شمارهٔ ۲۵۴
هوش مصنوعی: شاعر در این غزل به یاد مرغی می‌افتد که زمانی همقفس او بوده و از روزهای خوشی که با هم داشته‌اند، یاد می‌کند. او نگران است که این مرغ (نماد آزادی و عشق) ممکن است به دام افتاده باشد و نتواند پرواز کند. شاعر از دلتنگی و غمش می‌گوید و به زیبایی و هنرمندی آن مرغ اشاره می‌کند که اسیر شده و تحت تأثیر درد و رنج است. در نهایت، او ابراز آرزو می‌کند که ای کاش آن مرغ او را فراموش نکرده باشد و به یادش باشد. این شعر، حسرت، عشق و آزادی را به تصویر می‌کشد و به دلتنگی شاعر در دوران جدایی می‌پردازد.
کجا باز آید آن مرغی که با من همقفس بودیگهی فریاد خوان گشتی گهم فریاد رس بودی
هوش مصنوعی: آن پرندهای که با من در یک قفس زندگی میکرد، کجا رفته است؟ گاهی صدای فریادش بلند بود و گاهی هم به کمک من میشتافت.
از آن ترسم که صیادی بمکرش صید گرداندکه او پرواز نتواند که دائم در قفس بودی
هوش مصنوعی: من نگرانم که شکارچی با فریب خود، پرندهای را که قادر به پرواز نیست، به دام بیندازد؛ زیرا این پرنده همیشه در قفس زندگی کرده است.
نمی دانم که بر برج که امشب آشیان داردبدام آوردمی او را مرا گر زانک کس بودی
هوش مصنوعی: نمیدانم آیا آن کسی که امشب در بلندی نشسته، من را به دام انداخت یا اینکه اگر کسی دیگر بود، چنین اتفاقی نمیافتاد.
چنان سرمست می گشتم ز آوازش که در شبهاکه یادآوردی از شحنه کرابیم از عسس بودی
هوش مصنوعی: من به قدری تحت تأثیر صدایش قرار گرفته بودم که در شبها، وقتی به یادش میافتادم، گویی از نظارت و مراقبت حاکم بیخبر بودم.
چه مرغی بلبل آوازی چه بلبل باز پروازیکه این عنقای زرّین بال پیشش چون مگس بودی
هوش مصنوعی: چه پرندهای مانند بلبل است که آواز میخواند و چه بلبل دیگری که پرواز می‌کند؟ این دربارهٔ عنقای زرین بال است که در مقایسه با او مانند مگس به نظر میرسد.
بگویم روشنت ماهی سریر حسن را شاهیکه سرو ار راست می خواهی بر بالاش خس بودی
هوش مصنوعی: بگویم که روشنیات مانند ماهی و زیباییات مانند یک پادشاه است. اگر میخواهی مانند سرو بلند و زیبایی داشته باشی، پس بر اوج زیباییات باید به دنبال تکستارهای باشی.
بجان گر دسترس بودی اسیر قید محنت راروان در پای شبرنگش فشاندن یکنفس بودی
هوش مصنوعی: اگر در دسترس بودی، جانم را فدای تو میکردم و به راحتی بار غم را به پای اسب سیاه تو میافکندم.
درین وادی چه به بودی ز آه و ناله و زاریاگر خورشید هودج را غم از بانگ جرس بودی
هوش مصنوعی: در این سرزمین چه فایدهای دارد به آه و ناله و زاری پرداختن، اگر خورشید همانند هودج (کامیون) از صدای جرس نگران باشد.
گلندامی طلب خواجو که در خلوتگه رامیناگر هرگز نبودی گل جمال ویس بس بودی
هوش مصنوعی: خواجو در جستجوی گل میباشد و بیان می‌کند که اگر در مکانی خلوت، رامین حضور نداشت، زیبایی ویس به تنهایی کافی بود.