غزل شمارهٔ ۷۸
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به بیان حسرت و عشق ناگفته‌ای می‌پردازد که از دسترس او خارج است. او بیان می‌کند که نمی‌تواند از یار خود فاصله بگیرد و با دلی پر از درد، هرگز نمی‌تواند از این عشق و زیبا رویی که دلخواهش است، چشم‌پوشی کند. در بیان احساساتش به تاثیرات منفی و مثبت عشق اشاره دارد و می‌گوید غم یار هم لذت‌بخش است و هم دردآور. در پایان، شاعر به ناگذری از این حال و احساسات می‌رسد و به این نتیجه می‌رسد که بعضی از وضعیت‌ها را نمی‌توان تغییر داد و باید در همان وضعیت باقی ماند.
از در یار گذر نتوان کردرخ سوی یار دگر نتوان کرد
هوش مصنوعی: نمی‌توان از در محبوب گذشت و به چهرهی محبوب دیگری نگریست.
ناگذشته ز سر هر دو جهانبر سر کوش گذر نتوان کرد
هوش مصنوعی: هیچکس نمی‌تواند از سرنوشتش در برابر دو دنیا، که همان زندگی و مرگ است، فرار کند.
زان چنان رخ، که تمنای دل استصبر ازین بیش مگر نتوان کرد
هوش مصنوعی: به خاطر چهرهات، که آرزوی دل من است، دیگر نمیتوانم صبر کنم.
با چنین دیده، که پرخوناب استبه چنان روی نظر نتوان کرد
هوش مصنوعی: با چنین چشمی که پر از اشک و درد است، نمی‌توان به آن صورت زیبا نگاه کرد.
چون حدیث لب شیرینش رودیاد حلوا و شکر نتوان کرد
هوش مصنوعی: وقتی که صحبت از لبهای شیرین او به میان میآید، یاد حلوایی و شکر به ذهن نمیآید.
سخن زلف مشوش بگذاردل ازین شیفته‌تر نتوان کرد
هوش مصنوعی: اجازه بدهید دربارهی زلفی که نامنظم و درهم است صحبت کنیم، اما دل را بیشتر از این اسیر عشق نتوان کرد.
قصهٔ درد دل خود چه کنم؟راز خود جمله سمر نتوان کرد
هوش مصنوعی: حکایت دلخوشیها و غمهایم را چگونه بیان کنم؟ نمیتوانم تمام رازی که دارم، به زبان بیاورم و در میان مردم بگذارم.
غم او مایهٔ عیش و طرب استاز طرب بیش حذر نتوان کرد
هوش مصنوعی: اندوه او سبب شادی و نشاط من است و نمی‌توان از این شادی بیش از حد صرف نظر کرد.
گرچه دل خون شود از تیمارشغمش از سینه به در نتوان کرد
هوش مصنوعی: هرچند دل از نگرانیهای او به شدت آزار میبیند، اما نمی‌تواند غم او را از دل بیرون کند.
ابتلایی است درین راه مراکه از آن هیچ خبر نتوان کرد
هوش مصنوعی: در این مسیر مشکلی برای من پیش آمده است که هیچکس نمی‌تواند دربارهاش اطلاعاتی بدهد.
گفتم: ای دل، بگذر زین منزلمحنت آباد مقر نتوان کرد
هوش مصنوعی: به دل گفتم که از این جای پر از درد و رنج عبور کن؛ اینجا جایی نیست که بتوان به آرامش رسید.
گفت: جایی که عراقی باشدزود از آنجای سفر نتوان کرد
هوش مصنوعی: او گفت: جایی که عراقیها باشند، به راحتی نمی‌توان از آنجا سفر کرد.