غزل شمارهٔ ۱۵۵
هوش مصنوعی: این متن شعری نسبتاً بلند است که به توصیف زیبایی‌های می و جام می‌پردازد. شاعر به وصف حال مستی و شادی ناشی از نوشیدن باده اشاره می‌کند و تأکید می‌کند که رنگ و بوی می، مردم را به شادمانی و سرور می‌کشاند. از دوگانگی رنگ‌ها و معانی آن سخن می‌گوید و بیانگر این است که هر کس به نوعی از می و باده بهره‌مند می‌شود. در نهایت، شاعر اشاره می‌کند که این باده و مجالس نه تنها نشئگی جسمانی بلکه تجلی ذات و زیبایی‌های معنوی را نیز به همراه دارند. در کل، متن با زبانی شاعرانه و بصری به روحانیت و شادابی ناشی از می پردازد.
أکُئوس تلالات بمدامام شموس تهللت بغمام
هوش مصنوعی: با نوشیدنیهای دلپذیر، زیباییهایی مانند خورشید در آسمان، به شوق و شادی میدرخشند.
از صفای می و لطافت جامدر هم آمیخت رنگ جام، مدام
هوش مصنوعی: از خلوص شراب و نرمی جام، رنگ جام همیشه در هم آمیخته شده است.
همه‌جا مست و نیست گویی مییا مدام است و نیست گویی جام
هوش مصنوعی: در همه جا حالت نشئگی و سرمستی حاکم است، به گونهای که انگار هر لحظه نوشیدن شراب ادامه دارد و هیچ وقت آن را تمام نکردهاند.
چون هوا رنگ آفتاب گرفترخت برگیرد از میانه ظلام
هوش مصنوعی: وقتی که آسمان نور آفتاب را به خود میگیرد، تاریکیها از میان کنار میروند.
چون شب و روز در هم آمیزندرنگ و بوی سحر دهند به شام
هوش مصنوعی: وقتی که شب و روز به هم پیوند میخورند، رنگ و بوی صبح را به شب میدهد.
جام را رنگ و بوی می دادندتا ز ساقی و می دهد اعلام
هوش مصنوعی: به می و شراب رنگ و عطر میبخشیدند تا از ساقی و نوشیدن آن خبر دهند.
رنگ جام ارچه گشت گوناگوناز چه افتاد بر وی این همه نام؟
هوش مصنوعی: هرچند رنگ جام تغییر کرده و متنوع شده است، اما چرا بر آن این همه نام و عنوان گذاشتهاند؟
از دو رنگی ماست این همه رنگورنه یک رنگ بیش نیست مدام
هوش مصنوعی: این همه تنوع و تفاوتهایی که میبینیم ناشی از دوگانگی و تضادهای ماست، وگرنه در واقعیت تنها یک رنگ وجود دارد که همیشه ثابت و پایدار است.
مجلس آراستند صبح دمیتا صبوحی کنند خاصه و عام
هوش مصنوعی: در یک صبح زیبا، جمعیتی گرد هم آمدهاند تا از نوشیدنیهای خوشمزه لذت ببرند و این مراسم را برای همه، از افراد خاص تا عموم مردم، برگزار کنند.
خاص را باده خاصگی دادندعام را دردیی به رسم عوام
هوش مصنوعی: به افراد خاص و برجسته نوشیدنی خاصی عطا کردند، اما برای مردم عادی دردی را به عنوان رسم و سنت عادی گذاشتند.
عامه از بوی باده مست شدندخاص خود مست ساقیند مدام
هوش مصنوعی: عموم مردم به خاطر بوی نوشیدنی مست و شاداب شدهاند، اما خاص و ویژهها همیشه در حال لذت بردن از نوشیدنی سرباز هستند.
مست ساقی به رنگ و بو چه کند؟حاضران را چه کار با پیغام؟
هوش مصنوعی: مستی و زیبایی ساقی چه تاثیری بر دل و فکر آدمها دارد؟ برای حاضرین چه اهمیتی دارد که پیغامی را دریافت کنند؟
باده‌نوشان، که کار آب کنندخاک را تیزتر کنند مسام
هوش مصنوعی: نوشندگان شراب، که میخواهند آب را به خاک نیکو تبدیل کنند، کار خود را با دقت و سرعت بیشتری انجام میدهند.
جرعه‌ای کان ز خاک نیست دریغبر چو من خاکیی چراست حرام؟
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که: چرا نوشیدن جرعه‌ای از خاک (که نماد گنجایش و زحمت انسان است) بر کسی مثل من که از خاک آفریده شده، حرام است؟ ظاهراً نویسنده به ارزش انسان و حق او برای برخورداری از چیزها اشاره دارد.
ساقی، ار صاف نیست، دردی دهباش، گو، هر چه هست، پخته و خام
هوش مصنوعی: ای ساقی، اگر نوشیدنیات صاف و زلال نیست، حداقل به من دردی بده. به هر حال، هر چه که هست، چه خوب و چه بد.
چه شود گر کنی درین مجلسناقصی را به نیم جرعه تمام ؟
هوش مصنوعی: چه اشکالی دارد اگر در این جلسه، کسی که ناقص است را با نیم جرعه‌ای کامل کنی؟
در دو عالم نگنجم از شادیگر مرا بوی تو رسد به مشام
هوش مصنوعی: اگر بوی تو به مشامم برسد، حتی در دو جهان هم نمیتوانم از شادی جای بگیرم.
سر این جام و باده کشف کنمنزند تا غلط ره اوهام
هوش مصنوعی: میخواهم راز این جام و نوشیدنی را آشکار کنم، تا وقتی که خیالات به من آسیب نزنند.
باز گویم که: این چه رنگ و چه بوستمی کدام است و جام باده کدام؟
هوش مصنوعی: میپرسم که این چه رنگ و بویی دارد، این کدام چیز است و کدام جام شراب را میگویند؟
بوی وجد است و رنگ نور صفاتمی تجلی ذات و جام کلام
هوش مصنوعی: در اینجا، بوی شوق و رنگ نور نشاندهندهی صفات خداوند است که وجود حقیقی او را به نمایش میگذارد و در کلام، حقیقت وجودی خود را با زیبایی بیان می‌کند.