غزل شمارهٔ ۳۶۷
هوش مصنوعی: این شعر به بیان احساسات عمیق شاعر درباره عشق و می‌پردازد. شاعر با اشاره به فتوای قدیمی درباره نوشیدنی‌های حرام، به این نکته اشاره می‌کند که در جایی که یار و عشق نیست، نوشیدن می حرام است. او از ریاکاری و زندگی بی‌روح ابراز ناراحتی می‌کند و در دل امیدوار به لبخند محبوب است. شاعر همچنین به یادآوری عهدهای قدیم و انتظار دیدار یار می‌پردازد، و بر این باور است که عشق نمی‌تواند با هیچ دارویی درمان شود. در نهایت، او به یادآوری ارزش‌های معنوی و معرفت پرداخته و از نعمات معنوی همچون سخن و طبع سالم قدردانی می‌کند.
فتوی پیرِ مُغان دارم و قولی‌ست قدیمکه حرام است مِی آن جا که نه یار است ندیم
هوش مصنوعی: من از استادان پیشین نظری دارم و اعتقادی قدیمی بر این است که نوشیدن شراب در جایی که دوستان و یاران نیستند، ممنوع است.
چاک خواهم زدن این دلقِ ریایی، چه کنم؟روح را صحبتِ ناجنس، عذابی‌ست اَلیم
هوش مصنوعی: من میخواهم این پوشش فریبنده را پاره کنم، ولی چه کار کنم؟ صحبت با این نوع روح و نفس، برایم عذابی شدید و سخت است.
تا مگر جرعه فشانَد لبِ جانان بر منسال‌ها شد که منم بر درِ میخانه مقیم
هوش مصنوعی: سالهاست که من در درِ میخانه نشستهام و امیدوارم که محبوبم قدری از شراب به سوی من بریزد.
مگرش خدمتِ دیرین من از یاد برفتای نسیم سحری! یاد دَهَش عهدِ قدیم
هوش مصنوعی: آیا فراموش کردهای که من همیشه به تو خدمت کردهام؟ ای نسیم صبحگاهی، یادآور عهد و پیمان قدیمی ما باش.
بعد صد سال اگر بر سرِ خاکم گذریسر برآرد ز گِلم رقص‌کنان عَظمِ رَمیم
هوش مصنوعی: پس از گذشت صد سال، اگر بر سر خاک من بگذری، سنگینی خاک از روی سرم برمیخیزد و رقص‌کنان به پا میخیزد.
دلبر از ما به صد امّید سِتد اول دلظاهراً عهد فرامُش نکُند خُلقِ کریم
هوش مصنوعی: معنای این بیت به این صورت است که محبوب ما با صد امید به ما نگاه می‌کند، اما اول از همه باید دلی را که داده است فراموش نکند. افرادی که سخاوتمند و نیکوکار هستند، باید به یاد داشته باشند که در این رابطه، وعدهها و عهدها نباید نادیده گرفته شوند.
غنچه گو «تنگ‌دل از کارِ فروبسته مَباشکز دم صبح مدد یابی و انفاسِ نسیم»
هوش مصنوعی: ای غنچه، دل تنگی نکن و از کارهای ناتمام ناامید نباش، زیرا با طلوع صبح میتوانی از لطف و نسیم تازه بهرهمند شوی.
فکر بهبود خود ای دل ز دری دیگر کندرد عاشق نشود به، به مداوایِ حکیم
هوش مصنوعی: ای دل، سعی کن به فکر بهبودی و بهبود خودت باشی و از راهی دیگر پیش برو. درد عشق را نمیتوان تنها با درمانهای حکیمانه آرام کرد.
گوهرِ معرفت آموز که با خود بِبَریکه نصیبِ دگران است نِصابِ زر و سیم
هوش مصنوعی: برای کسب دانش و آگاهی، باید آن را درونی کرده و با خود به همراه داشته باشی، زیرا ثروت مادی و داراییهای دیگر، فقط نصیب دیگران خواهد شد.
دام سخت است مگر یار شود لطفِ خداور نه آدم نَبَرد صرفه ز شیطانِ رجیم
هوش مصنوعی: تاریکی و سختی زندگی تنها با کمک و لطف الهی قابل تحمل است، و در غیر این صورت، انسان نمی‌تواند از وسوسههای شیطان دور بماند.
حافظ ار سیم و زرت نیست، چه شد؟ شاکر باشچه به از دولتِ لطفِ سخن و طَبع سلیم
هوش مصنوعی: اگر به زیبایی و ثروت دست نیافتی، نگران نباش. شکرگزار باش زیرا لطف کلام و طبیعت خوب، از هر ثروتی بهتر است.