غزل شمارهٔ ۵۵
هوش مصنوعی: این شعر به بیان احساسات عمیق عشق و درد ناشی از آن می‌پردازد. شاعر می‌گوید که با عشق حقیقی هیچ چیزی جز درد و نیاز نمی‌تواند وجود داشته باشد. او به این نکته اشاره می‌کند که افرادی که از عشق دور می‌شوند، دچار عذاب و رنج می‌شوند. همچنین، در لحظه‌های زیبایی که با یاد معشوق سپری می‌شود، تنها سوز و گداز احساس می‌شود و هیچ چیز دیگری نمی‌تواند در این احساسات جای بگیرد. در نهایت، شاعر به ناز و زیبایی معشوق اشاره کرده و تأکید می‌کند که این ناز و زیبایی‌ها درک و وصف نشدنی‌اند.
با عشق تو ناز در نگنجدجز درد و نیاز در نگنجد
هوش مصنوعی: عشق تو آنقدر عمیق و پیچیده است که نمیتوانم جز درد و نیاز چیزی از آن بیرون بیاورم.
با درد تو درد در نیایدبا سوز تو ساز در نگنجد
هوش مصنوعی: درد تو به هیچ وجه قابل مقایسه با دردهای دیگر نیست و شعف و شادی ناشی از تو، در هیچ آهنگی نمیگنجد.
بیچاره کسی که از در تودور افتد و باز در نگنجد
هوش مصنوعی: حسرتزده است کسی که از حضور تو دور شود و نتواند دوباره به آنجا برگردد.
با داغ غمت درون سینهجز سوز و گداز در نگنجد
هوش مصنوعی: درد و غم تو در دل من چنان آتشین و شدیده است که هیچ چیزی جز سوز و شعله نمی‌تواند آن را پر کند.
با عشق حقیقیت به هر حالسودای مجاز در نگنجد
هوش مصنوعی: عشق واقعی به گونهای است که نمی‌تواند در محدودیتهای ظاهری و سطحی جا بگیرد.
در میکده با حریف قلاشتسبیح و نماز در نگنجد
هوش مصنوعی: در میکده، با دوستان فقیر و بیپول، نمیتوان تسبیح و نماز را به جا آورد.
در جلوه‌گه جمال حسنتخوبی ایاز در نگنجد
هوش مصنوعی: در مکان زیبایی و جلوههای جذاب تو، زیبایی و خوبی ایاز نمی‌تواند جا بگیرد.
با یاد لب تو در خیالماندیشهٔ گاز در نگنجد
هوش مصنوعی: با یاد لبهای تو در خیالم، هیچ فکر و اندیشهای نمیگنجد.
آنجا که رود حدیث وصلتیک محرم راز در نگنجد
هوش مصنوعی: در جایی که داستان عشق و دوستی بیان می‌شود، نمیتوان این راز را در دل نگه داشت.
وآندم که حدیث زلفت افتدجز شرح دراز در نگنجد
هوش مصنوعی: وقتی صحبت از موهای تو به میان میآید، تنها با توضیحات طولانی نمیتوان آن را بیان کرد.
چه ناز کنی عراقی اینجا؟جان باز، که ناز در نگنجد
هوش مصنوعی: چه زیبایی و دلربایی از خود نشان میدهی، ای عراقی! جانم فدای تو، زیرا زیبایی و ناز تو در اینجا نمی‌تواند به حد کافی به نمایش گذاشته شود.