غزل شمارهٔ ۳۵۵
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به دنبال آرامش و دوری از ریاکاری انسان‌هاست. او تصمیم می‌گیرد به میخانه برود و از زندگی دنیوی و روابط ناپاک فاصله بگیرد. او در کنار شراب و کتاب، تنها یار و همراه خود را پیدا کرده و از ظاهر و ریا دوری می‌کند. شاعر با ابراز نارضایتی از وضع خود و غم‌هایش، به این نکته اشاره می‌کند که بار غم او بسیار سنگین است و نمی‌تواند آن را تحمل کند. او همچنین به تفاوت میان رندی و زهد اشاره کرده و بر اهمیت وفاداری به عهد و محبت تأکید می‌ورزد. در نهایت، او از خداوند درخواست می‌کند که ستم‌های زندگی‌اش مانع از پاکی دل او نشود.
حالیا مصلحتِ وقت در آن می‌بینمکه کشم رَخت به میخانه و خوش بنشینم
هوش مصنوعی: الان احساس میکنم که بهتر است به میخانه بروم و لحظاتی را با خوشی بگذرانم.
جامِ مِی گیرم و از اهلِ ریا دور شَوَمیعنی از اهلِ جهان پاکدلی بُگزینم
هوش مصنوعی: من جام مینوشم و از مردم چهرهنما و ریاکار فاصله میگیرم، یعنی افرادی را انتخاب میکنم که پاکدل و راستگو هستند.
جز صُراحی و کتابم نَبُوَد یار و ندیمتا حریفانِ دَغا را به جهان کم بینم
هوش مصنوعی: جز پیاله و کتاب، یار و همصحبتی ندارم تا اینکه در این دنیا کمکی به من در برابر کسانی که فریبکارند باشد.
سر به آزادگی از خَلق برآرم چون سَروگر دهد دست که دامن ز جهان دَرچینم
هوش مصنوعی: من با سربلندی و آزادگی بهگونهای چون درخت سرو، به کسانی که به من کمک کنند، میگویم که اگر آنها دست یاری به من بدهند، میتوانم از دنیا و وابستگیهای آن دست بکشم.
بس که در خرقهٔ آلوده زدم لافِ صَلاحشرمسار از رخِ ساقی و مِیِ رنگینم
هوش مصنوعی: به خاطر اینکه خیلی در لباس آلودهام به فضل و نیکی صحبت کردهام، از چهرهی ساقی و شراب رنگینم شرمندهام.
سینهٔ تَنگِ من و بارِ غمِ او، هیهاتمردِ این بارِ گران نیست دلِ مسکینم
هوش مصنوعی: دل من از شدت ناراحتی و وزن اندوه او بسیار گرفتار و تنگ شده است. من توانایی تحمل این بار سنگین را ندارم و این برایم بسیار دشوار است.
من اگر رندِ خراباتم و گر زاهدِ شهراین مَتاعم که همی‌بینی و کمتر زینم
هوش مصنوعی: من اگر شخصی اهل خوشگذرانیم و اگر هم زاهد و پارسا در این شهر باشم، این موجودیتی که میبینی، کمتر از آنی است که به نظر میرسد.
بندهٔ آصفِ عهدم دلم از راه مَبَرکه اگر دَم زَنَم از چرخ بخواهد کینم
هوش مصنوعی: من تابع و پیرو آصف (وزیر سلیمان) هستم، پس دلم را از راه مبر، چون اگر کاری کنم که از چرخ گردون بخواهم انتقام بگیرم.
بر دلم گرد ستم‌هاست خدایا مپسندکه مکدر شود آیینه مهرآیینم
هوش مصنوعی: خدایا، بر دل من مشکلات و ظلمها سایه افکنده است، نگذار که این مسائل باعث شود محبت و دوستیام تحتتأثیر قرار گیرد و دلم آزرده شود.