غزل شمارهٔ ۴۸۶
هوش مصنوعی: در این شعر، بلبل با صدای زیبا از درخت سرو می‌خواند و به تعلیم مقام‌های معنوی دعوت می‌کند. اشاره به آتش موسی و گل نشانه‌ای از رسیدن به نکات توحیدی دارد. پرندگان به تصنیف و شوخی مشغول‌اند و شاعر به سراغ لذت‌های دنیوی و عیش‌های موقتی می‌رود. جمشید تنها به حکایت جام توجه دارد و به دنبال دلبستگی به دنیا نیست. شاعر به عواقب نامساعد زندگی و عشق می‌پردازد و می‌گوید که خوشی‌هایی که در این دنیا هست، برای مقام‌های بزرگ مناسب نیستند. در نهایت، شاعر به حکمت پدر و پسر اشاره می‌کند و به مضرات مستی و غفلت از حقیقت زندگی می‌نگرد.
بلبل، ز شاخِ سرو، به گلبانگِ پهلویمی‌خوانْد دوش، درسِ مقاماتِ معنوی
هوش مصنوعی: بلبل دیشب از درخت سرو با صدای بلند و زیبا می‌خواند و درسهای معنوی را آموزش میداد.
یعنی بیا، که آتشِ موسی، نمودْ گُلتا از درخت، نکتهٔ توحید بشنوی
هوش مصنوعی: بیا تا مثل شعلههای آتش موسی، گل زیبایی نمایان شود و از درخت هستی، حقیقت یکتایی را بشنوی.
مرغان باغ، قافیه‌سنجند و بذله‌گویتا خواجه مِی خورَد، به غزل‌های پهلوی
هوش مصنوعی: پرندگان در باغ، شعر و سرود میسرایند و شوخطبعی میکنند، تا وقتی که صاحب مجلس شراب مینوشد و غزل‌های زیبایی می‌خواند.
جمشید، جز حکایتِ جام، از جهان نَبُردزنهار! دل مَبَند، بر اسبابِ دنیوی
برای جمشید (که شاه جهان بود) جز حکایت جام از این زندگی و دنیا چیزی نماند، پس تو نیز عبرت بگیر و بیاموز که به اسباب دنیا دل نبندی.
این قصّهٔ عجب شِنو از بختِ واژگونما را بِکُشت یار، به انفاسِ عیسَوی
هوش مصنوعی: این داستان عجیب را بشنو که بختِ نامساعد ما باعث شد یار ما را با نفسهای عیسویاش به شدت تحت تاثیر قرار دهد.
خوش، وقتِ بوریا و گدایی و خوابِ امنکاین عیش، نیست درخورِ اُورَنگِ خسروی
هوش مصنوعی: خوشا به حال کسانی که در زمان فقر و بیپناهی و خواب آرام زندگی میکنند، زیرا این لذت و خوشی برای زندگی پادشاهی و پرزرق و برق مناسب نیست.
چَشمت، به غَمزه، خانهٔ مردم، خراب کردمَخموریـَت مَباد، که خوش مَست می‌رَوی
هوش مصنوعی: چشم تو با ناز و اشارهات باعث ویرانی دلهای مردم شده است. امیدوارم که مستی تو ادامه پیدا نکند و خوشحالیات از این وضعیت باعث نشود که به راهت ادامه دهی.
دهقان سال‌خورده، چه خوش گفت با پسرکای نورِ چشمِ من! به جز از کِشته، نَدرَوی
هوش مصنوعی: کشاورز سال‌خورده با پسرش صحبت می‌کند و می‌گوید: ای نور چشمان من! به جز محصولی که خودت به دست میآوری، هیچ چیز دیگری برای تو مفید نیست.
ساقی، مگر وظیفهٔ حافظ، زیاده دادکآشفته گَشت، طُرّهٔ دَستارِ مولوی
هوش مصنوعی: ای ساقی، آیا وظیفهٔ حافظ این است که بیش از حد بدهد و باعث آشفته شدن پیچ و تاب دستار مولوی شود؟