بخش ۱۱۸ - در سبب مرگ طبیعی
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به بررسی رابطه روح و بدن می‌پردازد و تأکید می‌کند که انسان دارای سه روح است که هر کدام وظیفه خاصی دارند. روح حیوانی باعث حرکت و ادراک می‌شود و با گذشت زمان و پیری، بدن ضعف و خستگی را تجربه می‌کند. همچنین، وجود رطوبتی لطیف در بدن، نشانه‌ای از حیات و قدرت غریزی است.
شاعر به تدبیر نفس انسانی اشاره می‌کند که سلامت بدن را حفظ می‌نماید. اما با کم شدن نظارت این نفس، بدن دچار ضعف و خشکی می‌شود و این می‌تواند به مرگ منجر گردد. در پایان، علت مرگ و پیر شدن انسان‌ها را نیز نتیجه ضعف و فساد در بدن می‌داند.
پیش ازین کردمت ز حال آگاهکه: سه روحند جسم را همراه
هوش مصنوعی: قبل از این، به تو گفتم که بدن انسان دارای سه جنبه مختلف است که هر یک به نوعی روح خود را دارند.
کار هر یک پدید و مدت کاروین سخن باز می‌کنم تکرار
هوش مصنوعی: من هر کار را به مقصد و هدفش انجام میدهم و حالا میخواهم این مفهوم را دوباره برایتان توضیح دهم.
تا چهل سال روح رویندهمیکند کار در تن بنده
هوش مصنوعی: تا چهل سال روح به رشد و شکوفایی در وجود انسان کمک می‌کند و در بدن او فعالیت می‌کند.
تن او باشد اندر افزونیمتفاوت به چندی و چونی
هوش مصنوعی: تن انسان دارای ویژگیهای مختلفی است که بسته به حالت و شرایط، گوناگونیهایی را به نمایش میگذارد.
چون گذشتی از آن، نبالد تنهر دم از زحمتی بنالد تن
هوش مصنوعی: وقتی از مشکلات عبور کنی، بدن تو هر لحظه از سختیها خسته و نالان می‌شود.
لیکن آثار روح حیوانیکه تو ادراک و جنبشش خوانی
هوش مصنوعی: اما نشانههای روح حیوانی که تو آن را درک میکنی و حرکتش را مشاهده میکنی.
همچنان برقرار خود باشندبر سر شغل و کار خود باشند
هوش مصنوعی: آنها همچنان در حال فعالیت و مشغول به کار خود هستند و به کارشان ادامه میدهند.
گاه پیری به قدر کند شوندگر چه رامند، لیک تند شوند
هوش مصنوعی: گاهی اوقات، پیری باعث می‌شود که انسان‌ها کمتر آرامش داشته باشند، هر چند که ظاهراً آرام به نظر میرسند، اما در واقع ممکن است تندخو و ناتوانی زا شوند.
در بدنها رطوبتیست لطیفمنفصل گشته از فضول کثیف
هوش مصنوعی: در بدن انسان‌ها یک رطوبت نرم و لطیف وجود دارد که از آلودگیها و چیزهای بیمورد جدا شده است.
که حیات ترا عزیزی اوستنشانهٔ قوت غریزی اوست
هوش مصنوعی: حیات تو به خاطر ارزش و اهمیت توست و این نشاندهنده قدرت طبیعی و درونی تو میباشد.
آن رطوبت چو برقرار بودزان مزاج تو رطب و حار بود
هوش مصنوعی: آن رطوبت اگر دائمی باشد، به خاطر طبع تو است که هم تر و هم گرم است.
تن به تدبیر نفس انسانیزنده باشد، چنانکه میدانی
هوش مصنوعی: تن تنها زمانی زنده و پایدار است که تحت تأثیر اراده و اندیشه انسانی قرار گیرد، همانطور که میدانی.
چون شود در تن آن نظارت کمبدنت را شود حرارت کم
هوش مصنوعی: وقتی در بدن آرامش و توجه کمتری وجود داشته باشد، حرارت و انرژی آن نیز کاهش مییابد.
اندک اندک همی شود زو خرجتا بپالاید از مشام و ز فرج
هوش مصنوعی: به تدریج از او هزینهای صرف می‌شود تا بوی ناخوشایند از آن دور شود و از مشکلاتش کاسته گردد.
کندت قید سردی و خشکیطرح کافور بر خط مشکی
هوش مصنوعی: تو به زودی از حبس سرما و خشکی رهایی مییابی، همچنان که کافور بر روی پوست سیاه نقش میبندد.
آنچه تحلیل یابد از بدلشدهدت دست، کم بود خللش
هوش مصنوعی: هر آنچه که از جایگزین و تغییراتش بتوانی درک کنی، در واقع می‌تواند نشاندهنده کمبود مشکلات آن باشد.
ور بدل کم شود شکسته شودتا حیات از بدن گسسته شود
هوش مصنوعی: اگر قلب انسان دچار شکستگی و زخم شود، تا زمانی که زندگی از دستانش بیرون برود و از بدن جدا شود، این زخم همچنان باقی خواهد ماند.
کند اندر تنت هلاک نزولنفس نطقیت را کند معزول
هوش مصنوعی: در وجود تو، آسیب ناشی از نزول نفس به وجود میآید و این نفس، موجب اخراج و جدایی کلام تو می‌شود.
سبب اینست مرگ و مردان راضغف و فرتوتی و فسردن را
هوش مصنوعی: علت مرگ انسان‌ها، ضعف و پیر بودن آنها و دچار سردی شدن است.