غزل شمارهٔ ۲۹۹
این شعر به بیان فلسفی و عمیق راز زندگی و دل‌مشغولی‌های انسانی می‌پردازد. شاعر با اشاره به شراب و لذت‌های زندگی، می‌گوید که از هیچ چیزی دریغ نکرده و باید از فرصت‌ها بهره‌برداری کرد، چرا که زندگی کوتاه و ناپایدار است. او به مفهوم مرگ و زندگی پس از آن نیز اشاره می‌کند و تأکید می‌کند که در نهایت، انسان‌ها همه در یک مسیر هستند، چه در بهشت باشند و چه در دوزخ. همچنین، شاعر به زیبایی طبیعی و عشق اشاره می‌کند و از فریبندگی عشق و زیبایی‌ها سخن می‌گوید. در پایان، با اشاره به خودش، آمرزش مردمان دل‌پاک را با دعای مردمان اهل دل می‌طلبد.
اگر شراب خوری جُرعه‌ای فشان بر خاکاز آن گناه که نَفعی رسد به غیر، چه باک؟
هوش مصنوعی: اگر در میگساری، جرعهای از شراب را بر زمین بریزی، از بابت این کار نگران نباش، زیرا اگر کسی از آن بهرهای ببرد، تو که ضرری نکردهای.
برو به هر چه تو داری بخور، دریغ مخورکه بی‌دریغ زَنَد روزگار تیغِ هَلاک
هوش مصنوعی: برو و از هر چیزی که داری لذت ببر، در استفاده از آن تردید نکن؛ چون روزگار به ناگاه میتواند به سختی برایت تمام شود.
به خاکِ پایِ تو ای سروِ نازپرورِ منکه روزِ واقعه پا وا مَگیرم از سرِ خاک
هوش مصنوعی: به پای تو ای محبوب عزیزم، من در روز سختی هرگز از سر خاک پا نمیکشم و همواره به تو وفادار میمانم.
چه دوزخی، چه بهشتی، چه آدمی، چه پَریبه مذهبِ همه کفرِ طریقت است اِمساک
هوش مصنوعی: هر جایگاهی که باشد، چه جهنم، چه بهشت، چه انسان و چه پری، همه اینها در اعتقادات و طریقتها به نوعی خیالی و بیاساس به نظر میرسند.
مهندسِ فَلَکی، راهِ دِیرِ شش جهتیچنان بِبَست که رَه نیست زیرِ دیرِ مغاک
هوش مصنوعی: این بیت اشاره به این دارد که مهندسان آسمانی به گونهای راهی را ایجاد کردند که دیگر راهی زیر زمین وجود ندارد. در واقع، آنها به شکلی پیچیده و استراتژیک چنین مسیری را طراحی کردهاند که هیچ دسترسی به منطقهای تحت عنوان دیر مغاک وجود ندارد.
فریبِ دخترِ رَز طُرفِه می‌زند رَهِ عقلمباد تا به قیامت خراب طارَمِ تاک
هوش مصنوعی: فریب زیبایی دختر رز میتواند سبب شود که آدمی به راهی نادرست برود و عقلش را برای همیشه از دست بدهد و عاقبت کارش به ویرانی و نابودی برسد.
به راهِ میکده، حافظ! خوش از جهان رفتیدعایِ اهلِ دلت باد، مونسِ دلِ پاک
هوش مصنوعی: به مسیر میخانه خوش بگذران، ای محبوب. از این دنیا رفتهای، اما دعای دوستانت همیشه همراهت باشد و دل پاکت را نیکو نگه دارد.