: افرادی که در حال مراقبت و احساس وظیفه هستند، از پیامدهای ناگوار و اشتباهات احتمالی می‌ترسند.
لهجهٔ خشم او نداند کسمخلصان راست این هدایت و بس
هوش مصنوعی: تنها مخلصان هستند که از خشم او باخبر نیستند و این تنها راه هدایت است.
هر کرا میکشد به خنجر خشماول او را زبان ببندد و چشم
هوش مصنوعی: هر کسی که با خشم به کسی حمله می‌کند، ابتدا باید او را ساکت کند و از دیدنش محروم کند.
روی مجرم بپوشد او به وفاتیغ قهرش در آورد ز قفا
هوش مصنوعی: او با وفاداری خود برچهره مجرم پرده میکشد و به صورت پنهانی انتقامش را از او میگیرد.
با تف خشم او چه کفر و چه دین؟با عتابش چه آسمان، چه زمین؟
هوش مصنوعی: خشم او هیچ اهمیتی ندارد، نه ایمان و نه disbelief. وقتی او به ما بد خلقی می‌کند، دیگر زمین و آسمان برای ما فرقی نمیکند.
تا ز خشمش بجاست یک ذرهنتوان شد به عدل خود غره
هوش مصنوعی: اگرچه ممکن است که انسان به تواناییهای خود مغرور شود، اما در برابر خشم خداوند حتی کوچکترین ذرهای از قدرت و اقتدار او نمیتواند تاثیر نداشته باشد.
چونکه با نیستی شدی دمسازاگر آن نیستی ببینی باز
هوش مصنوعی: وقتی با چیزی که وجود ندارد، آرامش پیدا کردی، اگر دوباره آن عدم را ببینی، چه خواهد شد؟
زان نظر در گناهت اندازدخشم گیرد به چاهت اندازد
هوش مصنوعی: از آن دیدگاه، به خاطر خطایت خشمگین میشود و تو را به دردسر میاندازد.
روز صلحت به دست مدح دهدشب خشمت به تیغ قدح دهد
هوش مصنوعی: در روزی که شرایط آرامش فراهم میشود، مدح و تحسین به انسان داده میشود، اما در شبهایی که خشم و عصبانیت است، براثر رفتارهای تند و تیز، انسان ممکن است لطمه ببیند.
آنکه مدح تو گفت مجبورستوآنکه قدح تو کرد معذورست
هوش مصنوعی: کسی که تو را ستایش می‌کند، تحت فشار است و کسی که از تو انتقاد می‌کند، معذور و متوجه شرایط است.
گر ستایش کنند شاد مشوور نکوهند از آن به باد مشو
هوش مصنوعی: اگر از تو تعریف و تمجید کردند، خوشحال نشو و اگر هم مورد انتقاد قرار گرفتی، ناراحت نشو و خودت را نباز.
تو چه دانی؟ که آزمایش اوستغیر گوید ولی نمایش اوست
هوش مصنوعی: تو چه میدانی؟ این امتحان اوست، هر چند کسی جز او چیزی نمیگوید، ولی حقیقتش در عمل نشان داده میشود.
حسن او را لطیفه‌ها باشددرد او را وظیفه‌ها باشد
هوش مصنوعی: زیبایی او دارای ظرافتها و نازککاریهای خاصی است، در حالی که آلام و سختیهای او به نوعی مسئولیت و وظایف مربوط میشود.
زین دو وزن تو باز خواهد جستتا ببیند که محکمی یا سست؟
هوش مصنوعی: از این دو حالت، تو آزمایش خواهی کرد تا ببینی که استحکام داری یا ضعف.
تا ترا مدح دیگری ساقیستاز طبیعت هنوز پر باقیست
هوش مصنوعی: تا زمانی که شخص دیگری از زیبایی‌های تو سخن می‌گوید، زیبایی و جوانی تو هنوز در وجودت باقی است.
عارفی کونه از هوا شنوداین دو قول از یکی نوا شنود
هوش مصنوعی: عارفی از دل و روحش، سخنانی را میشنود که به گونهای خاص و زیبا از یک منبع واحد به او منتقل میشود.
بر گمارنده اوست ایشان راجمع کن خاطر پریشان را
هوش مصنوعی: ای خالق، این انسان‌ها را به هم جمع کن و دلهای آشفته را آرام کن.
با کسی کو ازین شماره بودهیچ دانی ترا چه چاره بود؟
هوش مصنوعی: با کسی که در این موضوع از تو آگاهتر است، آیا میدانی چه راهحلی برای مشکل تو وجود دارد؟
کردن کار و کار نادیدنجز رخ آن نگار نادیدن
هوش مصنوعی: انجام کار و تلاش بیهوده است اگر به زیبایی محبوب ننگری.
یا در آن زلف پیچ پیچ مبینیا نظرها ببند و هیچ مبین
هوش مصنوعی: یا در آن زلفهای پیچپیچ او نگاه نکن، یا چشمانت را ببند و هیچ چیزی را نبین.
اوحدی، غم چو ناگزیر تو شدعشق آن چهره در ضمیر تو شد
هوش مصنوعی: وقتی غم اجتناب ناپذیر شد، عشق به چهرهای در دل تو تبدیل گردید.
یار نازک دلست، بارش برگل بچینی تو، رنج خارش بر
هوش مصنوعی: دوست من دل نازکی دارد، اگر بخواهی گلها را بچینی، باید تحمل زخمها و دردهایش را هم داشته باشی.
گر براند، برو چه درمانست؟ور بخواند، بیا که فرمانست
هوش مصنوعی: اگر او تو را طرد کند، چه چارهای داری؟ و اگر او تو را دعوت کند، بیا که باید اطاعت کنی.
گرت از چپ دواند و گر راستآنچنان رو که خاطر او خواست
هوش مصنوعی: اگر از سمت چپ به تو حمله کند یا از سمت راست، به گونهای رفتار کن که دلخواه او باشد.
گر ز روی ادب دهد رنجتبه از آن کز غضب دهد گنجت
هوش مصنوعی: اگر کسی به خاطر ادب و احترام به تو زحمت بکشد، این بهتر است از آنکه به خاطر خشم و غضب به تو ثروت و دارایی بدهد.
گه بود کز عضب کند شاهتبرد از تخت باز در چاهت
هوش مصنوعی: گاهی پیش میآید که با غضب و خشم، قدرتت را از دست میدهی و از مقام و جایگاه خود سقوط میکنی؛ سپس در نتیجهٔ این رفتار، به میان مشکلات و دشواریها میافتی.
غضب او نهفته باشد و نرمتا در آزارش افتی از آزرم
هوش مصنوعی: خشم او پنهان است و در دل نرمش وجود دارد، تا زمانی که با بیاحترامی به او برخورد کنی.
غضبش را بدان وزان به هراسادبش هم ببین، بدار سپاس
هوش مصنوعی: خشم او را بشناس و از ادب و احترامش نیز مطلع باش، پس شکرگزار او باش.