غزل شمارهٔ ۴۷۵
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف زیبایی‌ها و جذابیت‌های خاص معشوق پرداخته و شعری عاشقانه و احساسی است. شاعر معشوق را به عنوان یوسف ثانی توصیف کرده و از زیبایی، دلربایی و شیرینی چهره‌اش سخن می‌گوید. او به تفاوت بین لب‌های معشوق و غنچه اشاره کرده و می‌گوید که هیچ غنچه‌ای به تنگی لب‌های او نیست. همچنین، شاعر به خطر و ریسک عشق و دلبستگی اشاره می‌کند؛ زیرا عشق می‌تواند کام دل را شیرین کند، اما همچنین می‌تواند جان را نیز بستاند. در نهایت، شاعر از نگاه معشوق و تأثیر آن بر خود سخن می‌گوید و اشک و دور نگه‌داشتن معشوق از نظر را مطرح می‌کند.
گفتند خلایق که تویی یوسف ثانیچون نیک بدیدم به حقیقت به از آنی
خلایق میگویند که تو همان یوسف دوم هستی، اما وقتی که بهتر نگاه و تفکر کردم فهمیدم که از آن هم بهتری.
شیرین‌تر از آنی به شکرخنده که گویمای خسرو خوبان که تو شیرین زمانی
هوش مصنوعی: تو به قدری شیرینی که هیچ چیز نمیتواند با لبخند شیرین تو مقایسه شود. ای خوشصورتترین، تو در زمان خود از همه شیرین‌تر هستی.
تشبیه دهانت نتوان کرد به غنچههرگز نبود غنچه بدین تنگ دهانی
هوش مصنوعی: دهان تو به هیچ وجه قابل مقایسه با غنچه نیست، زیرا هیچ غنچه‌ای به این اندازه تنگ و کوچک نیست.
صد بار بگفتی که دهم زان دهنت کامچون سوسن آزاده چرا جمله زبانی؟
صد بار گفتى که از دهان خود کام تو را مىدهم؛چرا مانند سوسن آزاده سراپا زبان هستى؟[يعنى چرا فقط وعده مىدهى و عمل نمىکنى؟مقصود از سوسن آزاده،سوسن سفيد است که پنجبرگ و پنج کاسبرگ دارد و معمولا برگهاى آن را به زبان مانند مىکنند.از اين رو به آن سوسن دهزبان هم مىگويند.«چرا جمله زبانى»ناظر بر همين ويژگى سوسن است.گويى سراپاى سوسن زباناست.]
گویی بدهم کامت و جانت بستانمترسم ندهی کامم و جانم بستانی
هوش مصنوعی: به نظر میرسد که اگر من به تو آنچه را که میخواهی بدهم، جانم را از من میگیری. اما میترسم که تو هم در عوض، آنچه را که من میخواهم به من ندهی و جانم را بگیری.
چشم تو خدنگ از سپر جان گذراندبیمار که دیده‌ست بدین سخت کمانی
هوش مصنوعی: چشم تو مانند تیر است که به راحتی از سپر جان من عبور می‌کند. من تنها کسی هستم که چنین رنجی را دیدهام و این درد را درک کردهام.
چون اشک بیندازیش از دیدهٔ مردمآن را که دمی از نظر خویش برانی
هوش مصنوعی: وقتی که به خاطر دیگران اشک میریزی، بدان که کسی که لحظهای او را از جلوی چشمانت دور کنی، ممکن است دلت را به درد بیاورد.