غزل شمارهٔ ۴۸۳
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به بررسی مفهوم حقیقت و واقعیت‌های زندگی می‌پردازد. او به صوفیان اشاره می‌کند و می‌گوید که شراب (نماد معنوی) زمانی خالص می‌شود که از موانع دور شود. همچنین به بی‌اعتنایی خدا نسبت به برخی ظواهر می‌نویسد و می‌گوید که مروت (نیکی) باید به شکل حقیقی خود درآید. شاعر از تیره شدن دل‌ها و عدم خوشی در زندگی سخن می‌گوید و به دنبال روشنایی و درک حقیقت است. او خواهان آگاهی و پیش‌بینی سرنوشت خود است و تأکید می‌کند که علم نیز گاهی کمکی نمی‌کند. در نهایت، او خواهان راهی به میخانه است تا به حقیقت نزدیک‌تر شود.
سحرگه ره روی در سرزمینیهمی گفت این معما با قرینی
هوش مصنوعی: صبح زود، کسی که در سفر بود در سرزمینی به راز و رمزهایی اشاره میکرد و با یک همراه درباره آن صحبت میکرد.
که ای صوفی شراب آن گه شود صافکه در شیشه برآرد اربعینی
ای صوفی! شراب (حکمت و معرفت تو) آن زمان صاف و خالص می‌شود که پس از ۴۰ روز (یا ۴۰ مرحله) ریاضت، در دل تو روشن و زلال شود.
خدا زان خرقه بیزار است صد بارکه صد بت باشدش در آستینی
خدا صد بار از آن خرقه (لباس صوفیانه) بیزار است، اگر در آستینش (درونش، پشت این ظاهرِ زاهدانه) صد بت پنهان باشد.
مروت گر چه نامی بی‌نشان استنیازی عرضه کن بر نازنینی
هوش مصنوعی: رفتار مردانه و جوانمردی اگرچه ممکن است که در عالم نام و نشان خاصی نداشته باشد، اما با این حال لازم است که نیازهای کسی که در موقعیت حساسی قرار دارد را برآورده کنیم.
ثوابت باشد ای دارای خرمناگر رحمی کنی بر خوشه‌چینی
در روزگاران پیشین، شغلی بنام خوشه‌چینی وجود داشت. آنها که دستشان تنگ بود و خرمن و مزرعهای نداشتند، پشت سر دِروگرها راه میرفتند و خوشههای جامانده را از زمین بر میداشتند و گاه صاحب مزرعه به دروگران دستور میداد که شلخته درو کنند تا چیزی هم گیر خوشهچینها بیاید. حافظ نيز در اين بیت به این موضوع اشاره دارد.ثوابت باشد ای دارای خرمن اگر رحمی کنی بر خوشه‌چینی
نمی‌بینم نشاط عیش در کسنه درمان دلی نه درد دینی
هوش مصنوعی: در هیچکس شادی و سرور زندگی را نمی‌بینم؛ نه دوایی برای دل شکاستهای هست و نه دردی از دین و ایمان وجود دارد.
درون‌ها تیره شد باشد که از غیبچراغی برکند خلوت‌نشینی
دل های جهانیان تیره شده ، کاش یک آدم درست پیدا بشود و جهان را به نوری روشنا کند
گر انگشت سلیمانی نباشدچه خاصیت دهد نقش نگینی؟
اگر چه بهترین علم ها دست کسی بیافتد، اگر انسان بزرگی نباشد هیچ سودی برای انسان ها و انسانیت ندارد
اگر چه رسم خوبان تندخویی‌ستچه باشد گر بسازد با غمینی؟
با این که شیوهی زیبارویان، بدرفتاری و تندخویی با هواداران و عاشقان است، اگر زیبارویی با عاشق دل شکسته به نرمی رفتار کند، چه اتفاقی می افتد؟
ره میخانه بنما تا بپرسممَآل خویش را از پیش‌بینی
هوش مصنوعی: به من نشان بده که چگونه میتوانم به میخانه بروم تا بتوانم عنایت و سرنوشت خود را از پیش بدانم.
نه حافظ را حضور درس خلوتنه دانشمند را علم الیقینی
هوش مصنوعی: حتی حافظ در محفل خلوت نمیتواند به طور کامل حضور داشته باشد و همچنین دانشمند نیز نمیتواند به علم واقعی و یقین دست یابد.